Iran thông báo khai hỏa tên lửa nhằm vào loạt mục tiêu ở Tây Á và Israel, trong đó có pháo phản lực HIMARS và hệ thống Patriot của Mỹ.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 4/4 thông báo tiến hành đợt tập kích thứ 95 trong khuôn khổ chiến dịch trả đũa Mỹ - Israel mang tên "Lời hứa Đích thực 4", sử dụng các tên lửa đạn đạo Haj Qassem, Kheibar Shekan, Qadr để nhắm vào khu vực Tây Á và Israel.
Video do lực lượng này công bố cho thấy hàng loạt tên lửa rời bệ phóng.
Đợt tập kích trả đũa thứ 95 của Iran trong video đăng ngày 4/4. Video: Tasnim
Theo IRGC, trong số mục tiêu Mỹ bị tấn công có pháo phản lực HIMARS bố trí tại đảo Bubiyan thuộc Kuwait, hệ thống phòng không Patriot tại miền bắc Bahrain, các điểm tập kết của tổ vận hành hệ thống tên lửa do Washington sản xuất, cùng những nơi có hiện diện của chỉ huy cấp cao và huấn luyện viên quân sự Mỹ tại Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Tàu hàng MCS Ishika, được Iran cho là thuộc sở hữu của Israel và mang cờ quốc gia thứ ba, đã bị lực lượng hải quân thuộc IRGC tấn công khi đang neo đậu ở cảng Khalifa bin Salman của Bahrain. Nhiều khu vực tại Israel, trong đó có thành phố miền trung Tel Aviv, đã bị nhắm mục tiêu bằng tên lửa Qadr "mang nhiều đầu đạn".
Giới chức Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Báo Times of Israel cho biết Iran đã phóng nhiều đợt tên lửa vào lãnh thổ nước này trong ngày 4/4, trong đó có sử dụng loại mang đầu đạn chùm, gây thiệt hại lớn về nhà cửa và làm 6 người bị thương nhẹ.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cùng ngày thông báo đã tiến hành tấn công nhằm vào hạ tầng ở thủ đô Tehran của Iran, song không nêu chi tiết về mục tiêu. Phóng viên hãng thông tấn AFP nghe thấy nhiều tiếng nổ ở thành phố trước khi khói xám dày đặc bao phủ đường chân trời.
Truyền thông Iran cho biết các cơ sở hóa dầu và một nhà máy xi măng ở miền nam nước này đã bị tấn công.
Khu vực gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr cũng bị tập kích trúng, khiến một người thiệt mạng. Nhân viên của tập đoàn năng lượng hạt nhân quốc gia Nga Rosatom đang làm việc tại đây để xây thêm các lò phản ứng mới. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova lên án cuộc tập kích nhằm vào khu vực nhà máy Bushehr là hành động "xấu xa".
Khoảnh khắc nghi là hệ thống Patriot để lọt tên lửa Iran nhằm vào căn cứ ở Jordan trong video đăng ngày 2/4. Video: X/Clash Report
Sau khi bị Mỹ - Israel tấn công hôm 28/2, Iran đã phát động chiến dịch trả đũa bằng cách nhắm vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng năng lượng ở Trung Đông bằng tên lửa, máy bay không người lái.
Tehran cũng phong tỏa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, nơi có khoảng 20% lượng dầu thô của thế giới đi qua. Iran cho biết "tàu không thù địch" có thể di chuyển qua eo biển này nếu phối hợp với Tehran và tuân thủ các quy định an ninh đã được công bố.
MỹLoạt đám cháy rừng bùng phát tại hạt Riverside và Los Angeles ở miền nam California, khiến giới chức phải yêu cầu sơ tán bắt buộc ở một số khu vực.
Đám cháy Springs bùng lên từ phía đông thành phố Moreno Valley, thuộc hạt Riverside, bang California vào khoảng 11h sáng 3/4 và đến tối cùng ngày đã lan rộng tới khoảng 1.680 ha.
Thành phố Moreno Valley có khoảng 200.000 dân, nằm cách Los Angeles khoảng 100 km về phía đông. Đám cháy lan nhanh tới mức chính quyền hạt Riverside đã ra lệnh sơ tán bắt buộc đối với hàng nghìn người ở thành phố Moreno Valley, nhiều khu vực khác được đặt trong tình trạng sẵn sàng sơ tán.
