Quan chức Ukraine nói Nga đang dùng lượng lớn UAV tự sát Molniya với hệ thống nhắm mục tiêu bằng AI để tập kích các địa điểm ở tỉnh Zaporizhzhia.
"Đây là biến thể Molniya tự hành được trang bị AI. Nga bắt đầu sử dụng chúng trên diện rộng tại tỉnh Zaporizhzhia", Serhiy Beskrestnov, chuyên gia tác chiến điện tử kiêm cố vấn cho Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm 3/7, kèm hình ảnh dường như chụp từ drone đánh chặn.
Beskrestnov nhận định mẫu Molniya mới có tiết diện phản xạ radar và tín hiệu hồng ngoại rất nhỏ, gần như không phát sóng điện từ nhờ khả năng tự vận hành và không cần kết nối với người điều khiển. Ông cảnh báo các hệ thống phát hiện máy bay không người lái (UAV) của Ukraine hiện nay không đủ năng lực để cung cấp cảnh báo đối với khí tài này.
UAV Molniya của Nga trong ảnh công bố ngày 3/7. Ảnh: Facebook/Serhiy Beskrestnov
Cố vấn Beskrestnov trước đó thông báo một UAV Molniya không có ăng-ten điều khiển đã tập kích cơ sở tại Ukraine. "Trên phi cơ chỉ có camera và máy tính. UAV có thể tự động điều chỉnh hướng bay, xác định mục tiêu và tấn công", ông cho hay.
Công nghệ này từng xuất hiện trên UAV V2 của Nga, do các kỹ sư dùng nó để huấn luyện mạng thần kinh nhân tạo. "Chúng tôi đã phát hiện những chiếc Molniya được lắp đặt thiết bị tương tự, đây là dấu hiệu xấu", ông đánh giá, kêu gọi binh sĩ Ukraine thông báo về bất cứ UAV hoặc bộ phận nào mà họ tìm thấy.
Thông tin được công bố sau khi Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (GUR) nhận định Nga đã nâng cấp đáng kể dòng Molniya, chế tạo biến thể Molniya-2R thành phi cơ trinh sát chuyên dụng.
Thay vì mang đầu đạn sát thương, Molniya-2R được lắp máy tính Raspberry Pi 5, camera ổn định với zoom quang học 10x và thiết bị đầu cuối Starlink để truyền dữ liệu.
Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.
Máy tính mạch trên UAV Molniya được cho là tích hợp AI nhắm mục tiêu trong ảnh công bố ngày 1/7. Ảnh: Facebook/Serhiy Beskrestnov
UAV giá rẻ Molniya được làm từ gỗ dán và nhựa xốp, có thể lắp ráp tại chỗ trong khoảng ba giờ với chi phí 300 USD. Mỗi chiếc có tầm bay 30 km, tốc độ tối đa 80 km/h và thời gian hoạt động 40 phút.
Nga từng triển khai Molniya mang thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) trên lưng, biến phi cơ trở thành UAV hoạt động theo nguyên lý "mẹ - con". Sau khi Molniya bay sâu vào phòng tuyến đối phương, drone FPV sẽ rời UAV mẹ để tìm kiếm và tấn công mục tiêu.
Các kỹ sư Nga còn lắp bộ thu phát tín hiệu Starlink lên Molniya, cho phép điều khiển UAV từ khoảng cách rất xa, ngoài tầm kết nối vô tuyến truyền thống. Kết nối này còn giúp phi cơ kháng nhiễu tốt hơn và hạn chế một trong những biện pháp đối phó UAV phổ biến nhất hiện nay.
Amy Coney Barrett, thẩm phán được ông Trump bổ nhiệm, đã hai lần bỏ phiếu bác đề xuất về bầu cử và quyền công dân của Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa.
Tòa án Tối cao hôm 29/6 đã phán quyết rằng bang Mississippi có thể tiếp tục kiểm đếm một số phiếu bầu vắng mặt nhận được sau ngày bầu cử, bác bỏ lập luận của đảng Cộng hòa cho rằng những phiếu bầu đó không hợp lệ theo luật liên bang.
