Vụ nổ xảy ra tại một tòa nhà 8 tầng ở thành phố cảng Bandar Abbas ở phía nam Iran, nhiều khả năng do rò rỉ gas.
Đài truyền hình nhà nước Iran cho biết vụ nổ xảy ra hôm nay đã "phá hủy hai tầng của tòa nhà cùng một số phương tiện và cửa hàng" trong khu vực Đại lộ Moallem ở Bandar Abbas, thành phố nằm trên bờ biển của Iran.
Hình ảnh tại hiện trường cho thấy mặt tiền của tòa nhà 8 tầng bị thổi bay và các mảnh vỡ nằm rải rác xung quanh.
Hiện trường vụ nổ ở thành phố cảng Bandar Abbas, Iran ngày 31/1. Video: France24
Hãng thông tấn IRNA dẫn lời Mehrdad Hassanzadeh, giám đốc quản lý khủng hoảng tỉnh Hormozgan, cho biết nguyên nhân vụ nổ đang được điều tra.
"Những người bị thương trong vụ nổ đang được chuyển đến bệnh viện", ông nói nhưng không cho biết liệu có trường hợp tử vong hay không. Truyền thông địa phương đưa tin có một người thiệt mạng và 14 người bị thương trong sự việc.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ra thông báo bác bỏ thông tin lan truyền trên mạng xã hội rằng một chỉ huy hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo bị "ám sát" trong vụ nổ.
Hai quan chức Israel giấu tên nói với Reuters rằng Tel Aviv không liên quan tới vụ nổ ở Iran. Mohammad Amin Lyaghat, người đứng đầu lực lượng cứu hỏa địa phương, sau đó cho hay nguyên nhân vụ nổ ban đầu được xác định là do rò rỉ khí gas.
Cảng Bandar Abbas nằm trên eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng giữa Iran và Oman, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ vận chuyển theo đường biển của thế giới đi qua.
Vị trí thành phố Bandar Abbas. Đồ họa: Britannica
Vụ nổ xảy ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Tehran và Washington liên quan tới làn sóng biểu tình phản đối chính phủ gần đây ở Iran. Mỹ lên tiếng ủng hộ người biểu tình và Tổng thống Donald Trump tuyên bố đã điều một hạm đội đến gần Iran.
Nhiều nguồn tin hôm 30/1 cho biết ông Trump đang cân nhắc các lựa chọn chống lại Iran, bao gồm cả những cuộc tấn công có mục tiêu vào lực lượng an ninh nước này.
Tư lệnh quân đội Iran Amir Hatami hôm nay cảnh báo Mỹ và Israel về hậu quả nếu tấn công nước này, thêm rằng các lực lượng của Tehran đã sẵn sàng phòng thủ và chiến đấu "tối đa".
Thủ tướng Sanchez bảo vệ kế hoạch hợp thức hóa nửa triệu người nhập cư không giấy tờ ở nước này, sau khi Musk thể hiện quan điểm phản đối.
Tỷ phú Elon Musk ngày 29/1 chia sẻ lại bài đăng của một tài khoản X mang lập trường cánh hữu, chỉ trích kế hoạch của chính phủ Tây Ban Nha về hợp thức hóa tình trạng cư trú cho khoảng 500.000 lao động nhập cư không giấy tờ tại nước này.
Kế hoạch được phê duyệt một ngày trước, bất chấp đi ngược lại xu hướng siết quản lý nhập cư tại nhiều nước châu Âu và phương Tây. Phe đối lập chính là đảng Nhân dân (PP) và đảng cực hữu Vox phản đối, cho rằng việc hợp thức hóa sẽ khuyến khích nhập cư trái phép.
Tài khoản cánh hữu mô tả chính sách này nhằm "nhập khẩu cử tri trung thành" với đảng cánh tả của Thủ tướng Pedro Sanchez, gọi đây là "hành vi dàn xếp bầu cử" . Musk không đưa ra lời công kích nào nhắm vào lãnh đạo Tây Ban Nha, chỉ viết một từ "Wow" kèm theo bài đăng mà mình chia sẻ lại.
Thủ tướng Tây Ban Nha phản hồi ngay trong bài đăng của Musk trên X với thông điệp: "Sao Hỏa có thể chờ. Nhân loại thì không". Dòng bình luận dường như mỉa mai ý tưởng mà ông Musk thường nhắc tới rằng con người cuối cùng phải chuyển đến Sao Hỏa để duy trì nền văn minh.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez (trái) và tỷ phú Mỹ Elon Musk. Ảnh: AFP
Ngày 30/1, ông Sanchez đăng tiếp một video nói tiếng Anh để bảo vệ chính sách nhập cư, nhắm tới "những người chỉ trích rằng chúng tôi đang đi quá xa".
"Từ khi nào việc công nhận quyền chính đáng của người khác trở thành điều cực đoan? Từ khi nào sự đồng cảm trở thành thứ gì đó đặc biệt? Tây Ban Nha, trước hết, là một đất nước của sự chào đón. Con đường chúng tôi chọn là phẩm giá, cộng đồng và công lý", ông Sanchez nói.
Thủ tướng Tây Ban Nha lập luận người nhập cư là yếu tố then chốt trong nền kinh tế, giúp tạo ra mức tăng trưởng 2,8% năm ngoái, gần gấp đôi mức 1,5% của toàn khu vực đồng euro. Ông cho rằng trong bối cảnh dân số già và tỷ lệ sinh thấp, Tây Ban Nha cần người nhập cư để duy trì lực lượng lao động và hệ thống lương hưu.
Dữ liệu kinh tế khác cho thấy GDP Tây Ban Nha được dự báo tăng 2,2% năm 2026, so với 1,2% của khu vực đồng euro. Tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống dưới 10% vào cuối năm 2025, mức thấp nhất trong gần 18 năm. Tây Ban Nha ghi nhận số người nhập cư tăng từ sau đại dịch, trong đó có người không giấy tờ từ Colombia, Peru và Honduras.
Căng thẳng giữa ông Musk và chính phủ Tây Ban Nha từng bùng lên đầu tháng này, khi tỷ phú Mỹ gợi ý tại Davos rằng châu Âu có thể tạo đủ điện bằng cách phủ các khu vực thưa dân ở Tây Ban Nha bằng pin mặt trời. Bộ trưởng Môi trường Sara Aagesen gọi đề xuất này là "phóng đại thực tế".
Mỹ triển khai loạt bệ phóng của tổ hợp phòng không Patriot tại căn cứ Al Udeid ở Qatar, được cho là đề phòng kịch bản bị Iran tấn công.
Ảnh vệ tinh do công ty Planet Labs chụp hôm 25/1 và được đài BBC công bố ngày 28/1 cho thấy các thành phần thuộc tổ hợp Patriot được triển khai tại căn cứ Al Udeid ở Qatar, trong đó có loạt bệ phóng, xe chỉ huy và radar. Trận địa này chưa xuất hiện trong ảnh vệ tinh chụp hôm 17/1.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Mỹ duy trì hiện diện quân sự quy mô lớn ở Trung Đông với khoảng 50.000 quân nhân đồn trú tại khu vực này, trong đó riêng căn cứ Al Udeid gần Iran là xấp xỉ 10.000 binh sĩ. Washington còn có các căn cứ ở Jordan, Arab Saudi, Oman, Bahrain và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Ảnh vệ tinh chụp căn cứ Al Udeid hôm 17/1 và hôm 25/1. Ảnh: Planet Labs
Dữ liệu từ các trang theo dõi nguồn mở cho thấy Mỹ gần đây triển khai thêm nhiều máy bay quân sự đến Trung Đông, trong lúc căng thẳng giữa nước này và Iran gia tăng. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 28/1 cảnh báo Iran sắp hết thời gian để đạt thỏa thuận hạt nhân, sau khi Tehran tuyên bố không đàm phán chừng nào còn bị đe dọa.
BBC xác định rằng trong những phi cơ được điều đến Trung Đông có các tiêm kích F-15 và máy bay tiếp dầu. Máy bay không người lái (UAV) và trinh sát cơ P-8 Poseidon hoạt động gần không phận Iran, theo dữ liệu trên trang theo dõi hàng không dân sự FlightRadar24.
Vận tải cơ quân sự cũng đã xuất hiện tại Trung Đông, một số được cho là chở theo hệ thống phòng không. Tờ Wall Street Journal cho biết Mỹ đã điều thêm tổ hợp phòng không Patriot và Hệ thống Phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) tới khu vực, nhằm nâng cao khả năng phòng vệ trong kịch bản bị Iran tấn công.
Iran từng phóng loạt tên lửa đạn đạo vào căn cứ Al Udeid hồi tháng 6/2025, nhằm đáp trả cuộc tập kích trước đó của Mỹ. Lục quân Iran hôm 29/1 cảnh báo nhiều căn cứ Mỹ ở Vùng Vịnh "nằm trong tầm bắn của tên lửa tầm trung" nước này.
Vị trí nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln . Đồ họa: IEJ Media
Ngoài ra, đồng minh của Mỹ là Anh đã triển khai một phi đoàn tiêm kích Typhoon tới Trung Đông để "tăng cường an ninh khu vực". Không quân Mỹ đã thông báo tiến hành cuộc diễn tập lớn mang tên "Chiến dịch Agile Spartan" nhằm chứng minh khả năng triển khai, phân tán và duy trì sức mạnh tác chiến trên không ở Trung Đông.
Stefan Watkins, người chuyên theo dõi tàu thuyền và máy bay thông qua dữ liệu công khai, cho biết một số phi cơ cảnh báo sớm và do thám từng tham gia chiến dịch tập kích Iran năm ngoái đã được điều đến Trung Đông, trong đó có E-3G và RC-135.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, ngày 26/1 thông báo nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln đã bắt đầu làm nhiệm vụ ở khu vực.
Giới chức Ukraine cho biết đang hợp tác với SpaceX nhằm ngăn chặn lực lượng Nga dùng dịch vụ Internet vệ tinh Starlink để điều khiển UAV.