Deirdre Vickers, sĩ quan Sở Cảnh sát hạt Riverside, cho biết đang hỗ trợ đóng đường tại Hemet và Moreno Valley, trong khi tuyến đường Gilman Springs từ đoạn Alessandro đến Bridge Street đang bị phong tỏa.
Lính cứu hỏa quan sát đám cháy rừng Springs tại Moreno Valley, bang California ngày 3/4. Ảnh: AP
Ngọn lửa bùng phát tại khu vực có nhiều vật liệu dễ cháy, buộc nhiều lực lượng cứu hỏa phải phối hợp ứng phó. Lực lượng cứu hỏa đang triển khai hai máy bay chữa cháy, 23 xe cứu hỏa, hai trực thăng và hai máy ủi, đồng thời yêu cầu thêm nguồn lực hỗ trợ. Tính đến 16h, đám cháy mới được khống chế khoảng 5%.
"Gió là yếu tố gây khó khăn lớn nhất hiện nay", ông Alex Izaguirre, người phát ngôn Cơ quan Phòng cháy chữa cháy California (Cal Fire) hạt Riverside, nói.
Tại hạt Los Angeles, đám cháy Crown bùng phát từ sáng 3/4 và lan ra khoảng 113 ha rừng gần thị trấn Acton, song tình hình đã được kiểm soát vào tối cùng ngày.
Nhà chức trách ban đầu ban hành lệnh sơ tán bắt buộc đối với khu vực phía nam đường Escondido Canyon, phía đông Big Springs, phía bắc Hughes Canyon và Hubbard, cùng phía tây Crown Valley. Lệnh sơ tán đã được dỡ bỏ sau đó, nhưng cảnh báo sơ tán vẫn được duy trì ở Soledad Canyon và Crown Valley.
Một máy bay chữa cháy thả chất chống cháy Phos-Chek xuống đám cháy gần Acton, bang California ngày 3/4. Ảnh: Los Angeles Daily News
Đây là hai vụ cháy rừng lớn đầu tiên của mùa xuân sau khi nước Mỹ vừa trải qua mùa đông có lượng mưa lớn và nhiệt độ cao khác thường.
Theo Kyle Wheeler, nhà khí tượng học tại văn phòng San Diego của Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ, các đám cháy lan nhanh do những cơn gió Santa Ana mạnh với vận tốc 48-64 km/h. "Gió mạnh khiến các đám cháy bùng phát nhanh chóng và trở thành những vụ cháy rừng đầu tiên của mùa", ông Wheeler nói.
Mỹ đang huy động một phi đội chuyên biệt và các chuyên gia giải cứu nhằm chạy đua với thời gian tìm kiếm phi công chiếc F-15 bị bắn rơi tại Iran.
Lực lượng Mỹ đang ráo riết triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn để giải cứu một phi công F-15 mất tích sau khi máy bay bị bắn hạ tại Iran hôm 3/4.
Có hai phi công trên máy bay gặp nạn và đã phóng dù thoát hiểm thành công. Một phi công đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu, trong khi công tác tìm kiếm người còn lại vẫn tiếp diễn.
Máy bay HC-130J Combat King II cùng hai chiếc HH-60G Pave Hawk thực hiện mô phỏng kỹ thuật tiếp nhiên liệu trên không tại Triển lãm Hàng không Cocoa Beach 2025. Ảnh: Defence-blog
Theo ông Ravi Chaudhary, cựu phi công vận tải cơ C-17 thuộc không quân Mỹ, người từng giữ chức giám đốc Trung tâm Giải cứu Phi công tại Iraq vào năm 2008, khi một phi công tiêm kích buộc phải nhảy dù thoát hiểm, đặc biệt là trên vùng lãnh thổ đối địch, "tất cả nhân lực" tại trung tâm điều hành quân sự phụ trách sứ mệnh đó sẽ lập tức dồn toàn bộ nỗ lực vào việc tìm kiếm và giải cứu họ nhanh nhất có thể.
"Họ sẽ điều phối các nguồn lực để yểm trợ hỏa lực trên không cho công tác cứu hộ, trong khi cơ quan tình báo xác định vị trí máy bay rơi", Chaudhary giải thích. "Đây là một chiến dịch điều phối và huy động nhân lực khổng lồ, chỉ để đảm bảo rằng chúng ta đưa được người của mình trở về nhà".