Phán quyết được đưa ra với tỷ lệ 5 phiếu thuận và 4 phiếu chống. Bà Amy Coney Barrett, thẩm phán được Tổng thống Trump bổ nhiệm vào năm 2020, đã bỏ phiếu ủng hộ, giúp phán quyết này nhận được đa số đồng thuận cùng với Chánh án John Roberts, các thẩm phán Sonia Sotomayor, Elena Kagan và Ketanji Brown Jackson.
Bà Barrett cho rằng luật liên bang quy định ngày bầu cử là thời hạn cuối cùng để cử tri đưa ra lựa chọn, chứ không đưa ra tiêu chuẩn cụ thể về thời điểm nhận phiếu để công nhận một lá phiếu là hợp lệ. Phán quyết đã giáng một đòn mạnh vào những nỗ lực của ông Trump và đảng Cộng hòa nhằm hạn chế việc bỏ phiếu qua thư trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Nữ thẩm phán Tòa án Tối cao Amy Coney Barrett trong cuộc phỏng vấn tại Thư viện và Bảo tàng Tổng thống Nixon ở California, ngày 10/9/2025. Ảnh: Orange County Register
Tòa án Tối cao Mỹ gồm 9 thẩm phán, với 6 người theo khuynh hướng bảo thủ, được bổ nhiệm dưới thời các tổng thống đảng Cộng hòa và 3 người theo khuynh hướng tự do, được bổ nhiệm dưới thời các tổng thống đảng Dân chủ. Do đó, các quyết sách của ông Trump vốn được kỳ vọng nhận được sự ủng hộ của Tòa án Tối cao. Việc bà Barrett phản đối đề xuất của ông Trump đã gây nỗi thất vọng lớn, khiến bà nhanh chóng trở thành mục tiêu chỉ trích của các nhà bình luận và chính trị gia bảo thủ.
Jason Snead, giám đốc điều hành Dự án bầu cử trung thực, nhóm ủng hộ các luật bầu cử nghiêm ngặt hơn, ra tuyên bố nói rằng phán quyết này "vô cùng đáng thất vọng và sai lầm".
"Tòa án đã bỏ lỡ một cơ hội lớn để củng cố tính toàn vẹn của cuộc bầu cử. Như Thẩm phán Alito đã nêu rõ trong ý kiến phản đối của mình, việc chứng kiến các lá phiếu được gửi đến sau ngày bầu cử và làm thay đổi kết quả các cuộc đua chỉ làm tổn hại lòng tin của công chúng vào hệ thống của chúng ta", ông Snead nói thêm.
Cựu Ủy viên bầu cử Liên bang Hans von Spakovsky, hiện là chuyên gia tại Viện Edwin Meese III về Quy tắc Pháp luật của tổ chức phi chính phủ bảo thủ Advancing American Freedom, cũng gọi phán quyết này là "sự thất vọng lớn", có nguy cơ làm suy yếu hơn nữa niềm tin của người Mỹ vào tính toàn vẹn của cuộc bầu cử.
Phát biểu tại Nhà Trắng vào chiều 29/6, ông Trump cho rằng phán quyết của Tòa án Tối cao là "cho người dân thêm thời gian để bỏ phiếu bất hợp pháp". Ông Trump thường xuyên đưa ra cáo buộc rằng các cuộc bầu cử ở Mỹ đã bị tha hóa bởi gian lận cử tri quy mô lớn nhưng không đưa ra bằng chứng.
Theo luật bầu cử Mississippi, cử tri vắng mặt - bao gồm người cao tuổi và sinh viên - được phép bỏ phiếu qua thư nếu lá phiếu được đóng dấu bưu điện muộn nhất vào ngày bầu cử, và gửi tới nơi trong vòng 5 ngày sau đó. Sự thay đổi này, được thực hiện vào năm 2020 trong đại dịch Covid-19, đã được thông qua gần như nhất trí tại cơ quan lập pháp Mississippi và được Thống đốc Tate Reeves, thành viên đảng Cộng hòa, ký thành luật.