"Chúng tôi biết ơn Chủ tịch SpaceX Gwynne Shotwell cùng tỷ phú Elon Musk vì đã phản hồi nhanh chóng và bắt đầu giải quyết tình hình", Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết hôm 29/1, đề cập nỗ lực hợp tác cùng công ty Mỹ để ngăn lực lượng Nga sử dụng hệ thống Starlink.
Quan chức Ukraine không nêu cụ thể phản hồi của SpaceX, cũng như các giải pháp để xử lý tình trạng này.
Công ty SpaceX và tỷ phú Elon Musk chưa bình luận về thông tin trên.
UAV Nga tập kích mô hình học cụ F-16ADV tại sân bay Kanatovo, tỉnh Kirovograd, ngày 26/1. Video: Rubikon
Ukraine phụ thuộc rất nhiều vào Starlink, do hạ tầng viễn thông bị thiệt hại nặng nề trong xung đột. Nó được dùng cho cả lĩnh vực dân sự lẫn quân sự, đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo liên lạc giữa các đơn vị Ukraine, hỗ trợ điều khiển thiết bị không người lái (drone) ở khoảng cách xa.
Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), có trụ sở tại Mỹ, cho biết Nga từng lắp bộ thu phát Starlink cho UAV tự sát Geran và Molniya-2 lần lượt từ tháng 9/2024 và tháng 12/2025. Kết nối Starlink giúp UAV Nga duy trì liên lạc tốt hơn với người vận hành và khó bị Ukraine gây nhiễu.
Quân đội Nga gần đây tăng cường sử dụng UAV tự sát BM-35 trang bị bộ thu phát Starlink và đạt tầm bay đến 500 km, nhằm săn lùng những vũ khí đắt tiền của Ukraine như tổ hợp phòng không Patriot và pháo phản lực HIMARS.
SpaceX hồi tháng 2/2024 khẳng định không bán hay chuyển giao thiết bị đầu cuối Starlink đến Nga, cũng không giao dịch với bất cứ cơ quan chính phủ hay đơn vị quân đội nào của nước này.
Serhiy Beskrestnov, chuyên gia tác chiến điện tử vừa được bổ nhiệm làm cố vấn cho Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, từng công bố nhiều ảnh chụp xác UAV Nga được tích hợp bộ thu phát tín hiệu Starlink.
Mảnh vỡ UAV Nga với thiết bị đầu cuối Starlink trong ảnh công bố ngày 15/1. Ảnh: Facebook/Serhy Beskrestnov.
"Nga đã triển khai hàng trăm UAV trang bị Starlink để tập kích Ukraine. Vấn đề phức tạp là không thể vô hiệu hóa Starlink bằng các hệ thống tác chiến điện tử, thiết bị trinh sát Ukraine cũng không thể phát hiện được phi cơ Nga mang theo bộ thu phát", Beskrestnov cho biết.
Phó thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski hôm 28/1 chỉ trích Elon Musk vì tình trạng UAV Nga trang bị đầu thu phát Starlink, cho rằng điều này sẽ ảnh hưởng đến danh tiếng của tỷ phú Mỹ. Ông chủ SpaceX sau đó đáp lại rằng "gã ngớ ngẩn tệ hại này thậm chí còn không nhận ra rằng Starlink đang là xương sống với hệ thống liên lạc của quân đội Ukraine".
Nga sẵn sàng sơ tán nhân viên khỏi nhà máy điện hạt nhân Bushehr của Iran nếu tình hình xấu đi, theo lãnh đạo tập đoàn hạt nhân Rosatom.
"Chúng tôi chân thành hy vọng các bên liên quan sẽ tuân thủ cam kết về tính bất khả xâm phạm của khu vực nhà máy điện hạt nhân Bushehr. Tuy nhiên, chúng tôi cũng theo dõi sát sao diễn biến và sẵn sàng triển khai các biện pháp sơ tán nếu cần", Alexei Likhachev, lãnh đạo tập đoàn hạt nhân quốc gia Nga Rosatom, ngày 29/1 nói với TASS.
Bushehr là nhà máy điện hạt nhân duy nhất đang vận hành của Iran, do Nga xây dựng từ năm 1995 và hòa lưới điện vào năm 2011. Trong phỏng vấn với truyền hình Nga tháng 11/2025, Likhachev cho biết khoảng 3.000 chuyên gia đang làm việc tại nhà máy, trong đó có khoảng 700 người là công dân Nga đang hỗ trợ xây dựng hai tổ máy mới.
Ông cho hay khi cần sơ tán nhân viên khỏi nhà máy này, Rosatom sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao cùng Bộ Quốc phòng Nga.
Nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở Iran tháng 4/2024. Ảnh: AFP
Theo Likhachev, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhắm vào các cơ sở hạt nhân Iran hồi tháng 6/2025, khu vực nhà máy Bushehr được xem là "nơi an toàn nhất" ở nước này vì các bên cam kết tôn trọng tính bất khả xâm phạm của khu vực.
Ông tiết lộ Tổng thống Vladimir Putin đã trực tiếp trao đổi với các bên tham gia xung đột khi đó về đảm bảo an toàn cho nhân sự và nhà máy ở Bushehr. Ông cảnh báo nếu Bushehr bị tấn công, hậu quả hạt nhân có thể đạt tới mức độ thảm họa tương tự sự cố Chernobyl năm 1986.
Lãnh đạo Rosatom nêu khả năng sơ tán nhân viên Nga ở Bushehr khi căng thẳng giữa Tehran và Washington leo thang gần đây. Mỹ đã triển khai một nhóm tác chiến tàu sân bay đến Trung Đông hồi đầu tuần, trong khi Tổng thống Donald Trump cảnh cáo Iran sắp hết thời gian để thương lượng về chương trình hạt nhân.
Vị trí nhà máy điện hạt nhân Bushehr và các cơ sở hạt nhân của Iran. Đồ họa: AFP
Trong cuộc gặp Tổng thống Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) Mohamed bin Zayed Al Nahyan ngày 29/1, Tổng thống Putin cho biết Nga đang theo dõi sát sao mọi diễn biến liên quan đến Iran.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cùng ngày kêu gọi các bên kiềm chế và từ bỏ phương án vũ lực trong giải quyết bất đồng. Ông nói tiềm năng đàm phán Tehran - Washington "vẫn còn rất lớn", đồng thời cảnh báo mọi hành động dùng vũ lực nhắm vào Tehran sẽ đẩy Trung Đông vào hỗn loạn.
Y tá Pretti từng đụng độ với các đặc vụ liên bang trên đường phố Minneapolis, khoảng 11 ngày trước khi bị bắn chết trong cuộc xô xát khác.
Truyền thông Mỹ ngày 28/1 đăng video từ hôm 13/1, ghi lại cảnh một người đàn ông được cho là y tá Alex Pretti, đang cùng những người biểu tình đối đầu với các đặc vụ liên bang trên đường phố Minneapolis.
Trong video, người đàn ông đá vào chiếc xe đang di chuyển của đặc vụ liên bang và làm hỏng đèn hậu. Sau đó, chiếc xe dừng lại và các đặc vụ bước xuống, ghì anh ta xuống đất.
Video được cho là y tá Pretti đụng độ với các đặc vụ liên bang trên đường phố Minneapolis hôm 13/1. Video: NBC
Theo phân tích của CBS, dường như có một khẩu súng ngắn dắt ở thắt lưng người đàn ông này. Không rõ sau vụ xô xát, người đàn ông có bị bắt hay không.
Một quan chức Bộ An ninh Nội địa cho biết các điều tra viên đã xem đoạn video và đang phân tích thêm.
Steve Schleicher, luật sư của gia đình Pretti, phản hồi rằng một tuần trước khi y tá này bị bắn chết, "anh đã bị một nhóm đặc vụ thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) hành hung dã man".
"Không có điều gì xảy ra từ trước đó có thể biện minh cho việc Pretti bị bắn chết vào ngày 24/1", luật sư Schleicher nhấn mạnh.
Pretti là công dân Mỹ da trắng thứ hai bị bắn chết kể từ khi chính quyền liên bang tăng cường truy quét nhập cư ở Minnesota vào tháng 12/2025. Anh cũng là người thứ 6 thiệt mạng trong chiến dịch truy quét trên toàn quốc do Tổng thống Donald Trump phát động.
Hàng loạt cuộc biểu tình bùng phát ở nhiều nơi trên nước Mỹ để phản đối các hoạt động được cho là "quá mức" của đặc vụ ICE.
Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa đến Hà Nội tối nay, bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam.
Chuyến thăm của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa diễn ra ngày 28-29/1, theo lời mời của Chủ tịch nước Lương Cường.
Đón đoàn tại sân bay quốc tế Nội Bài có Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, Đại sứ - Trưởng Phái đoàn Việt Nam bên cạnh Liên minh châu Âu (EU) Nguyễn Văn Thảo và Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh đón Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại sân bay Nội Bài hôm 28/1. Ảnh: TTXVN
Trong buổi gặp gỡ báo chí hôm 26/1, Đại sứ Guerrier cho biết chuyến thăm của ông Costa có ý nghĩa rất quan trọng, gửi thông điệp rõ ràng rằng EU mong muốn tăng cường hợp tác với các đối tác, trong đó có Việt Nam, và thông qua đó góp phần xây dựng quan hệ mang tính đa phương, dựa trên luật lệ.
Đại sứ Guerrier đánh giá trong 35 năm qua, quan hệ EU - Việt Nam đã phát triển, trở thành một trong những mối quan hệ mang tính mạnh mẽ nhất, sâu rộng nhất, thể hiện trên nhiều góc độ khác nhau, bao trùm nhiều lĩnh vực từ kinh tế, thương mại, đầu tư, phát triển bền vững cho đến an ninh quốc phòng, ngoại giao và nhân dân.
Ông Guerrier tin rằng "đã đến lúc EU và Việt Nam nâng cấp quan hệ lên tầm cao mới".