Nhiệm vụ khó khăn
Trước khi tham gia bất kỳ nhiệm vụ nào, các phi công tiêm kích Mỹ phải trải qua quá trình huấn luyện chuyên sâu không chỉ về cách nhảy dù an toàn mà còn về cách sinh tồn sau khi tiếp đất tại vùng lãnh thổ nguy hiểm. Tổ bay hai người thường nhảy dù gần như đồng thời, tuy nhiên họ thường bị tách rời nhau do tác động của gió và các yếu tố khác sau khi rời máy bay.
Phi công sau khi tiếp đất phải thực hiện quy trình Sinh tồn, Né tránh, Kháng cự và Thoát hiểm (SERE), với ưu tiên hàng đầu là sống sót và đảm bảo mình được lực lượng cứu hộ nhận diện, thông qua tín hiệu hình ảnh hoặc liên lạc.
Đội giải cứu phi công "có những phương thức hết sức tinh vi" để tìm kiếm không chỉ chiếc máy bay gặp nạn mà cả thành viên tổ bay, Chaudhary cho biết.
Dù vậy, cựu tướng không quân Mỹ Houston Cantwell, đang làm việc tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell, cho hay giải cứu phi công trong lãnh thổ đối địch là nhiệm vụ "đặc biệt phức tạp".
Ngay khi phi công nhảy dù, quân đội thường nhận được thông báo về việc máy bay gặp nạn và kích hoạt một tín hiệu cảnh báo. Ưu tiên hàng đầu và trước hết là xác định vị trí các thành viên tổ bay.
Đội hình máy bay Mỹ được cho là đang tiến hành chiến dịch giải cứu phi công tiêm kích ở Iran ngày 3/4. Video: X/Ramin Khanizadeh
"Thông tin quan trọng nhất chính là vị trí của phi hành đoàn. Nhưng mẩu thông tin đó lại cực kỳ khó thu thập", Cantwell cho biết, đồng thời lưu ý rằng lực lượng đối phương có khả năng sẽ cố gắng "đánh lừa" hoặc đưa ra thông tin giả mạo về vị trí phi công tiếp đất.
"Điều này nghe có vẻ rất cơ bản, nhưng thực tế lại vô cùng khó khăn", ông nói. "Đối với những phi công bị mắc kẹt, tình hình thực địa thay đổi liên tục đến mức không có một khuôn mẫu nào áp dụng được cho mọi trường hợp".
Để hỗ trợ quá trình định vị, theo cựu thiếu tướng không quân Mỹ Thomas Kunkel, người từng giữ chức Tư lệnh Lực lượng Cảnh báo sớm và Kiểm soát Trên không của NATO, các phi công thường mang theo bộ dụng cụ sinh tồn gắn liền khi nhảy dù khỏi máy bay, trong đó có thể chứa một số thiết bị vô tuyến để liên lạc với lực lượng Mỹ.
Khi đã biết thông tin vị trí phi công, một "biệt đội giải cứu" gồm nhiều phương tiện và nhân sự sẽ được thiết lập dựa trên đánh giá về hàng loạt yếu tố môi trường cũng như thực địa nhằm tăng tối đa khả năng thành công của sứ mệnh.
Dựa trên kinh nghiệm từ các nhiệm vụ trước đây, Kunkel ước tính một đội hình giải cứu khoảng 10-20 thành viên sẽ được huy động để tìm kiếm phi công gặp nạn tại Iran.
Dòng trực thăng được sử dụng cho các cuộc giải cứu kiểu này là HH-60W, vốn có thiết kế chuyên biệt cho những sứ mệnh tương tự. Do trực thăng cứu hộ thường phải di chuyển quãng đường rất dài, các máy bay tiếp dầu, cụ thể là HC-130J, sẽ được triển khai để đảm bảo phi đội HH-60W luôn đủ nhiên liệu hoạt động.
Cantwell cho biết thêm một máy bay gây nhiễu điện tử cũng có thể được huy động nhằm hỗ trợ công tác bảo vệ chiến dịch. Cùng với đó, cường kích A-10 với lớp giáp dày cùng khả năng tấn công mục tiêu mặt đất sẽ tạo thêm một lớp bảo vệ khác để đối phó lực lượng mặt đất đối phương.
Một tiêm kích F-15E Strike Eagle của không quân Mỹ cất cánh thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng tại Iran ngày 9/3. Ảnh: Reuters
"Nếu có bất kỳ lực lượng đối phương nào cần bị chế áp trong lúc diễn ra cuộc giải cứu, cường kích A-10 sẽ dội hỏa lực giúp máy bay cứu hộ tiếp cận mục tiêu", ông nói.