Tòa án Tối cao Mỹ ở Washington DC. Ảnh: Reuters
Hôm 30/6, thẩm phán Amy Coney Barrett một lần nữa cùng Chánh án John Roberts và ba thẩm phán theo đường lối tự do bỏ phiếu bác bỏ sắc lệnh của Tổng thống Trump về ngăn cấp quyền công dân cho trẻ em sinh ra tại Mỹ. Họ ủng hộ quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ, viện dẫn Tu chính án thứ 14.
Chánh án Roberts chỉ ra rằng ngay từ đầu, những người cha lập quốc của nước Mỹ đã chủ trương mở cửa đón nhận người nước ngoài đến cư trú, dù là ngắn hạn hay dài hạn. Ông nhấn mạnh, đối với một quốc gia cấu thành từ dân nhập cư, việc áp dụng rộng rãi nguyên tắc jus soli (quyền công dân theo nơi sinh) càng mang ý nghĩa quan trọng.
"Nền Cộng hòa non trẻ đã thu hút hàng chục nghìn người di cư từ cựu thế giới, người Scotland-Ireland, người Pháp, người Đức, người xứ Wales và nhiều người khác, một số định ở lại trong thời gian ngắn, số khác lại hy vọng gắn bó cả đời", ông viết. "Bất kể ý định của họ là gì, họ đều có thể chắc chắn một điều: con cái họ sinh ra sẽ trở thành công dân Mỹ".
Hai thẩm phán bảo thủ Alito và Thomas kịch liệt phản đối quan điểm này. Ông Thomas lập luận rằng Điều khoản Quyền công dân luôn được hiểu một cách nhất quán là không áp dụng cho con cái của những người nước ngoài lưu trú tạm thời.
Thẩm phán Alito cho rằng phe đa số đã mắc "sai lầm nghiêm trọng" trong "một trong những phán quyết quan trọng nhất trong lịch sử" của Tòa án Tối cao.
Ông Trump nhận xét phán quyết này "quá tệ", nhưng lưu ý rằng quốc hội có thể "dễ dàng bù đắp" thông qua luật pháp. Khi được hỏi về khả năng sửa đổi hiến pháp, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho biết còn quá sớm để nói về điều đó.
Những lời chỉ trích tiếp tục đổ dồn về bà Barrett. "Liệu tôi có nghĩ bà ấy đã sai lầm khi đưa ra phán quyết đó không? Có", Phó Tổng thống JD Vance nói.
"Amy Coney Barrett là một kẻ phản bội", nhà bình luận bảo thủ Megyn Kelly chỉ trích gay gắt trong chương trình phát thanh trên sóng SiriusXM. "Bà ta liên tục đứng về phe cánh tả."
"Tôi nghĩ sai lầm lớn nhất là từng ủng hộ Amy Coney Barrett", Mike Davis, đồng minh thân cận của ông Trump, người đứng đầu tổ chức phi chính phủ bảo thủ Dự án Điều khoản III, nói. "Bà ấy là một thảm họa của Tòa án Tối cao".
Bà Barrett không lên tiếng về những chỉ trích này. Nhưng ngay từ buổi lễ nhậm chức tại Nhà Trắng vài năm trước, nữ thẩm phán đã khẳng định lập trường độc lập của mình.
"Lời thề thiêng liêng mà tôi tuyên đọc tối nay có nghĩa là tôi sẽ thực thi công lý một cách vô tư, không sợ hãi, hoàn toàn độc lập với các nhánh quyền lực chính trị cũng như sở thích cá nhân của chính mình", bà Barrett tuyên bố.
Hoàng Lan (Theo Reuters, Fox News, The Hill, CNBC)
Các cuộc tập kích bằng UAV của Ukraine nhằm vào hệ thống lọc dầu và kho nhiên liệu đang đẩy Nga vào khủng hoảng xăng dầu nghiêm trọng.