Hội đồng châu Âu là cơ quan định hướng chính trị cao nhất của EU. Ông Costa, 64 tuổi, từng là thủ tướng Bồ Đào Nha giai đoạn 2015-2024. Ông giữ chức Chủ tịch Hội đồng châu Âu kể từ tháng 12/2024.
Việt Nam và EU thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 28/11/1990. Kim ngạch song phương 11 tháng đầu năm 2025 đạt trên 66,8 tỷ USD, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2024. EU là đối tác thương mại lớn thứ tư, thị trường xuất khẩu lớn thứ ba và thị trường nhập khẩu lớn thứ năm của Việt Nam. Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 16 của EU và lớn nhất trong ASEAN.
Tổng FDI của EU tại Việt Nam đạt 30 tỷ USD. EU đứng thứ 6 trong số 140 quốc gia và vùng lãnh thổ có vốn đầu tư vào Việt Nam. Việt Nam có 98 dự án đầu tư sang EU với tổng vốn 434,88 triệu USD.
Về hợp tác phát triển, EU là một trong những nhà cung cấp viện trợ lớn cho Việt Nam. EU cũng ưu tiên thúc đẩy hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực phát triển xanh, bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu; đang triển khai một số dự án tại Việt Nam trong khuôn khổ Sáng kiến Cửa ngõ toàn cầu.
Hợp tác về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là trụ cột hợp tác mới giữa Việt Nam với nhiều nước thành viên EU. Bộ Khoa học và Công nghệ đang là đầu mối Chương trình Horizon Europe giai đoạn 2022-2027.
Bằng lập trường kiên định kết hợp ngoại giao khéo léo, Thủ tướng Frederiksen đến nay đã thành công trong nỗ lực ngăn Tổng thống Trump kiểm soát Greenland.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen kể rằng thời học cấp ba, bà từng đối đầu với một nhóm thanh niên ngỗ nghịch trêu chọc trẻ em nhập cư. Mọi chuyện không diễn ra suôn sẻ. Bà đã bị đấm vào mặt.
Nhưng tuần trước, bà đã tránh được một "cú đấm", rất mạnh.
Sau những lời đe dọa leo thang về việc kiểm soát Greenland, hòn đảo tự trị của Đan Mạch, Tổng thống Mỹ Donald Trump có vẻ cuối cùng đã nhượng bộ.
Trong bài phát biểu trước Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, Thụy Sĩ, ông tuyên bố sẽ không dùng vũ lực để biến Greenland thành của Mỹ. Sau đó, ông cho biết mình và giới lãnh đạo NATO đã xây dựng được khung thỏa thuận tương lai nhằm làm hài lòng tất cả các bên, dù chưa rõ nội dung chi tiết ra sao.
Có nhiều yếu tố khiến ông Trump thay đổi suy nghĩ, như làn sóng phản đối ngày càng tăng từ quốc hội hay đà sụt giảm trên thị trường chứng khoán Mỹ, nhưng sách lược ứng phó của Thủ tướng Frederikse chắc chắn đã góp phần giúp ngăn chặn Tổng thống Mỹ thực hiện kế hoạch.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen trong chuyến thăm thủ phủ Nuuk của Greenland hôm 23/1. Ảnh: AFP
Cuộc đối đầu với ông Trump đã trở thành dấu ấn trong sự nghiệp lãnh đạo của bà Frederiksen. Mọi chuyện bắt đầu ngay từ những tuần đầu tiên bà nhậm chức vào năm 2019, khi bà trở thành người đứng đầu đảng Xã hội Dân chủ trung tả tại Đan Mạch ở tuổi 41.
Mùa hè năm đó, ông Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên đã ngỏ ý rằng Mỹ nên mua lại Greenland, hòn đảo là một phần của Đan Mạch hơn 300 năm qua. Bà Frederiksen ngay lập tức gạt đi và gọi ý tưởng của Tổng thống Mỹ là "vô lý", khiến ông Trump nổi giận hủy chuyến thăm đến Copenhagen và chỉ trích những phát biểu từ bà.
Nhưng dù sao, phản ứng quyết liệt của Thủ tướng Frederiksen đã giúp khép lại câu chuyện.
Tổng thống Trump đã khơi lại cuộc tranh cãi vào ngày 7/1/2025, ngay từ trước thời điểm nhậm chức nhiệm kỳ hai, khi lần đầu tiên tuyên bố không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để kiểm soát Greenland.
Cùng ngày, Donald Trump Jr., con trai cả của Tổng thống, đã có chuyến thăm chớp nhoáng đến Nuuk, thủ phủ Greenland, giữa mùa đông khắc nghiệt. Việc Trump Jr. xuất hiện đã thu hút một nhóm những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội ủng hộ Tổng thống Mỹ kéo đến hòn đảo và phân phát những tờ 100 USD, thổi bùng lên làn sóng phản đối gay gắt trong cộng đồng địa phương.
Tuần sau đó, bà Frederiksen có cuộc điện đàm căng thẳng với ông Trump. Theo các quan chức châu Âu am hiểu vấn đề, Tổng thống Mỹ đã chỉ trích bà suốt 45 phút.
Trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Mỹ hồi mùa thu năm ngoái, bà không muốn nhắc lại cuộc gọi này. "Một cuộc điện đàm giữa hai đồng nghiệp thì phải đúng nghĩa là một cuộc điện đàm giữa hai đồng nghiệp", bà nói.
Khi phóng viên hỏi liệu bà có cảm thấy Tổng thống Trump đang gây sức ép vô lý về vấn đề Greenland hay không, Thủ tướng Frederiksen trả lời đầy khéo léo: "Ông ấy nói rất rõ những gì mình muốn", bà cho hay. "Vậy nên, tôi cũng thế".
Lập trường kiên định đó đã khiến bà trở nên khác biệt so với các lãnh đạo châu Âu khác khi đối phó với ông Trump. Điều này giúp bà nhận được ủng hộ lớn tại quê nhà. Những cuộc thăm dò dư luận ở Đan Mạch cho thấy đảng của bà đang trỗi dậy mạnh mẽ và bà đã sẵn sàng giành chiến thắng nhiệm kỳ thứ ba.
Những diễn biến dồn dập trong tuần qua cho thấy sự nhạy bén của Thủ tướng Frederiksen. Sau khi Tổng thống Trump tuyên bố vì không giành được giải Nobel Hòa bình nên sẽ từ bỏ nỗ lực hòa bình để tập trung vào mục tiêu kiểm soát Greenland, bà lập tức bắt tay vào hành động.
Nhiều người Đan Mạch lúc bấy giờ đã cam chịu và nghĩ rằng đất nước họ không thể làm được gì nhiều nếu ông Trump thực sự hành động để kiểm soát hòn đảo. Tuy nhiên, Thủ tướng đã vận động để điều quân từ liên minh các nước thiện chí, trong đó có Anh, Đức, Pháp và Iceland, đến Greenland. Bà kêu gọi châu Âu lên tiếng bảo vệ Đan Mạch và kiên quyết chống lại những lời đe dọa áp thuế từ ông Trump.
Chiến lược mạo hiểm của bà Frederiksen khi huy động quân đội và lực lượng hành pháp nước ngoài đến, dù chỉ là một nhóm nhỏ vài chục người với danh nghĩa tham gia diễn tập tại Bắc Cực, đã phát đi thông điệp rằng bất kỳ hành động quân sự nào từ ông Trump cũng sẽ trở nên "cực kỳ tồi tệ và khó lường", nhà bình luận chính trị Đan Mạch Bent Winther nhận định. "Ẩn ý của Thủ tướng Frederiksen là 'nếu muốn dùng vũ lực chiếm Greenland, ông sẽ phải còng tay cả các sĩ quan Anh, Pháp và Đức'".
Các cuộc đàm phán đang tiếp tục diễn ra. Thủ tướng Frederiksen hiện vừa phải cố gắng tìm cách làm rõ với Tổng thống Trump rằng Đan Mạch nhất định không nhượng bộ trong vấn đề Greenland vừa không khiến ông phẫn nộ đến mức đe dọa dùng vũ lực thêm một lần nữa.
Bà đã sớm ra dấu hiệu phản đối trước một trong những điều kiện mà ông Trump có vẻ đang cân nhắc: Thiết lập chủ quyền của Mỹ đối với các căn cứ quân sự trên đảo Greenland. Thủ tướng Frederiksen khẳng định chủ quyền vẫn là "lằn ranh đỏ".
Thủ tướng Frederiksen (trái) đứng cạnh Thủ tướng Đức Friedrich Merz khi hai người thực hiện nghi thức kết nối đèn biểu trưng tại Hội nghị Thượng đỉnh Biển Bắc ở Hamburg, Đức, hôm 26/1. Ảnh: AP
Winther, đồng tác giả cuốn tiểu sử về Thủ tướng Frederiksen xuất bản năm 2019, cho rằng phong thái tự tin điềm tĩnh và thiên hướng ủng hộ những người yếu thế của bà bắt nguồn từ truyền thống gia đình.
Cha bà, ông Flemming Frederiksen, là một người thiết kế in ấn, lãnh đạo công đoàn và thành viên tích cực của đảng Xã hội Dân chủ. Ông làm việc tại xưởng in của một tòa soạn báo trong giai đoạn chuyển đổi sang kỷ nguyên tự động hóa và đã đứng ra bảo vệ những công nhân có nguy cơ bị đào thải.
"Khi mọi người hỏi tôi rằng 'bà bắt đầu quan tâm đến chính trị từ khi nào?', tôi thực sự không biết phải trả lời ra sao", Thủ tướng Frederiksen cho hay. "Tôi chưa bao giờ không quan tâm tới chính trị".
Đảng chính trị đầu tiên bà Frederiksen gia nhập là chi hội thanh niên của Đại hội Dân tộc Phi (ANC). Bà sau đó nhanh chóng thăng tiến trong đoàn thanh niên của đảng Xã hội Dân chủ và giành được một ghế tại quốc hội Đan Mạch vào năm 2001. Winther mô tả khi ấy bà "tràn đầy tự tin đến lạ thường, kiểu tự tin mà người ta chỉ có khi còn rất trẻ".