Bất chấp những rủi ro và tính chất phức tạp của chiến dịch cứu hộ đang diễn ra tại Iran, Kunkel khẳng định không lực lượng nào được chuẩn bị tốt bằng không quân Mỹ khi đối đầu với thử thách này. Dù vậy, hàng loạt yếu tố khó lường có thể tác động đến mức độ thành công của chiến dịch giải cứu.
Những rủi ro
"Yếu tố ban ngày hay ban đêm đóng vai trò cực kỳ quan trọng", tướng Kunkel cho hay. Ông lưu ý thêm rằng các đợt giải cứu vào ban ngày thường trở thành một cuộc "đua tốc độ" với đối phương, bởi mọi hoạt động tác chiến lúc này rất dễ làm lộ vị trí của phi công.
"Nếu đối phương biết chúng ta chuẩn bị điều quân giải cứu, họ cũng sẽ tìm cách bắn hạ lực lượng của ta", ông giải thích. "Khả năng tác chiến trong bóng đêm giúp giảm thiểu rủi ro đáng kể, nhất là trước một lực lượng lạc hậu hơn chúng ta".
Một yếu tố then chốt khác là liệu phi công bị mắc kẹt có còn khả năng di chuyển hay không. "Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng", Cantwell nhấn mạnh, bởi nếu phi công mất khả năng vận động, phạm vi các điểm triển khai giải cứu tiềm năng sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Lực lượng giải cứu cũng sẽ cân nhắc các yếu tố môi trường, như liệu phi công có đang ẩn nấp ở rừng rậm hoặc khu vực nhiều cây cối hay không, vì điều này có thể triệt tiêu khả năng hạ cánh của trực thăng. Trong tình huống đó, đội cứu hộ sẽ sử dụng một thiết bị gọi là "tời cứu hộ xuyên rừng" giúp kéo người lên trực thăng mà không cần đáp xuống mặt đất.
Khoảnh khắc trực thăng Mỹ bị nhắm bắn khi bay thấp ở Iran. Video: New York Times, Clash Report
Mối quan ngại lớn nhất của ông Cantwell đối với chiến dịch cứu hộ là khả năng phi công bị bắt làm tù binh.
"Phía Iran không mong gì hơn ngoài việc bắt sống một phi công Mỹ", ông nói. "Chính phi đội tiêm kích của chúng ta đã dội hỏa lực tàn phá đất nước họ suốt nhiều tuần qua".
Nếu phi công không bị bắt, điều khiến Cantwell lo ngại tiếp theo là khả năng sinh tồn của người này trong điều kiện sa mạc khắc nghiệt.
"Điều tôi sợ nhất chỉ đơn giản là nguy cơ thiếu nước uống. Nếu lạc giữa sa mạc, bạn chẳng có mấy nơi để ẩn náu", ông nói.
Liên minh quốc tế do Anh huy động khó tạo ra thay đổi tại Hormuz khi nội bộ chưa có sự thống nhất rõ ràng, thiếu Mỹ góp mặt, còn Iran vẫn giữ lợi thế địa lý.
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper ngày 2/4 chủ trì hội nghị trực tuyến với sự tham gia của đại diện hơn 40 quốc gia nhằm thảo luận các chiến lược để mở lại eo biển Hormuz. Tuyến huyết mạch dầu mỏ của thế giới này đang bị Iran phong tỏa để trả đũa Mỹ và Israel, khiến hoạt động vận tải biển qua khu vực bị đình trệ.
"Liên minh đa quốc gia sẽ huy động tổng lực các công cụ kinh tế và ngoại giao nhằm đảm bảo eo biển Hormuz được mở cửa an toàn và bền vững", bà Cooper nói.
Giới chuyên gia nhận định liên minh khó tạo ra thay đổi ngay lập tức trừ khi đạt được thỏa thuận với Iran, trong khi biện pháp quân sự còn phụ thuộc vào sự sẵn sàng của các thành viên và khả năng phối hợp với Mỹ.