"Tôi rất lo ngại về tình cảnh bất định, không biết tình hình này sẽ đi về đâu", một phụ nữ tên Irina nói với Al Jazeera khi xếp hàng chờ đổ xăng tại trạm xăng ở thủ đô Moskva của Nga.
Những hàng xe nối dài trước các trạm xăng đang trở thành hình ảnh quen thuộc ở nhiều thành phố lớn tại Nga những ngày qua, khi người dân đổ xô tìm nơi còn nhiên liệu. Họ kiên nhẫn chờ đợi, nhưng cũng không giấu nổi lo lắng.
"Tôi sợ rằng mọi thứ sẽ tồi tệ hơn nếu cuộc khủng hoảng này khiến các ngành công nghiệp lớn phải đóng cửa", Igor, người cũng đang chờ đổ xăng, nói. Cả anh và Irina đều từ chối tiết lộ họ của mình.
Tại vùng vành đai ngũ cốc ở miền nam nước Nga, một số nông dân lo ngại sẽ không thể thu hoạch vụ mùa đúng hạn vì thiếu nhiên liệu để vận hành máy móc. Có người cho biết phải lái máy gặt đến tận cây xăng, sau khi bị nhân viên bán hàng từ chối bơm nhiên liệu vào can nhựa vì lo ngại đầu cơ.
Ôtô xếp hàng dài tại trạm bơm của Rosneft tại Rostov-on-Don, miền nam nước Nga, ngày 23/6. Ảnh: Reuters
Nhiều video lan truyền trên mạng xã hội Nga ghi lại cảnh tài xế cãi vã, thậm chí xô xát khi chờ đến lượt đổ xăng. Theo dữ liệu tìm kiếm của Yandex được trang iPhones.ru dẫn lại, số lượt tìm kiếm cụm từ "cách hút xăng từ bình" đã tăng từ 697 lên hơn 9.300 chỉ sau một tháng.
Một video thu hút nhiều lượt xem có tiêu đề "Đỉnh cao xa xỉ năm 2026" cho thấy một người đàn ông cẩn thận rót xăng từ bình chứa vào chiếc máy cắt cỏ rồi hài hước nói: "Thế mới là đại gia. Giờ ai còn có thể làm được như vậy?"
Tình trạng thiếu hụt xăng dầu tại Nga diễn ra sau nhiều tháng Ukraine liên tục tiến hành các đòn tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) vào hạ tầng năng lượng nằm sâu trong lãnh thổ Nga, trong đó có các nhà máy lọc dầu và kho chứa nhiên liệu. Giới lãnh đạo Ukraine gọi đó là "lệnh trừng phạt tầm xa", được triển khai nhằm gia tăng sức ép buộc Moskva chấp nhận đàm phán.
Ban đầu, giới chức Nga cho rằng tình trạng thiếu hụt xăng dầu chỉ là những điểm nghẽn cục bộ. Tuy nhiên, ngày 28/6, Tổng thống Vladimir Putin lần đầu thừa nhận nhiều khu vực đang đối mặt tình trạng thiếu nhiên liệu và cam kết có biện pháp ổn định thị trường. Ông nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là bảo đảm nguồn cung cho lĩnh vực nông nghiệp, bởi "mùa thu hoạch phụ thuộc vào điều đó".
Sản lượng xăng của Nga đã giảm khoảng 25% sau khi hàng loạt nhà máy lọc dầu phải dừng hoạt động. Việc nguồn cung bị gián đoạn khiến nhiều địa phương ở Nga bắt đầu áp dụng các biện pháp hạn chế bán nhiên liệu và giá xăng tại nhiều khu vực cũng tăng mạnh.
Nga đang áp dụng phân phối nhiên liệu theo định mức trên phạm vi cả nước. Tại nhiều địa phương, mỗi tài xế chỉ được đổ khoảng 20-30 lít xăng một lần và phải bơm trực tiếp vào bình. Việc đổ nhiên liệu vào can nhựa bị cấm tại nhiều nơi.