Lúc bấy giờ, bà 24 tuổi. Với phong cách khác hẳn bây giờ, mặc đồ giản dị và tóc cắt ngắn, bà nhanh chóng tạo dựng được uy tín là một diễn giả mạnh mẽ, không ngại đối đầu với những bậc tiền bối trong đảng.
Nhiệm kỳ của bà gắn liền với những cuộc khủng hoảng. Trong đại dịch Covid-19, chính phủ Đan Mạch đã đột ngột ra lệnh tiêu hủy hàng triệu con chồn nuôi lấy lông do lo ngại chúng có thể làm lây lan virus. Đây là một quyết định gây tranh cãi và dẫn đến việc nhiều quan chức cấp cao bị mất chức.
Bà đã vượt qua cơn sóng gió này và cuối cùng được ghi nhận công lao là người đã dẫn dắt Đan Mạch đi qua những năm tháng dịch bệnh với tỷ lệ lây nhiễm tương đối thấp, trong khi vẫn duy trì các dịch vụ công hoạt động ổn định nhất có thể.
Sau khi Nga phát động chiến dịch ở Ukraine, Thủ tướng Frederiksen đã kêu gọi châu Âu hành động. Bà nằm trong số những lãnh đạo đầu tiên tại châu Âu cam kết viện trợ tiêm kích F-16 cho quân đội Ukraine và đẩy mạnh sản xuất vũ khí hỗ trợ Kiev.
Về nhập cư, bà đã áp đặt một số quy định về tị nạn khắt khe nhất châu Âu, trong đó có cả việc sử dụng những trại tị nạn ở nước thứ ba và chia cắt các gia đình. Những động thái này bị hàng loạt nhóm nhân quyền chỉ trích nhưng đã giúp giảm mạnh lượng người nhập cư vào Đan Mạch và củng cố vị thế chính trị của bà.
Hồi tháng 9 năm ngoái, bà đích thân đến Greenland để trực tiếp xin lỗi về một chương đau thương trong lịch sử vùng đất, khi các bác sĩ Đan Mạch từng cưỡng ép cả một thế hệ phụ nữ và trẻ em gái bản địa đặt dụng cụ tránh thai.
Hầu hết các nhà phân tích chính trị Đan Mạch đều đánh giá cao cách bà Frederiksen xử lý những vấn đề liên quan đến Greenland.
"Thật khó để tìm ra bất kỳ sai lầm lớn nào", Ulrik Pram Gad, học giả uy tín về Greenland, nhận định.
Gad cho biết khi Tổng thống Trump bắt đầu có những động thái quyết liệt đối với Greenland, Thủ tướng Frederiksen đã làm rất tốt việc "mượn lời người khác để phát đi thông điệp của chúng tôi" khi vận động các đồng minh châu Âu, như Anh, Pháp, cùng lên tiếng.
Bà Frederiksen còn thể hiện khả năng phản ứng linh hoạt khi vừa thể hiện lập trường kiên định về chủ quyền, vừa mềm mỏng xoa dịu ông Trump. Bà khẳng định một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của mình là giữ cho liên minh giữa châu Âu và Mỹ luôn vững mạnh hoặc ít nhất là nguyên vẹn. Gần đây nhất, vào năm 2024, bà khẳng định sẽ không để xuất hiện bất kỳ "kẽ hở nào" giữa hai bên.
Tuần trước, bà cho biết vẫn tin tưởng vào mối quan hệ chặt chẽ với Mỹ, đồng thời dẫn chứng về "lợi ích chung trong việc đảm bảo an ninh giữa hai nước".
Bà Frederiksen cùng người đứng đầu chính quyền lâm thời Greenland Mute Bourup Egede và thủ hiến Jens-Frederik Nielsen trên một con tàu của hải quân Đan Mạch tại Nuuk hồi tháng 4/2025. Ảnh: AFP
Bà khẳng định mình không thuộc nhóm những người châu Âu yêu mến nước Mỹ "chỉ vì Dallas hay những thứ tương tự". Dallas là bộ phim Mỹ ăn khách tại châu Âu, từng là biểu tượng cho sự giàu có, hào nhoáng và quyền lực mềm của Mỹ.
"Tôi không phải kiểu người như vậy", Thủ tướng Frederiksen nói, nhấn mạnh châu Âu biết ơn Mỹ vì vai trò của nước này trong Thế chiến II.
"Các bạn đã cứu chúng tôi, các bạn còn làm điều đó hết lần này đến lần khác", bà nói. "Vì vậy, tôi là sẽ làm mọi thứ trong khả năng để giữ chúng ta sát cánh bên nhau. Do đó, tôi không khơi mào xung đột. Tôi đang cố gắng giải quyết xung đột".
Bộ trưởng Quốc phòng Đức cho biết nước này đang thiếu các tổ hợp phòng không Patriot nên không thể chuyển thêm cho Ukraine.
"Đức đã đóng góp quá nhiều cho phòng không Ukraine. Chúng tôi đã chuyển giao hơn 1/3 tổng số tổ hợp Patriot đang có trong biên chế cho Ukraine. Không thể viện trợ thêm bởi chính Đức cũng phải chờ lô hàng thay thế", Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius nói ngày 27/1.
Bộ trưởng Pistorius thêm rằng Đức cũng là bên duy nhất cung cấp các tổ hợp phòng không IRIS-T cho Ukraine và liên tục bổ sung đạn dược, song điều này là không đủ khi Nga tăng cường tập kích. "Sẽ tốt hơn nếu một số bên có thể tìm kiếm và cung cấp thêm hỗ trợ cho Ukraine", ông nói.
Bệ phóng Patriot của quân đội Đức. Ảnh: BQP Đức
Đức đã viện trợ hàng chục tỷ USD cho Ukraine từ khi chiến sự bùng phát, đồng thời chuyển giao nhiều vũ khí hiện đại nhất biên chế như xe tăng chủ lực Leopard 2, các tổ hợp tên lửa phòng không Patriot và IRIS-T, pháo tự hành PzH 2000.
Patriot là hệ thống vũ khí đắt nhất mà Mỹ và đồng minh viện trợ cho Ukraine. Mỗi tổ hợp có giá gần 1,1 tỷ USD, trong đó tên lửa có chi phí 690 triệu USD và các thành phần khác tốn khoảng 400 triệu USD. Các hệ thống Patriot Ukraine được trang bị tên lửa PAC-3 MSE hiện đại nhất do Mỹ sản xuất, có tầm bắn tối đa 120 km đối với máy bay và 60 km đối với tên lửa đạn đạo.
Ukraine nhiều lần ca ngợi hiệu quả của Patriot, nhấn mạnh đây là vũ khí duy nhất đối phó được tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và đạn đạo chiến thuật Iskander-M của Nga.
Tuy nhiên, tỷ lệ đánh chặn của Patriot ở Ukraine ngày càng suy giảm do tình trạng cạn kiệt tên lửa, trong khi nhiều khẩu đội cũng bị Nga tập kích và phá hủy. Moskva còn liên tục nâng cấp tên lửa đạn đạo Iskander-M, khiến hệ thống Patriot không đạt hiệu quả như mong muốn của Kiev.
Sau nhiều tháng bị tấn công liên tục, một số tổ hợp Patriot đã bị hư hại hoặc phá hủy hoàn toàn, khiến lưới phòng không Ukraine suy yếu đáng kể. Thống kê hồi tháng 10/2025 cho thấy Ukraine dường như chỉ có 5 hệ thống đủ khả năng chiến đấu, không rõ số lượng radar và bệ phóng cụ thể.
Bộ Quốc phòng Ukraine ngày 1/1 thông báo đã triển khai thêm hai tổ hợp phòng không Patriot mới nhận từ Đức, nằm trong gói viện trợ quân sự được công bố hồi tháng 8/2025.
Tổng thống Volodymyr Zelensky hôm 25/1 cho biết Nga đã phóng hơn 3.000 bom lượn, máy bay không người lái (UAV) và tên lửa vào Ukraine trong một tuần. "Đó là lý do tại sao chúng tôi luôn cần bổ sung tên lửa phòng không hàng ngày, cũng như tiếp tục hợp tác với Mỹ và châu Âu để bảo vệ bầu trời tốt hơn", ông nói.
Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump không muốn thấy người dân bị thương hay thiệt mạng trên đường phố Mỹ, nhưng sẽ không khoan nhượng trong nỗ lực truy quét nhập cư.
"Hãy làm rõ bối cảnh dẫn đến sự việc hôm 24/1. Thảm kịch xảy ra do sự phản kháng cố ý và thù địch từ các lãnh đạo đảng Dân chủ tại Minnesota suốt nhiều tuần qua", Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 26/1 nói tại họp báo, đề cập vụ đặc vụ liên bang bắn chết công dân Mỹ Alex Pretti trong lúc đang tiến hành chiến dịch truy quét nhập cư ở thành phố Minneapolis cuối tuần trước.
Thư ký báo chí Karoline Leavitt trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng ngày 26/1. Ảnh: Reuters
Leavitt khẳng định Tổng thống Donald Trump sẽ "không bao giờ lùi bước khi thực hiện lời hứa trục xuất những tội phạm nhập cư trái phép hung hãn để giúp nước Mỹ an toàn trở lại, đồng thời hoan nghênh mọi nỗ lực hợp tác trong vấn đề này".
Thư ký báo chí Nhà Trắng kêu gọi các lãnh đạo chính trị tại Minnesota giao những người nhập cư trái phép đang bị giam cho chính quyền liên bang, cùng với bất kỳ người nhập cư trái phép nào đang có lệnh truy nã hoặc tiền án tiền sự để trục xuất ngay lập tức.