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper phát biểu tại hội nghị trực tuyến về mở cửa lại eo biển Hormuz với hơn 40 quốc gia tại London ngày 2/4. Ảnh: AP
Cuộc họp trực tuyến có sự góp mặt của đại diện nhiều nước châu Âu như Pháp, Hà Lan, Đức, Italy cùng các quốc gia từ châu Á và Trung Đông. Ban đầu, châu Âu tỏ ra dè dặt do lo ngại bị cuốn vào xung đột, nhưng giá dầu và khí đốt tăng mạnh đã buộc khu vực này phải thay đổi lập trường.
Liên minh do Anh dẫn dắt đặt mục tiêu khôi phục tự do hàng hải và an toàn cho tàu thương mại đi qua Hormuz. Bà Cooper cho biết liên minh đang xem xét các công cụ phù hợp, có thể là áp thêm lệnh trừng phạt kinh tế với Iran để đạt được mục tiêu này.
Italy, Hà Lan và UAE ra tuyên bố chung kêu gọi lập một "hành lang nhân đạo" để đảm bảo vận chuyển phân bón qua Hormuz, ngăn chặn một cuộc khủng hoảng lương thực. Giới hoạch định quân sự từ nhiều quốc gia cũng sẽ họp bàn sau đó để vạch ra các phương án đảm bảo an ninh cho eo biển một khi chiến sự kết thúc.
Trước thềm hội nghị, Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh các nước sẽ "đánh giá mọi biện pháp ngoại giao và chính trị khả thi". Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận thực tế khi lưu ý mở lại Hormuz "không dễ dàng".
Thách thức lớn nhất đến từ Iran, quốc gia đang nắm lợi thế địa lý để kiểm soát thực địa và sử dụng Hormuz để gây sức ép chiến lược. Trong thời bình, tuyến đường này vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu từ vùng Vịnh. Hiện tại, Iran chỉ cho phép một số tàu từ quốc gia "thân thiện" đi qua, chặn hoàn toàn các phương tiện liên quan đến Mỹ, Israel và đồng minh.
Theo dữ liệu từ Lloyd's List Intelligence, lưu lượng tàu qua Hormuz từ ngày 1/3 đã giảm tới 94% so với cùng kỳ năm ngoái. Tehran còn thiết lập hệ thống "trạm thu phí" để kiểm soát tàu thuyền đi qua, cho thấy nỗ lực định hình một cơ chế quản lý mới tại khu vực.
Trong khi đó, Mỹ không tham gia liên minh do Anh dẫn dắt, bởi Tổng thống Donald Trump từng kêu gọi đồng minh châu Âu triển khai tàu chiến để cùng Washington mở cửa lại Hormuz nhưng không được đáp lại.
"Đối với những quốc gia không thể tiếp cận nguồn nhiên liệu qua Hormuz, như Anh, nước đã từ chối tham gia chiến dịch Iran, tôi có gợi ý này. Thứ nhất, hãy mua dầu của Mỹ, chúng tôi có rất nhiều. Thứ hai, hãy gom chút can đảm muộn màng, đến Hormuz và tự mà lấy lại", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 31/3.
Giới quan sát đánh giá sự vắng mặt của Mỹ làm dấy lên nghi ngờ về năng lực quân sự của liên minh, bởi Washington lâu nay vẫn là lực lượng chủ chốt trong các chiến dịch đảm bảo an ninh hàng hải. Khi lực lượng Houthi ở Yemen phong tỏa Biển Đỏ cuối năm 2023 để thể hiện sự ủng hộ Hamas trong chiến sự Gaza, Mỹ cũng là bên lập liên minh hàng hải để hộ tống tàu thương mại qua khu vực.
"Với bối cảnh hiện tại, triển vọng của liên minh do Anh dẫn dắt là rất mờ mịt, trừ khi họ đạt được một thỏa thuận nào đó với Iran về quyền tiếp cận eo biển", Ian Lesser, chuyên gia tại viện chính sách công phi đảng phái German Marshall Fund, trụ sở Mỹ, trả lời Al Jazeera.
Giải pháp quân sự gần như không khả thi, khi nội bộ liên minh chưa có sự thống nhất rõ ràng. Các nước châu Âu vẫn thận trọng với việc triển khai lực lượng quân sự, gây hoài nghi về khả năng biến cam kết thành hành động cụ thể.
Cựu cao ủy phụ trách đối ngoại của Liên minh châu Âu Cathy Ashton mô tả hội nghị của bà Cooper giống một "nỗ lực thăm dò" hơn là chương trình hành động thực tế.