Tại thành phố Sevastopol ở bán đảo Crimea, giá xăng tăng 30% chỉ trong một tuần. Giá xăng trung bình toàn quốc ở Nga tuần trước là 72,38 ruble (gần 1 USD) mỗi lít. Tuy nhiên, Reuters ghi nhận giá xăng tại một số khu vực thiếu nhiên liệu có thời điểm lên tới hơn187 ruble (khoảng 2,42 USD) mỗi lít.
Khói đen bốc lên ở nhiều địa điểm tại Moskva sau đòn tập kích của Ukraine ngày 18/6. Video: X/@ZelenskyyUa
Phó thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết chính phủ đang triển khai các biện pháp khắc phục. Ông nói nhập khẩu nhiên liệu là một trong những biện pháp quan trọng để ổn định thị trường.
Reuters dẫn nguồn thạo tin tiết lộ Nga đã bắt đầu nhập khẩu 60.000-80.000 tấn xăng từ Ấn Độ bằng đường biển và có kế hoạch nâng tổng lượng nhập khẩu lên khoảng 400.000 tấn mỗi tháng, đồng thời thỏa thuận với Kazakhstan để nhập 50.000 tấn xăng trong tháng 7 và tháng 8. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 1/7 xác nhận Moskva đang tích cực đàm phán nhập khẩu xăng dầu với một số đối tác ở mức giá phù hợp.
Hạ viện Nga tuần trước đã thông qua luật sửa đổi về thuế, cho phép chính phủ trợ cấp đối với xăng nhập khẩu. Nga trước đó cũng đã cấm xuất khẩu xăng và nhiên liệu hàng không, đồng thời đang cân nhắc mở rộng lệnh cấm sang dầu diesel. Giới chức còn nới lỏng các tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu, cho phép lưu thông một số loại xăng có chất lượng thấp hơn trên thị trường nội địa.
Bồn chứa dầu tại khu vực Moskva phát nổ trong cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine hôm 16/6. Ảnh: Meduza
Stanislav Mitrakhovich, chuyên gia thuộc Quỹ An ninh Năng lượng Quốc gia của Đại học Tài chính Nga, cho rằng nhu cầu nhiên liệu "theo mùa cao điểm" cũng góp phần khiến tình hình thêm trầm trọng, đặc biệt tại những khu vực không có nhà máy lọc dầu.
Tác động dây chuyền đang dần xuất hiện trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Các nhà phân tích dự báo giá nhiên liệu tăng sẽ kéo theo chi phí vận tải cao hơn, từ đó đẩy giá hàng hóa và dịch vụ leo thang.
Mitrakhovich cảnh báo tình hình có thể nghiêm trọng hơn nữa ở các vùng gần tiền tuyến, nơi lệnh hạn chế bán nhiên liệu đã được áp dụng từ lâu. Ông cho rằng diễn biến tiếp theo của cuộc khủng hoảng sẽ phụ thuộc vào việc bên nào chiếm được ưu thế trong thời gian tới: năng lực tập kích bằng UAV tầm xa của Ukraine, hay năng lực phòng không của Nga.
Trong khi đó, Tổng thống Putin ngày 28/6 vẫn khẳng định tình hình "chưa đến mức nghiêm trọng", dù thừa nhận các cuộc tấn công từ Ukraine đang gây ra "một mức thiếu hụt nhiên liệu nhất định". Ông kêu gọi các cơ quan liên quan tăng cường sản xuất và phát triển các hệ thống phòng không phù hợp, đồng thời khẩn trương sửa chữa những nhà máy lọc dầu đã hư hại.
Lực lượng nổi dậy ở Papua, Indonesia nói đã sát hại một phi công Mỹ và đốt cháy máy bay của người này, nhằm gửi thông điệp cho hai nước.
Sebby Sambom, phát ngôn viên của Quân đội Giải phóng Quốc gia Tây Papua (TPNPB), nhóm vũ trang ly khai tại vùng Papua của Indonesia, tuyên bố lực lượng này hôm 2/7 bắn chết phi công Mỹ Nicholas Gosselin và phóng hỏa máy bay của người này, sau khi phương tiện hạ cánh xuống khu vực Yahukimo ở tỉnh Papua Cao nguyên.