Bà cho biết thêm Tổng thống Trump muốn quốc hội ngay lập tức thông qua luật chấm dứt các chính sách mà một số "thành phố trú ẩn" đang áp dụng nhằm bao che những người vượt biên không giấy tờ.
Khoảnh khắc người đàn ông bị đặc vụ liên bang bắn ở Minneapolis, bang Minnesota, hôm 24/1. Video: X/DMichaelTripi
Video tại hiện trường đã bác bỏ thông tin từ chính quyền Trump cho rằng các đặc vụ nhập cư nổ súng tự vệ khi nam y tá Pretti cầm súng ngắn tiến lại gần họ. Hình ảnh cho thấy Pretti chỉ cầm điện thoại, không phải súng, khi bị các đặc vụ quật ngã. Video cũng ghi lại cảnh các sĩ quan tước một khẩu súng dắt gần thắt lưng của Pretti sau khi anh đã bị khống chế, ngay trước lúc họ nổ súng bắn chết anh. Pretti là người sở hữu súng có giấy phép.
Minneapolis tháng qua xảy ra hai vụ nổ súng chết người liên quan đến các đặc vụ đang truy quét người nhập cư. Vụ đầu tiên xảy ra ngày 7/1 khi nhân viên Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) bắn chết Renee Nicole Good, công dân Mỹ 37 tuổi, trong cuộc chạm trán tại khu dân cư phía nam Minneapolis. Vụ nổ súng gây ra cái chết của Pretti là vụ thứ hai.
Các lãnh đạo đảng Dân chủ đã phản đối quyết liệt việc chính quyền Trump tăng cường điều động đặc vụ nhập cư đến Minnesota, cho rằng nó gây nguy hiểm tới an ninh công cộng. Nhiều cuộc biểu tình quy mô lớn cũng đã diễn ra nhằm phản đối chiến dịch trấn áp nhập cư ở bang này, bất chấp thời tiết giá rét.
Tổng thống Trump điều trùm biên giới Tom Homan tới Minnesota để quản lý các hoạt động của ICE, sau vụ sĩ quan liên bang bắn chết người.
"Tom cứng rắn nhưng công bằng và sẽ báo cáo trực tiếp cho tôi", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 26/1, thông báo về việc điều cố vấn về chính sách di trú Tom Homan tới Minnesota để quản lý các hoạt động thực địa của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) tại đây.
Tổng thống Trump cho biết thêm "trùm biên giới" Homan "quen biết và yêu mến" nhiều người ở Minnesota, nơi hàng nghìn đặc vụ liên bang đã được triển khai trong những tuần qua để thực hiện chương trình truy quét người nhập cư trái phép lớn nhất từ trước tới nay.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng xác nhận rằng ông Homan sẽ quản lý các hoạt động của ICE tại Minnesota "để tiếp tục bắt giữ những người nhập cư bất hợp pháp phạm tội nguy hiểm".
Ông Tom Homan tại Washington ngày 14/1. Ảnh: AP
Quyết định điều ông Homan tới Minnesota được đưa ra trong lúc Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem và nhiều quan chức trong chính quyền đang phải đối mặt với những lời chỉ trích ngày càng tăng về khả năng lãnh đạo và phát ngôn của họ ở thành phố Minneapolis thuộc bang này sau các trường hợp đặc vụ liên bang liên tiếp bắn chết người.
Fox News hôm 25/1 đưa tin rằng một số quan chức cấp cao tham gia thực thi luật nhập cư đã "ngày càng cảm thấy bất an và thất vọng với một số tuyên bố mà Bộ An ninh Nội địa đưa ra" sau vụ sĩ quan lực lượng Tuần tra Biên giới bắn chết Alex Pretti, 37 tuổi, tại thành phố Minneapolis.
Bộ trưởng Noem nói rằng quyết định điều động ông Homan tới Minnesota là "tin tốt cho hòa bình, an ninh và trách nhiệm ở Minneapolis". Bà Noem cũng kêu gọi giới lãnh đạo Minnesota hợp tác trong nhiệm vụ đảm bảo an ninh công cộng.
Minneapolis tháng này xảy ra hai vụ nổ súng chết người liên quan đến các đặc vụ đang truy quét người nhập cư. Vụ đầu tiên xảy ra ngày 7/1 khi nhân viên ICE bắn chết Renee Nicole Good, công dân Mỹ 37 tuổi, trong cuộc chạm trán tại khu dân cư phía nam Minneapolis. Vụ nổ súng gây ra cái chết của Pretti là vụ thứ hai, xảy ra hôm 24/1.
Quân ủy Trung ương Trung Quốc ban hành quy định mới về công tác bầu cử của các tổ chức đảng trong quân đội, trong bối cảnh hai tướng cấp cao đang bị điều tra.
Quân ủy Trung ương Trung Quốc ngày 25/1 ra thông cáo cho biết quy định mới nhằm chuẩn hóa việc bầu đại biểu và các tổ chức đảng ở các cấp khác nhau trong lực lượng vũ trang, có hiệu lực từ ngày 1/2.
Các quy định mới này dự kiến cải thiện hệ thống bầu cử tổ chức đảng trong quân đội, tăng cường thực hiện cơ chế tập trung dân chủ của đảng, cũng như nâng cao năng lực lãnh đạo, tổ chức và hiệu quả hoạt động của các tổ chức đảng.
Thông cáo cũng cho biết thêm các quy định mới có ý nghĩa rất lớn trong việc củng cố sự lãnh đạo của đảng và công tác xây dựng đảng trong lực lượng vũ trang, cũng như tạo nền tảng tổ chức vững chắc để thúc đẩy các nỗ lực hướng tới mục tiêu trăm năm của quân đội Trung Quốc.
Quy định mới được công bố một ngày sau khi Bộ Quốc phòng Trung Quốc thông báo đang điều tra hai thành viên Quân ủy Trung ương là Phó chủ tịch Trương Hựu Hiệp và Tham mưu trưởng Bộ tham mưu Liên hợp Lưu Chấn Lập với nghi vấn "vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật", cụm từ thường được sử dụng cho hành vi tham nhũng.
Ông Trương Hựu Hiệp tại Bắc Kinh, Trung Quốc, hồi tháng 3/2025. Ảnh: Reuters
Nhật báo Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA Daily) ngày 24/1 đăng bài xã luận cho hay tướng Trương Hựu Hiệp và tướng Lưu Chấn Lập đã gây ra "thiệt hại to lớn" cho nỗ lực "xây dựng năng lực chiến đấu của quân đội".
Ông Trương và ông Lưu bị cáo buộc dù đảm nhận chức vụ cao, đã "phản bội nghiêm trọng lòng tin" của Ban Chấp hành Trung ương đảng Cộng sản Trung Quốc và Quân ủy Trung ương. Hai người cũng bị cáo buộc "chà đạp nghiêm trọng và làm suy yếu hệ thống trách nhiệm cao nhất thuộc về chủ tịch Quân ủy Trung ương".
"Vi phạm của ông Trương Hựu Hiệp và ông Lưu Chấn Lập làm tổn hại hình ảnh, uy tín của lãnh đạo Quân ủy Trung ương, phá hoại nền tảng chính trị - tư tưởng trong toàn quân, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc xây dựng lòng trung thành chính trị, môi trường chính trị và năng lực sẵn sàng chiến đấu của quân đội", bài xã luận có đoạn. "Họ đã làm trầm trọng thêm các vấn đề chính trị và tham nhũng, làm suy yếu sự lãnh đạo tuyệt đối của đảng đối với quân đội và đe dọa nền tảng quản trị của đảng".
Tướng Lưu Chấn Lập (giữa) tại sự kiện ở Bắc Kinh tháng 10/2023. Ảnh: Reuters
Theo bài xã luận, cuộc điều tra thể hiện lập trường kiên quyết chống tham nhũng của đảng Cộng sản Trung Quốc, bất kể người vi phạm là ai, giữ chức vụ gì, đồng thời chấn chỉnh lại tình hình và loại bỏ những ảnh hưởng xấu về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Điều này cũng "giúp lực lượng vũ trang trải qua quá trình đổi mới toàn diện, tạo động lực mạnh mẽ cho nỗ lực xây dựng một quân đội hùng mạnh".
Bài viết mô tả cuộc điều tra với Trương Hựu Hiệp là "nỗ lực thanh lọc hệ thống", trong đó nhấn mạnh "chúng ta sẽ chấn chỉnh tận gốc rễ về mặt chính trị, loại bỏ những độc tố tư tưởng, khoét bỏ phần thịt thối về mặt tổ chức để cơ thể được tái sinh".
Ông Trương, quê ở Thiểm Tây, nhập ngũ năm 1968 và hiện mang quân hàm thượng tướng. Ông từng giữ vị trí lãnh đạo ở quân khu Bắc Kinh và Thẩm Dương, trước khi trở thành ủy viên Quân ủy Trung ương và lãnh đạo các cơ quan hậu cần, trang thiết bị quân sự.
Ông trở thành Ủy viên Bộ Chính trị từ năm 2018, theo tiểu sử trên trang web Bộ Quốc phòng Trung Quốc. Quân ủy Trung ương Trung Quốc có hai phó chủ tịch, trong đó tướng Trương Hựu Hiệp là người có quyền lực cao hơn và giữ vị trí số hai trong cơ quan này, chỉ sau Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Ông Lưu, 61 tuổi, gốc Hà Bắc, giữ vị trí Ủy viên Quân ủy Trung ương từ năm 2022 và được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Bộ tham mưu Liên hợp từ năm 2023, hiện mang quân hàm thượng tướng. Ông từng giữ các vị trí tư lệnh ở hai tập đoàn quân, tham mưu trưởng cảnh sát vũ trang và tư lệnh lục quân Trung Quốc.
Tổng Bí thư Tô Lâm điện đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, khẳng định Việt Nam luôn coi trọng và ưu tiên hàng đầu phát triển quan hệ với Trung Quốc.
Tổng Bí thư Tô Lâm ngày 26/1 điện đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, ngay sau khi Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam thành công rất tốt đẹp, theo Bộ Ngoại giao.