"Nội dung thảo luận sẽ không tập trung vào những việc như 'hãy tập hợp hải quân lại, rồi lên đường thực hiện một chiến dịch quân sự nào đó'", bà Ashton bình luận. "Nhưng điều đó không đồng nghĩa sẽ không có các cuộc đối thoại về hành động quân sự".
Ông Lesser cho rằng mở cửa lại eo biển bằng vũ lực đòi hỏi Mỹ và châu Âu phải hợp tác chặt chẽ với nhau, trong khi Washington đang chỉ trích đồng minh và dọa rút khỏi NATO.
"Tuy nhiên, liên minh sẽ có vị thế tốt để đảm bảo an ninh cho các tuyến hàng hải thương mại sau khi các hoạt động thù địch chấm dứt", ông Lesser bổ sung. "Lý tưởng nhất là liên minh không phải thay thế, mà hoạt động song hành với Mỹ. Chính quyền ông Trump hiểu rằng họ khó nhận được sự hỗ trợ nào khác ngoài liên minh này, vì vậy Washington có thể đưa ra các cam kết để trấn an".
Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Edmund Fitton-Brown, chuyên gia tại Quỹ Bảo vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, đánh giá việc xây dựng liên minh hàng hải là bước đi khôn ngoan của Thủ tướng Starmer nhằm thể hiện vai trò lãnh đạo của Anh trong nhóm quốc gia vốn thường ngần ngại sử dụng vũ lực.
"Mục đích của cuộc họp là xem xét tất cả phương án khả thi để mở cửa lại eo biển Hormuz sau khi chiến sự kết thúc. Dù vậy, mọi thứ khó có thể sớm quay lại như trước, bởi ngay cả khi Mỹ đơn phương chấm dứt các hoạt động quân sự, Iran vẫn có khả năng gây ra những xáo trộn lớn tại eo biển này", ông Fitton-Brown bình luận.
Tổng thống Trump tuyên bố cây cầu gần Tehran đã bị phá hủy và đăng video chứng minh, sau khi nói sẽ khiến Iran "quay về thời đồ đá".
"Cây cầu lớn nhất ở Iran sụp đổ và không bao giờ sử dụng được nữa. Còn nhiều điều sẽ xảy ra. Đã đến lúc Iran đạt được thỏa thuận trước khi quá muộn và không còn gì sót lại của một đất nước vốn đầy tiềm năng để trở nên vĩ đại", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 2/4.
Video do ông Trump đăng kèm cho thấy cột khói lớn bốc lên từ cầu B1 đang được xây dựng ở thành phố Karaj tại tỉnh Alborz, cách thủ đô Tehran khoảng 35 km. Một phần cầu đã sụp xuống sau khi xảy ra vụ nổ. Hãng thông tấn Fars của Iran cho biết đây là cây cầu cao nhất Trung Đông với chiều cao 136 m.
Cầu B1 gần thủ đô Tehran của Iran trong video đăng ngày 2/4. Video: Truth Social/realDonaldTrump
Đài truyền hình quốc gia Iran cho biết Mỹ - Israel đã hai lần tập kích công trình này, trong đó đòn đánh thứ hai diễn ra khi lực lượng ứng phó khẩn cấp được điều tới hiện trường để giúp đỡ các nạn nhân trong vụ tấn công đầu tiên. Ghodratollah Seif, phó thống đốc tỉnh Alborz, thông báo 8 người đã thiệt mạng và 95 người bị thương sau sự việc.
Theo Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng dân sự, trong đó có cầu đang xây dở, sẽ không khiến nước này đầu hàng.
"Nó chỉ cho thấy sự thất bại và sụp đổ về mặt tinh thần của một kẻ thù đang rối loạn", ông khẳng định.
Quân đội Israel nói với đài CNN rằng lực lượng này không liên quan đến cuộc tấn công. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa đưa ra bình luận.
Dù vậy, một quan chức cấp cao Mỹ giấu tên xác nhận với tờ Wall Street Journal rằng lực lượng nước này đã hai lần ném bom cầu B1, trong khuôn khổ nỗ lực nhằm cắt đứt các tuyến tiếp tế quân sự và ngăn Iran phân phối linh kiện máy bay không người lái cùng tên lửa đạn đạo cho các đơn vị trên khắp đất nước.