Máy bay thuộc sở hữu của hãng hàng không PT AMA, chuyên vận chuyển thực phẩm, nhiên liệu và thư tín đến các ngôi làng hẻo lánh ở Papua.
Tuy nhiên, Sebby cáo buộc máy bay "thường xuyên thả quân nhân Indonesia xuống và vi phạm tối hậu thư của TPNPB", thêm rằng cuộc tấn công là thông điệp gửi tới chính phủ Indonesia và Mỹ vì đã "không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của xung đột tại Papua giữa quân đội Indonesia và TPNPB".
Sebby tuyên bố quân nổi dậy sẽ bắt đầu tiến hành các cuộc tấn công nếu Jakarta tiếp tục cho phép máy bay dân sự vào các vùng đỏ do phe ly khai kiểm soát ở Papua.
Xác máy bay do phi công Mỹ lái bị đốt cháy hôm 2/7. Ảnh: Reuters
Yusuf Sutejo, phát ngôn viên của lực lượng liên hợp giữa cảnh sát và quân đội Indonesia, xác nhận một máy bay do phi công Mỹ lái và chở theo 7 hành khách đã được phát hiện trong tình trạng bị cháy ở một sân bay địa phương tại Yahukimo. Tất cả hành khách đều là người Papua.
Theo Bộ Giao thông vận tải Indonesia, máy bay trên di chuyển tới Yahukimo từ thành phố Wamena ở tỉnh Papua Cao nguyên và liên lạc đã bị gián đoạn sau khi phi cơ hạ cánh. Cơ quan này dẫn báo cáo sơ bộ của ban quản lý sân bay Wamena xác nhận phi công Gosselin đã thiệt mạng.
Đại sứ quán Mỹ ở Jakarta chưa bình luận về thông tin.
Giao tranh giữa các lực lượng ly khai có vũ trang và quân chính phủ bắt đầu xuất hiện tại Papua kể từ khi vùng đất này sáp nhập vào Indonesia sau cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức dưới sự giám sát của Liên Hợp Quốc vào năm 1969.
Các nhà hoạt động người Papua chỉ trích cuộc bỏ phiếu và yêu cầu tiến hành trưng cầu dân ý lần nữa, song chính phủ Indonesia khẳng định Liên Hợp Quốc ủng hộ chủ quyền của Jakarta đối với khu vực này.
Vị trí Papua. Đồ họa: DW
Bạo lực tại Papua leo thang nghiêm trọng kể từ năm 2018, khi các lực lượng ly khai tấn công với tần suất lớn và có mức độ nguy hiểm cao hơn, được cho là do những nhóm này đã mua được nhiều vũ khí hiện đại. Lực lượng an ninh Indonesia cho biết các nhóm vũ trang đã sát hại binh sĩ và cảnh sát trong một số vụ đụng độ.
Lực lượng nổi dậy tại Papua từng bắt cóc phi công New Zealand Phillip Mehrtens sau khi người này đáp máy bay thương mại cỡ nhỏ xuống khu vực miền núi hẻo lánh ở Nduga, Papua Cao nguyên trước khi trả tự do cho phi công vào năm 2024.
Thư ký báo chí Nhà Trắng khoe hình ảnh về nội thất sang trọng trên chiếc chuyên cơ Không lực Một mới trị giá 400 triệu USD.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng đoàn tháp tùng hôm 1/7 lần đầu tiên sử dụng chuyên cơ Không lực Một trị giá 400 triệu USD do Qatar tặng để tới bang Bắc Dakota dự lễ khánh thành Thư viện Tổng thống Theodore Roosevelt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump lên chuyên cơ Không lực Một mới tại thành phố Bismarck, bang Bắc Dakota ngày 1/7. Ảnh: AP
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt đăng video trên Instagram ghi lại cảm nhận của các thành viên trong đoàn. Trong video, Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller giơ biểu tượng chữ V về phía Leavitt và nhận xét chiếc chuyên cơ mới "thật bề thế".