Ông Tập chúc mừng thành công của Đại hội, bày tỏ tin tưởng dưới sự lãnh đạo kiên cường của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm, Việt Nam sẽ hoàn thành Nghị quyết Đại hội XIV, thực hiện thắng lợi hai "mục tiêu 100 năm" nhân dịp thành lập Đảng và thành lập nước.
Tổng Bí thư nhấn mạnh Đại hội XIV đã hoàn thành trách nhiệm lịch sử to lớn, tổng kết sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam sau 40 năm Đổi mới.
Đại hội đề ra những mục tiêu, phương hướng lớn, không chỉ cho nhiệm kỳ 5 năm tới, mà còn xác định những định hướng chiến lược đối với tương lai và vận mệnh dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới; quyết tâm xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên CNXH.
Tổng Bí thư Tô Lâm. Ảnh: TTXVN
Việt Nam kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; luôn lấy nhân dân làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển; xác lập mô hình tăng trưởng mới; thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại.
Tổng Bí thư cũng nhấn mạnh Việt Nam kiên định chính sách "một Trung Quốc", đánh giá cao vai trò nước lớn có trách nhiệm của Trung Quốc đối với hòa bình và phát triển của thế giới, khu vực. Việt Nam ủng hộ các sáng kiến của Trung Quốc về phát triển, an ninh, văn minh và quản trị toàn cầu.
Tổng Bí thư khẳng định Việt Nam luôn coi trọng cao và ưu tiên hàng đầu phát triển quan hệ với Trung Quốc; nhấn mạnh quan hệ Việt - Trung cần tiếp tục là trụ vững ổn định, lâu dài, gắn kết chiến lược sâu sắc. Hai bên sẽ cùng đồng hành, giúp đỡ nhau trên con đường hiện thực hóa những khát vọng, tầm nhìn phát triển mà hai Đảng, hai nước đã xác định.
Lãnh đạo Việt Nam đề nghị hai bên cùng nhau đưa tin cậy chính trị lên tầm cao mới để dẫn dắt toàn diện các lĩnh vực hợp tác, tiếp tục tăng cường trao đổi cấp cao thường xuyên, linh hoạt; phát huy vai trò trụ cột của các lĩnh vực trọng yếu, thúc đẩy tạo đột phá, chuyển biến rõ nét trong các lĩnh vực hợp tác thực chất.
Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình quan tâm chỉ đạo mở rộng nhập khẩu hàng hóa, nhất là nông thủy sản của Việt Nam; hai bên dành ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt, tăng cường hợp tác đầu tư chất lượng cao gắn với chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực; thúc đẩy hợp tác khoa học công nghệ trở thành điểm sáng mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát biểu tại Đại lễ đường Nhân dân, Bắc Kinh, tháng 9/2025. Ảnh: AFP
Tổng Bí thư Tô Lâm mong muốn hai bên tiếp tục tăng cường vun đắp tình cảm hữu nghị, hiểu biết, tin cậy lẫn nhau giữa nhân dân hai nước, thúc đẩy hợp tác du lịch.
Ông Tập khẳng định Trung Quốc sẵn sàng cùng Việt Nam làm sâu sắc quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc - Việt Nam có ý nghĩa chiến lược lên tầm cao mới theo định hướng "6 hơn".
Trung Quốc sẵn sàng cùng Việt Nam tăng cường trao đổi cấp cao, giao lưu, học hỏi kinh nghiệm trong công tác quản lý Đảng và quản trị đất nước; tổ chức tốt cơ chế Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương và hợp tác trong các lĩnh vực ngoại giao, quốc phòng, công an.
Ông Tập cho biết Trung Quốc sẵn sàng nhập khẩu các mặt hàng nông sản chất lượng cao của Việt Nam và tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư, làm ăn tại Việt Nam.
Trung Quốc sẵn sàng tăng cường trao đổi trong cơ chế Ủy ban liên hợp hợp tác đường sắt Trung - Việt, đưa hợp tác đường sắt hai nước tiến triển thực chất. Để tăng cường nền tảng xã hội, gốc rễ của tình hữu nghị Việt - Trung, ông Tập mong muốn hai bên làm tốt các hoạt động giao lưu thanh niên, hợp tác địa phương và thông tin báo chí; khẳng định Trung Quốc sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam xây dựng Bảo tàng Đảng Cộng sản Việt Nam.
Hai bên nhất trí duy trì trao đổi, phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương; kiểm soát và quản lý tốt hơn bất đồng.
Trung ương Đảng khóa XIV ngày 23/1 thống nhất tuyệt đối bầu Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII Tô Lâm tiếp tục giữ chức Tổng Bí thư khóa XIV. Tại họp báo quốc tế sau bế mạc Đại hội Đảng XIV, Tổng Bí thư "tuyên bố sẽ thực hiện các cam kết cải cách nhằm thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ cho quốc gia".
Tấm biển quảng cáo lớn ở Tehran in tranh tàu sân bay Mỹ bị tấn công, phía sau là vệt máu đỏ kéo dài trên mặt biển.
Biển quảng cáo được dựng lên ngày 25/1 tại Quảng trường Enghelab, trung tâm thủ đô Tehran, mô phỏng hình ảnh tàu sân bay Mỹ nhìn từ trên cao. Trong tranh, các tiêm kích đỗ trên tàu sân bay Mỹ phát nổ, thi thể nằm la liệt trên boong tàu, ba vệt máu dài loang trên mặt nước phía sau, khiến người ta liên tưởng đến hình ảnh quốc kỳ Mỹ. Ở góc bên phải là dòng chữ "Gieo gió gặt bão".
Đây là thông điệp cảnh cáo mà Tehran gửi đến Washington vào thời điểm tàu sân bay USS Abraham Lincoln và các tàu chiến hộ tống đang di chuyển đến Trung Đông sau tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Biển quảng cáo ảnh tàu sân bay Mỹ kèm dòng chữ "Gieo gió gặt bão" tại Quảng trường Enghelab, Tehran, Iran, ngày 25/1. Ảnh: AP
"Chúng tôi đang triển khai hạm đội lớn tiến về phía Iran. Rất nhiều tàu đang hướng đến phía đó nhằm đề phòng mọi tình huống. Tôi không muốn thấy bất cứ điều gì xảy ra, nhưng chúng tôi đang theo dõi họ rất sát sao. Chúng ta chờ xem chuyện gì sẽ diễn ra", ông Trump nói hôm 22/1.
Quảng trường Enghelab là nơi chính quyền thường tổ chức các sự kiện lớn và thay đổi ảnh quảng cáo theo tình hình đất nước. Chỉ huy Vệ binh Cách mạng Iran ngày 24/1 đã cảnh báo quân đội Iran đang trong trạng thái sẵn sàng, "tay đặt lên cò súng".
Căng thẳng Washington - Tehran gần đây leo thang liên quan các cuộc biểu tình bùng phát từ cuối tháng 12/2025 ở Iran. Làn sóng biểu tình, khởi phát do giới thương nhân không hài lòng với tình hình kinh tế và đồng rial mất giá, ban đầu diễn ra ôn hòa nhưng đã nhanh chóng leo thang thành bạo lực chết người.
Iran cáo buộc "các đặc vụ khủng bố" Israel và Mỹ kích động bạo loạn, trong khi Bộ Ngoại giao Mỹ bác bỏ và nói rằng Tehran "đánh lạc hướng dư luận khỏi những vấn đề nội bộ".
Một số tổ chức nhân quyền bên ngoài Iran ước tính hơn 15.000 người, phần lớn là người biểu tình, đã thiệt mạng. Tuy nhiên, giới chức Iran bác bỏ thông tin này và tuyên bố 3.117 người tử vong, bao gồm 2.427 nhân viên an ninh và thường dân, số còn lại là "khủng bố".
Los Angeles sẽ áp hạn mức tăng giá thuê nhà kể từ tháng sau, khiến nhiều chủ nhà phản đối, cho rằng điều này sẽ kìm hãm đầu tư.
Kể từ tháng 2, Los Angeles sẽ triển khai quy định chỉ cho phép tăng giá thuê nhà hàng năm 1-4%. Mức trần này giảm so với giới hạn 3-8% áp dụng cách đây 40 năm.
Với chính sách này, Los Angeles đi sâu hơn vào cuộc tranh luận trên toàn quốc, xoay quanh câu hỏi liệu kiểm soát giá có thực sự giúp người thuê nhà vượt qua áp lực chi phí, hay phản tác dụng khi kìm hãm dòng vốn đầu tư mới.
Giới chủ nhà và các nhà phát triển bất động sản ở Los Angeles phản đối thay đổi, cho rằng điều này khiến họ khó theo kịp chi phí leo thang và làm suy giảm sức hút đối với dòng vốn đầu tư mới. Trong khi đó, giới chức Los Angeles và các tổ chức xã hội ủng hộ người thuê nhà muốn siết trần giá thuê hơn nữa, nhằm ngăn tình trạng vô gia cư, trục xuất khỏi nơi ở.
Một khu căn hộ cho thuê ở Mid City West, Los Angeles. Ảnh: Equity Residential
Tình trạng thiếu nhà ở vốn kéo dài tại khu vực càng trở nên nghiêm trọng sau hai vụ cháy rừng năm ngoái, phá hủy nhiều khu dân cư ở hai phía đối diện của hạt Los Angeles.
"Vấn đề mà nước Mỹ, bang California và thành phố Los Angeles đang phải đối mặt là khả năng chi trả. Và cốt lõi của khả năng chi trả nằm ở giá nhà ở", Thị trưởng Karen Bass phát biểu trong họp báo khi ký ban hành sắc lệnh mới, mô tả đây là một bước tiến.
Giá thuê trung bình của các căn hộ thuộc diện kiểm soát giá tại Los Angeles hiện vào khoảng 1.800 USD mỗi tháng, trong khi các căn hộ theo giá thị trường có mức thuê khoảng 2.700 USD. Cả hai đều cao hơn mức trung bình toàn quốc, khoảng 1.750 USD.