Cầu B1 gần thủ đô Tehran của Iran sau khi bị tập kích hôm 2/4. Ảnh: X/FSeifikaran
Cuộc tập kích diễn ra sau khi Tổng thống Trump hôm 1/4 tuyên bố chiến dịch do Mỹ - Israel phát động sắp kết thúc, đồng thời đe dọa sẽ tập kích Iran "cực kỳ mạnh" nếu nước này không chấp nhận các yêu cầu mà ông đưa ra.
"Trong vòng 2-3 tuần tới, chúng tôi sẽ đưa họ quay trở lại thời kỳ đồ đá mà họ vốn thuộc về", Tổng thống Mỹ cảnh báo trong bài phát biểu trước toàn quốc đầu tiên về xung đột ở Trung Đông.
Tên lửa đạn đạo PrSM mới của Mỹ có thể đã đánh trúng trường học, khu dân cư ở miền nam Iran hồi đầu xung đột, theo New York Times.
Khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, tên lửa Mỹ dường như đã đánh trúng nhiều cơ sở dân sự ở Iran. Sự việc nghiêm trọng nhất xảy ra ở huyện Minab thuộc tỉnh miền nam Hormozgan, khi một trường tiểu học trúng tên lửa, khiến hơn 150 người thiệt mạng.
Một số tên lửa khác của Mỹ cũng lao xuống thành phố Lamerd thuộc tỉnh Fars, đánh trúng nhà thi đấu thể thao, trường học và khu dân cư nằm sát cơ sở của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). 21 người thiệt mạng trong vụ tập kích này.
Phân tích của báo New York Times và các chuyên gia quân sự cho thấy đặc điểm của quả đạn, vụ nổ và thiệt hại liên quan ở Lamerd phù hợp với Tên lửa Tấn công Chính xác (PrSM).
Khu vực bị tập kích tại thành phố Lamerd, Iran ngày 28/2. Đồ họa: Google, NYT
PrSM là tên lửa đạn đạo tầm ngắn do tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin phát triển, nhằm thay thế cho Tên lửa Chiến thuật Lục quân (ATACMS) đời cũ. Xung đột Trung Đông được cho là lần đầu quân đội Mỹ sử dụng PrSM trong thực chiến.
Tên lửa PrSM sở hữu các tính năng vượt trội so với ATACMS, đạt tầm bắn trên 500 km, mang đầu đạn nặng 90 kg với tùy chọn nổ mạnh hoặc đạn chùm. Nó có thể khai hỏa từ pháo phản lực HIMARS và M270, với cơ số lần lượt là 2 và 4 quả.
Phiên bản cơ sở của PrSM được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính hỗ trợ bởi định vị vệ tinh GPS để tập kích mục tiêu cố định, bao gồm tổ hợp phòng không, hệ thống phóng tên lửa đạn đạo, trung tâm kiểm soát và chỉ huy hay các điểm tập kết binh sĩ.
Video do hãng thông tấn Fars News của Iran công bố cho thấy tên lửa lao xuống khu dân cư tại Lamerd có hình dáng trùng khớp với PrSM. Quả đạn kích nổ trên không và tạo ra quầng lửa lớn. Camera an ninh đối diện nhà thi đấu thể thao cũng ghi lại cảnh cơ sở này và trường học liền kề trúng đòn. Quả đạn không xuất hiện trong video, song có một vụ nổ bùng lên ngay phía trên nhà thi đấu.
Tên lửa Mỹ tập kích thành phố Lamerd, Iran ngày 28/2. Video: Fars News
Ảnh hiện trường được chụp sau cuộc tập kích cho thấy cả hai địa điểm đều chi chít lỗ nhỏ, dường như do những mảnh vonfram trong đầu đạn nổ mạnh gây ra. Chưa rõ cơ sở IRGC nằm sát nhà thi đấu thể thao có hứng đòn hay không.
"Dù đã có thông tin quân đội Mỹ dùng PrSM trong chiến dịch tấn công Iran, đây là lần đầu tiên chúng ta có cái nhìn trực tiếp về cách thức quả đạn hoạt động. Vụ nổ trên không rất rõ ràng, kiểu thiệt hại rất đặc trưng và phù hợp với thông tin đã biết về PrSM", Jeffrey Lewis, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Middlebury ở Mỹ, nhận định.
Theo các chuyên gia của New York Times, PrSM là "vũ khí quá mới" và khó có thể đánh giá rằng đòn tập kích nhằm vào khu vực dân sự ở Lamerd là hành động cố ý hay sự cố do lỗi thiết kế, lỗi sản xuất hoặc đánh giá sai mục tiêu.