Nhiều thành viên chính quyền cũng đăng ảnh trên mạng xã hội, cho thấy nội thất xa hoa của chuyên cơ, nổi bật với những chùm đèn mạ vàng, gối tựa in huy hiệu của Tổng thống, bàn họp được bọc da trắng vân nổi và phòng họp lớn. Các chi tiết trang trí và hình ảnh các địa danh nổi tiếng ở Washington được treo trên tường.
Chuyến bay đầu tiên cũng cho thấy phối màu mới của chiếc Không lực Một. Màu xanh da trời truyền thống được thay thế bằng tông đỏ - trắng - xanh, tương tự màu sơn trên chuyên cơ riêng của ông Trump.
"Đó là gu thẩm mỹ của tôi", ông Trump phát biểu trước quân nhân tại Căn cứ Liên hợp Andrews tháng trước.
Bên trong chuyên cơ Không lực Một mới. Video: Instagram/ Karoline Leavitt
Nội thất chuyên cơ sử dụng các gam màu nhẹ nhàng như nâu, be và kem. Một tấm rèm ngăn cách khu vực báo chí với phần còn lại của phi cơ để đảm bảo không gian riêng cho nhân viên Nhà Trắng và mật vụ trong suốt chuyến bay.
Các ghế ngồi có chỗ để chân rộng hơn, có thể ngả lưng, tích hợp chức năng massage. Mỗi ghế được trang bị màn hình giải trí riêng, cho phép hành khách lựa chọn từ các kênh truyền hình cáp đến những nội dung mới nhất trên Apple TV. Đây là những nâng cấp đáng kể so với chiếc Air Force One trước đây, vốn chỉ có màn hình đặt ở phía trước khoang hành khách, ghế ngồi không thể ngả lưng và cũng không có cổng sạc riêng cho các thiết bị điện tử.
Ngay cả nhân viên Không quân phục vụ trên máy bay cũng đeo phù hiệu cỡ lớn hơn, gồm huy hiệu tròn mang con dấu Tổng thống cùng thẻ tên.
Chuyên cơ mới, được hoán cải từ Boeing 747-8, có thân và sải cánh dài hơn so với chiếc Boeing 747-200 trước đó. Ông Trump tỏ ra vô cùng hào hứng và nói với phóng viên trước khi cất cánh rằng đó là "máy bay tuyệt vời nhất từng được chế tạo".
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt khoe nội thất và trang trí bên trong chuyên cơ Không lực Một mới. Ảnh: X/ Karoline Leavitt
"Mọi người có thể giữ kín về máy bay hoặc khoe ra. Tôi nghĩ đất nước nên rất tự hào về điều đó. Nó thật đẹp. Thành thật mà nói, tôi rất hào hứng với chuyến bay đầu tiên", ông nói. Đi cùng Tổng thống là các con trai Eric, Don Jr. và con dâu mới Bettina.
Dù phấn khích như vậy, ông Trump đã dành cả chuyến bay kéo dài ba tiếng để làm việc trong văn phòng mới của mình, Thư ký báo chí Leavitt cho biết. Ông trao đổi qua điện thoại trong phần lớn thời gian đó và dành 20 phút cuối cùng để xem lại bài phát biểu sẽ đọc trong ngày.
Ông Trump đã phải đối mặt với một số chỉ trích khi nhận máy bay này từ Qatar, nhưng Tổng thống gạt bỏ điều đó, nói rằng phi cơ đến từ "một quốc gia đã đối xử rất tốt với chúng ta".
Ngoài ra, còn có những câu hỏi về mức độ an ninh của chiếc Không lực Một mới do nguồn gốc nước ngoài. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao chính quyền nói rằng phi cơ đã được kiểm tra kỹ lưỡng bằng các biện pháp phản gián và trải qua quá trình đánh giá an toàn.
"Chúng tôi tin tưởng máy bay an toàn, bảo mật và được trang bị những công nghệ tiên tiến nhất cần thiết để đáp ứng các yêu cầu của nhiệm vụ Tổng thống", quan chức này cho biết.