Pride St. Clair, người sống trong căn hộ hai phòng ngủ từ năm 2013, cảm thấy nhẹ nhõm với quy định mới. Nhà thiết kế game này hiện chia sẻ khoản tiền thuê 1.900 USD mỗi tháng với một người khác. Anh vừa bị cho thôi việc hồi tháng 10/2025.
"Tôi sẽ không bao giờ hài lòng hẳn. Cuộc đấu tranh chưa bao giờ kết thúc", người đàn ông 38 tuổi nói. "Nhưng tôi vẫn coi đây là một chiến thắng".
Một khu nhà ở tại bang California, Mỹ. Ảnh: PPIC
Các quy định mới không áp dụng trên diện rộng. Các khu nhà ở xây sau thập niên 1970 và nhà ở đơn lập nằm ngoài phạm vi điều chỉnh. Chủ nhà vẫn được phép điều chỉnh theo giá thị trường khi có người thuê mới.
Dù vậy, khoảng 3/4 lượng nhà ở nhiều hộ của Los Angeles, tương đương khoảng 651.000 căn hộ, sẽ nằm trong phạm vi điều chỉnh. Ngay cả những chủ sở hữu căn hộ được miễn trừ cũng lo ngại rằng quy định mới sẽ khiến họ khó cạnh tranh hơn khi cho thuê với giá cao.
Greg Harris, nhà môi giới nhà ở nhiều hộ tại Los Angeles, cho biết các nhà đầu tư đã sớm né tránh thị trường này vì cho rằng môi trường quản lý ngày càng khắt khe.
Trong 8 tháng đầu năm, khu vực đô thị Los Angeles phê duyệt số lượng nhà ở mới chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với khu vực Austin, bang Texas, dù dân số lớn gấp 5 lần. Thị trưởng Bass cũng phản đối một đạo luật của bang nhằm tạo điều kiện xây dựng các khu căn hộ cao tầng gần các điểm trung chuyển giao thông, cho rằng luật cứng nhắc, làm suy giảm tiếng nói của cộng đồng địa phương.
Các chủ căn hộ, đặc biệt là những người sở hữu quy mô nhỏ, cho biết họ đang chịu áp lực lớn từ lãi suất tăng cao, lạm phát và chi phí bảo hiểm leo thang trong nhiều năm qua. Sắc lệnh mới cũng cấm tăng giá thuê do phát sinh thêm người ở, chẳng hạn trẻ sơ sinh hoặc cha mẹ cao tuổi sống cùng người thuê chính.
"Chúng tôi đang bị bào mòn từng chút một", Daniel Yukelson, lãnh đạo một hiệp hội chủ nhà tại Los Angeles, nói.
Sau chiến dịch trấn áp của Trung Quốc, tứ đại gia tộc khét tiếng từng điều hành các trung tâm lừa đảo khổng lồ ở Myanmar đã bị triệt phá.
Con người bị mua bán như hàng hóa, những chiếc cũi sắt dùng để trừng phạt, những ngón tay bị cắt lìa và thậm chí cả hủ tục "hiến tế". Những chi tiết rùng rợn này được tiết lộ trong quá trình thẩm vấn một số trùm tội phạm khét tiếng nhất châu Á, phơi bày ác mộng trong những trung tâm lừa đảo dọc biên giới Trung Quốc - Myanmar.
Các nghi phạm là thành viên của những gia tộc tội phạm quyền lực, đã dựa vào mối quan hệ chính trị, tiền bạc và đội quân tư nhân hàng nghìn người để xây dựng đế chế hàng tỷ USD từ cờ bạc bất hợp pháp, lừa đảo qua điện thoại và Internet, sản xuất ma túy, mại dâm cùng hàng loạt hoạt động phi pháp khác.
Sau nỗ lực trấn áp sâu rộng, giới chức Trung Quốc đã bắt được nhiều thành viên từ các băng đảng lừa đảo này. Lời thú tội sau song sắt của họ đã được truyền thông phát sóng rộng rãi, như lời cảnh báo đối với người dân cũng như lời cảnh tỉnh với bất kỳ ai có ý định tham gia vào các mạng lưới tội phạm.
"Tôi cần phải có cảm xúc gì sao?", một nghi phạm thản nhiên hỏi khi bị cảnh sát thẩm vấn về cáo buộc anh ta giết người để hiến tế.
"Đó chẳng phải là một mạng người, một con người bằng xương bằng thịt sao?", cảnh sát hỏi trong đoạn video được đài truyền hình trung ương Trung Quốc CCTV phát sóng hồi tháng 10 năm ngoái.
Mặc áo tù màu xanh da trời với đôi tay bị xích vào bàn, người đàn ông đáp: "Tôi chẳng cảm thấy gì cả".
Trần Đại Vĩ, thành viên băng đảng Trung Quốc tại Myanmar. Ảnh: CCTV
Nghi phạm này là Trần Đại Vĩ, thành viên gia tộc họ Ngụy, một trong nhiều băng nhóm tội phạm kiểu mafia hoạt động tại Laukkaing, thị trấn thuộc vùng Kokang, đông bắc Myanmar, cách Trung Quốc vài km. Cảnh sát Trung Quốc cáo buộc Trần đã bắn chết một người trong "nghi lễ hiến tế" chỉ để chứng minh cam kết của mình với các đối tác làm ăn. Nạn nhân được đàn em của Trần chọn ngẫu nhiên.
Trong một bộ phim tài liệu, truyền thông Trung Quốc đã khắc họa lại cảnh Trần yêu cầu thuộc hạ "xả hết đạn" vào tay chân của một đối thủ mà anh ta tranh chấp. Cảnh sát cho biết thi thể nạn nhân được tìm thấy trong tình trạng bị trói bằng xích sắt và dây thừng với 7 lỗ đạn trên hộp sọ.
Các cuộc điều tra của Trung Quốc đã phơi bày chi tiết một thế giới lừa đảo tàn khốc, nơi mọi thứ chỉ xoay quanh tiền bạc, quyền lực và quyền kiểm soát lãnh địa. Những mạng lưới này lôi kéo hàng nghìn công dân Trung Quốc và chiếm đoạt hàng tỷ USD từ các nạn nhân trên khắp thế giới.
'Vùng vô luật'
Đối với nhiều nông dân nghèo tại bang Shan thuộc vùng miền núi Myanmar, trồng cây thuốc phiện từ lâu đã là sinh kế giúp họ duy trì cuộc sống.
Cách xa các trung tâm quyền lực quốc gia như Yangon, Mandalay hay thủ đô Naypyidaw, khu vực này là một phần của vùng biên giới giữa Myanmar, Lào và Thái Lan với tên gọi Tam giác Vàng. Suốt nhiều thập kỷ qua, nơi đây là sào huyệt của các tổ chức tội phạm sản xuất ma túy, đánh bạc, buôn lậu chất gây nghiện, động vật hoang dã và buôn người.
Nằm kẹp giữa sông Salween ở phía tây và tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, ở phía đông là vùng tự trị Kokang, nơi phần lớn người dân địa phương là người sắc tộc Kokang, tức người Hán nói tiếng Quan Thoại.
Kể từ khi Myanmar giành độc lập khỏi Anh vào năm 1948, Kokang đã là tâm điểm của các cuộc đấu tranh giành ảnh hưởng và quyền kiểm soát lãnh thổ giữa các phe phái dân quân, sắc tộc. Sản xuất ma túy và gần đây hơn là cờ bạc cùng lừa đảo trực tuyến trở thành những ngành định hình nền kinh tế khu vực.
Vị trí bang Shan và khu tự trị Kokang của Myanmar. Đồ họa: OpenStreetMap
Trong môi trường hỗn loạn và vô luật lệ này, một nhóm nhỏ các gia tộc quyền lực, được gọi là "tứ đại gia tộc" vùng Kokang, đã xây dựng đế chế của mình, biến thị trấn yên bình Laukkaing thành một thành phố sòng bạc hào nhoáng, trung tâm ngành công nghiệp lừa đảo toàn cầu.
Các gia tộc họ Bạch, họ Lưu, họ Ngụy và sau này là họ Minh, đã xây dựng và vận hành hơn 100 khu phức hợp lừa đảo, nơi hàng nghìn người bị dụ dỗ hoặc bị buôn bán để làm công việc lừa gạt những người lạ bằng các thủ đoạn trực tuyến tinh vi, theo thông tin từ công tố viên Trung Quốc.
Kokang giống như "vùng viễn tây vô luật", Jason Tower, chuyên gia cao cấp tại tổ chức Sáng kiến Toàn cầu chống Tội phạm Có tổ chức Xuyên quốc gia (GIC-TOC), nhận xét. "Một cụm sòng bạc khổng lồ nằm ngay biên giới Trung Quốc, tập trung chủ yếu vào việc lôi kéo những con bạc Trung Quốc. Đó lẽ ra phải là một dấu hiệu cảnh báo đỏ nghiêm trọng".
Ngành công nghiệp lừa đảo toàn cầu, với phần lớn trung tâm đặt tại Đông Nam Á, ước tính có giá trị 50-70 tỷ USD.
Các gia tộc tội phạm bắt đầu nổi lên ở Kokang từ năm 2009. Giữa các cuộc đấu đá, cạnh tranh quyền lực, Bạch Sở Thành, người đứng đầu gia tộc họ Bạch, cùng với ba cấp phó, đã nhanh chóng xây dựng thế lực và tạo được ảnh hưởng rộng khắp, chi phối toàn bộ nền kinh tế và chính trị của khu vực.
Bạch Sở Thành được bàn giao cho cảnh sát Trung Quốc tại Sân bay Quốc tế Naypyidaw, Myanmar, hồi tháng 1/2024. Ảnh: Xinhua
Gia đình họ Bạch và các đồng minh sở hữu nhiều công ty trong các lĩnh vực khách sạn, bất động sản, và sòng bạc, được hậu thuẫn bởi một đội quân riêng gồm 2.000 người, theo truyền thông nhà nước Trung Quốc.