Nhà thi đấu thể thao và ngôi trường đã được ngăn cách với cơ sở IRGC bằng tường rào từ ít nhất 15 năm trước.
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani cho biết một đội tuyển bóng chuyền nữ đang sử dụng nhà thi đấu vào thời điểm xảy ra vụ tập kích. Ảnh hiện trường và ảnh vệ tinh cho thấy cơ sở có những vết cháy sém và mái bị sập một phần.
Hiện trường vụ tập kích nhằm vào nhà thi đấu ở thành phố Lamerd, Iran. Ảnh: SAMOURAiEHA
Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, nói rằng "đã biết về thông tin và đang điều tra". Ông cũng khẳng định lực lượng Mỹ không nhắm mục tiêu vào dân thường trong các cuộc tập kích.
Quân đội Mỹ từng triển khai các vũ khí đang phát triển như PrSM đến khu vực chiến sự để đánh giá hoạt động trong thực chiến, với điều kiện các chỉ huy chấp nhận rủi ro đi kèm khi sử dụng chúng.
Ông Trump nói "tổng thống chế độ mới của Iran" đã đề nghị ngừng bắn và Mỹ chỉ xem xét điều này khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại, nhưng Tehran bác bỏ.
"Tổng thống chế độ mới của Iran, người ít cực đoan hơn và thông minh hơn nhiều những người tiền nhiệm, vừa đề nghị Mỹ ngừng bắn! Chúng tôi sẽ xem xét điều đó khi eo biển Hormuz được mở cửa, tự do và thông thoáng", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 1/4.
Ông Trump không nói rõ "tổng thống chế độ mới của Iran" là ai, hay người này có phải là Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian hay không. Tại Iran, Tổng thống Pezeshkian không phải là người quyền lực nhất và nhiều khả năng không thể đưa ra quyết định cuối cùng về việc có đề nghị ngừng bắn với Mỹ hay không. Quyền lực này thuộc về Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei.
Ông Trump cũng đe dọa thêm rằng trước khi eo biển Hormuz được mở cửa trở lại, Mỹ vẫn sẽ tấn công Iran tới lúc nước này "biến mất hoàn toàn hoặc trở về thời kỳ đồ đá".
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei sau đó nói rằng tuyên bố của ông Trump về việc nước này đề nghị ngừng bắn là "sai và vô căn cứ".
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei trước đó cũng gửi thông điệp tới thủ lĩnh Hezbollah, nhấn mạnh rằng Tehran sẽ tiếp tục ủng hộ nhóm vũ trang này trong "cuộc chiến chống lại" Israel và Mỹ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 31/3. Ảnh: AP
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 31/3 nói đã trực tiếp trao đổi thông điệp với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, nhưng điều đó không đồng nghĩa là Tehran đang đàm phán với Washington.
"Tuyên bố của Mỹ về việc họ đang đàm phán với bất cứ bên nào ở Iran đều không đúng sự thật. Mọi thông điệp đều được chuyển qua Bộ Ngoại giao hoặc được chúng tôi tiếp nhận, cũng như một số liên lạc giữa các cơ quan an ninh", Ngoại trưởng Iran cho hay.
Ông Araghchi nói rằng Iran chỉ chấp nhận thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn các cuộc tấn công trong khu vực, thay vì một lệnh ngừng bắn đơn thuần. Ông nói Iran không còn niềm tin vào đối thoại với Mỹ, sau nhiều bài học quá khứ, khi Washington đơn phương rút khỏi các thỏa thuận đã đàm phán xong.
Tổng thống Iran Pezeshkian cũng nhận định Mỹ không ưu tiên ngoại giao, bởi Washington từng phát động chiến dịch tấn công vào Tehran giữa lúc các vòng đối thoại đang diễn ra ở Thụy Sĩ hồi tháng 2. Ông khẳng định Iran sẵn sàng chấm dứt chiến sự, với điều kiện các bên có biện pháp bảo đảm Mỹ sẽ không dùng đến biện pháp quân sự thêm lần nào nữa.
Nhà Trắng thông báo rằng ông Trump sẽ phát biểu giờ vàng để "cập nhật thông tin quan trọng" về xung đột Iran vào lúc 21h ngày 1/4 (8h ngày 2/4 giờ Hà Nội). Tổng thống Mỹ gần đây phát tín hiệu rằng ông đang tìm cách đạt thỏa thuận với Iran.