Các gia tộc khác, đứng đầu là Ngụy Siêu Nhân, Lưu Chính Tường và Lưu Quốc Tỷ, cũng kiểm soát những mạng lưới sòng bạc, phát triển các dự án bất động sản và công nghiệp quy mô lớn, đồng thời tham gia vào lĩnh vực khai thác khoáng sản. Họ đã xây dựng nên nhóm dân quân gọi là Lực lượng Biên phòng Kokang. Các thành viên gia tộc và cộng sự của họ cũng giữ ghế trong nghị viện bang Shan.
Các tập đoàn trực thuộc những gia tộc này kinh doanh trên khắp Myanmar và thậm chí ở nước ngoài. Họ đầu tư vào những dự án được nhà nước hậu thuẫn và tiền từ các sòng bạc cũng như những vụ lừa đảo sau đó được đổ ngược lại vào nền kinh tế Myanmar.
"Ngụy nắm giữ quyền lực quân sự. Lưu kiểm soát toàn bộ tài chính. Nhà họ Bạch đóng vai trò chính trị nhiều hơn", Tower từ GIC-TOC cho biết. Minh Học Xương, một thủ lĩnh gia tộc khác xuất hiện sau này, "chịu trách nhiệm về lực lượng cảnh sát tại Kokang".
"Về sức mạnh tại Kokang, gia tộc họ Bạch chúng tôi chắc chắn là số một," Bạch Ứng Thương, một người con trai của Bạch Sở Thành, nói trong cuộc thẩm vấn với cảnh sát được phát sóng trên CCTV. "Bất kể nhà họ Lưu giàu có đến đâu hay nhà họ Ngụy quyền lực thế nào, mọi người đều công nhận chúng tôi là thủ lĩnh. Trong cả giới chính trị lẫn quân sự, gia đình chúng tôi đều có tầm ảnh hưởng lớn nhất".
Mối quan hệ làm ăn của các gia tộc này còn mở rộng tới những quan chức địa phương Trung Quốc, những người lúc bấy giờ đang nỗ lực phát triển các đặc khu kinh tế và hội chợ thương mại xuyên biên giới với Myanmar, theo giới phân tích.
Sau đại dịch Covid-19, lừa đảo trực tuyến đã trở thành công cụ hái ra tiền của các gia tộc. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, tra tấn, đánh đập và mua bán lao động được coi là chuyện thường tình tại các trại lừa đảo và mỗi gia tộc ở Kokang đều sử dụng lực lượng dân quân riêng để kiểm soát nhân viên.
Những lao động không nghe lời sẽ bị ép vào lồng sắt hoặc các căn phòng tối chật hẹp, nơi họ bị đánh đập hoặc phải chịu đói, khát cho đến khi phục tùng.
"Trong phòng tối, 7, 8 người cùng lúc đánh đập tôi. Họ đánh bằng ống nhựa, gậy gộc, thậm chí dùng kìm rút móng tay tôi. Sau đó, họ dùng dao làm bếp chặt đứt hai ngón tay tôi", Liao, một người sống sót từ khu phức hợp lừa đảo của nhà họ Bạch, kể lại với CCTV.
Một người họ Chu cho biết anh ban đầu bị những kẻ lừa đảo thuyết phục mang đồng hồ xa xỉ qua biên giới để kiếm tiền. "Vừa đến biên giới, tôi đã bị bắt và đem bán ngay lập tức. Họ nói nếu tôi không tạo ra doanh thu, họ sẽ bán tôi đi hoặc chôn sống tôi", người này kể.
Các nhà điều tra Trung Quốc cũng phát hiện hàng chục phụ nữ bị ép bán dâm trong các khu phức hợp. Họ bị tịch thu giấy tờ, điện thoại và bị nhốt cho đến khi trả hết những khoản nợ vô lý.
Ngày tàn
Trong khi hàng nghìn nạn nhân sống trong sợ hãi, các gia tộc lừa đảo lại có cuộc sống vô cùng xa hoa, tổ chức những bữa tiệc lộng lẫy, sở hữu hàng trăm xe sang, đồng hồ đắt tiền, trực thăng, biệt thự và các bất động sản quốc tế giá trị lớn. Họ tin rằng mình bất khả xâm phạm, và trong một khoảng thời gian dài, sự thật đúng là như vậy.
Các trung tâm tội phạm phát triển quá lớn và quá nhanh. Những tội ác của họ, trong đó có việc sát hại nhiều công dân Trung Quốc khi họ cố gắng trốn khỏi các khu phức hợp lừa đảo ở Kokang, đã khiến Bắc Kinh chú ý đến vấn nạn tại Myanmar.
Năm 2023, Trung Quốc bắt đầu nỗ lực trấn áp. Đối với gia tộc họ Bạch, họ Lưu, họ Ngụy và họ Minh, "thời hoàng kim" của họ bắt đầu sụp đổ.
Ít nhất 65 người liên quan đến các gia tộc này, trong đó có cả những thành viên chủ chốt, đã bị bắt, bàn giao cho chính quyền Trung Quốc và bị truy tố.
Ngụy Hoài Nhân (ảnh trái) và Lưu Chính Tường được bàn giao cho cảnh sát Trung Quốc tại Sân bay Quốc tế Naypyidaw, Myanmar, hồi tháng 1/2024. Ảnh: Xinhua
Tháng 9/2025, 11 thành viên gia tộc họ Minh, nhóm vận hành một trong những khu phức hợp lừa đảo lớn nhất tại Kokang là Ngọa Hổ Sơn Trang, đã bị tòa án Trung Quốc tuyên án tử hình với các tội danh lừa đảo, cố ý giết người và cố ý gây thương tích.
Minh Học Xương, người đứng đầu gia tộc, được cho là đã tự sát trong quá trình bị bắt. Theo thông báo từ tòa án, con trai ông ta, Minh Quốc Bình, một thủ lĩnh dân quân Kokang, cùng con gái và cháu gái cũng sa lưới.
5 thành viên gia tộc họ Bạch, trong đó có Bạch Sở Thành và con trai Bạch Ứng Thương, bị tuyên án tử hình hồi tháng 11 năm ngoái. Hơn 20 thành viên khác của tổ chức này đã bị truy tố với các mức án tù từ 3 năm đến chung thân.
Công tố viên Trung Quốc hồi tháng 10 cũng đưa ra những cáo buộc đối với các thành viên gia tộc họ Ngụy, trong đó có những người đứng đầu là anh em Ngụy Siêu Nhân và Ngụy Hoài Nhân. Cùng với cháu trai Trần Đại Vĩ, họ đối mặt cáo buộc lừa đảo trực tuyến, cố ý giết người, tống tiền cùng nhiều tội danh khác.
Các thành viên gia tộc họ Lưu đối mặt với những cáo buộc tương tự, gồm lừa đảo, tống tiền, bắt người trái phép, tổ chức đánh bạc, môi giới mại dâm và buôn bán ma túy.
Bắc Kinh không chỉ nhắm vào các ông trùm ở Kokang. Hơn 57.000 công dân Trung Quốc bị cáo buộc thực hiện hành vi lừa đảo đã bị bắt và dẫn độ từ Myanmar về nước kể từ năm 2023. Bộ Công an Trung Quốc tháng 12/2025 công bố danh sách truy nã 100 nghi phạm có liên quan đến việc tài trợ và vận hành các đường dây lừa đảo qua điện thoại và lừa đảo trực tuyến.
Năm qua, Trung Quốc còn chuyển hướng tập trung nhiều hơn vào các trung tâm lừa đảo dọc biên giới Myanmar với Thái Lan.
Chiến dịch trấn áp bắt nguồn từ vụ bắt cóc nam diễn viên Vương Tinh, người đã bị lừa đến Bangkok hồi tháng 1/2025 để tham gia một buổi thử vai phim giả mạo. Thay vào đó, anh bị bắt ngay tại sân bay và đưa đến một trung tâm lừa đảo ở Myawaddy, Myanmar, một hang ổ lừa đảo mạng khét tiếng khác nằm phía bên kia biên giới Thái Lan.
Cơn giận dữ của dư luận trước vụ bắt cóc này đã khiến Trung Quốc và Thái Lan mạnh tay chống lại các khu phức hợp lừa đảo ở phía đông nam Myanmar.
Vào tháng 2, khoảng 7.000 người đã được giải cứu khỏi một số khu phức hợp tại Myawaddy và chính quyền Myanmar cũng tuyên bố đột kích nhiều tòa nhà bên trong các trung tâm lừa đảo lớn như một phần của chiến dịch truy quét rầm rộ. Đến tháng 11, Thái Lan đã dẫn độ Xa Trí Giang, công dân Trung Quốc liên quan đến khu phức hợp lừa đảo và cờ bạc tại thị trấn Shwe Koko, Myanmar, về nước để đối mặt các cáo buộc.
Nhưng số người được giải cứu chỉ chiếm một phần nhỏ trong số những người đang bị mắc kẹt và phải làm việc tại các trung tâm lừa đảo, giới chuyên gia cảnh báo. Ngay cả khi các ông trùm máu mặt đã ngồi tù hoặc bị tước đoạt quyền lực, những tập đoàn tội phạm đứng sau ngành công nghiệp lừa đảo vẫn nhanh chóng mở rộng trên toàn cầu.
"Tôi vẫn cảm thấy chưa hài lòng vì vẫn còn những kẻ đào tẩu chưa bị đưa ra trước công lý", Phùng Hải Đông, lãnh đạo thuộc Sở Công an thành phố Thâm Quyến, phát biểu trong phim tài liệu phát sóng trên truyền hình nhà nước Trung Quốc. "Bất cứ ai phạm tội cũng đều phải quay về đối mặt với hình phạt. Bất kể họ trốn chạy bao xa, chúng tôi không bao giờ bỏ cuộc".