Các thành viên trong đội ngũ của Tổng thống Trump trên chuyên cơ mới. Ảnh: X/StevenCheung47
Tổng thống sẽ tiếp tục sử dụng máy bay vào 3/7 để đến Nam Dakota xem màn trình diễn pháo hoa tại Núi Rushmore. Một ngày sau đó, Không lực Một sẽ bay qua Nhà Trắng và Đồi Capitol để mừng quốc khánh.
Chuyên cơ mới sẽ được sử dụng trong chuyến công du nước ngoài của ông Trump tới Thổ Nhĩ Kỳ tuần tới để tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO. Ông cũng sẽ đi trên phi cơ này đến Trung Quốc vào tháng 11 để tham dự hội nghị APEC.
Dù các thành viên chính quyền tỏ ra hào hứng với chiếc Boeing VC-25B mới sáng bóng, chuyên cơ này vẫn gây nhiều tranh cãi kể từ khi được công bố. Những người chỉ trích cáo buộc Qatar tặng máy bay nhằm lấy lòng Tổng thống Trump, trong khi một số người khác đặt câu hỏi về sự cần thiết của chuyên cơ mới, bởi Không quân Mỹ cũng đang triển khai chương trình trị giá hàng tỷ USD để chế tạo hai chiếc Không lực Một thế hệ mới.
Tòa án Tối cao Mỹ đã ra những phán quyết vừa mở rộng, vừa kìm hãm quyền lực của Tổng thống Trump, tái định hình cán cân giữa Nhà Trắng và các thể chế khác.
Tòa án Tối cao Mỹ (SCOTUS) gần đây liên tiếp ra hai phán quyết về quyền lực của Tổng thống Donald Trump. Tòa bác nỗ lực của ông Trump nhằm xóa bỏ luật cấp quyền công dân theo nơi sinh, nhưng giúp Tổng thống mở rộng quyền kiểm soát với các cơ quan hành pháp độc lập.
Hai phán quyết khép lại nhiệm kỳ xét xử 2025-2026, với các vụ kiện xoay quanh một Tổng thống liên tục thử thách giới hạn pháp lý, thậm chí còn công kích SCOTUS. Trong năm qua, ông Trump ghi nhận những chiến thắng có thể mở rộng quyền lực Nhà Trắng, nhưng cũng thất bại trong một số vụ kiện quan trọng.
Các diễn biến cho thấy 9 thẩm phán Tòa án Tối cao sẵn sàng trao thêm quyền cho ông Trump trong điều hành bộ máy hành pháp, nhưng vẫn duy trì những giới hạn mà họ cho là bắt nguồn từ hiến pháp hoặc do quốc hội quy định.
"Các phán quyết còn giúp SCOTUS thể hiện tính độc lập, rằng cơ quan này không phải một nhóm chính trị gia khoác áo choàng thẩm phán", Elizabeth Price Foley, luật sư chuyên về kiện tụng hiến pháp, nói với WSJ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Washington ngày 24/6. Ảnh: AFP
Những lằn ranh không thể vượt qua
Xóa bỏ luật "sinh ở Mỹ là công dân Mỹ" là một trong những cam kết nổi bật về nhập cư mà Tổng thống Trump thực hiện ngay sau khi trở lại Nhà Trắng. Ông đã ký sắc lệnh rằng chính quyền liên bang sẽ không cấp hộ chiếu, giấy chứng nhận quốc tịch hoặc các giấy tờ khác cho trẻ em có mẹ đang ở Mỹ bất hợp pháp hoặc tạm thời, và có cha không phải là công dân Mỹ hoặc thường trú nhân.
Các tòa án cấp dưới đã chặn sắc lệnh, cho rằng gần như mọi người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều là công dân Mỹ theo Điều khoản Quốc tịch của Tu chính án thứ 14. Đa số thẩm phán Tòa án Tối cao ngày 30/6 đồng tình với quan điểm này.
Chánh án John Roberts, một trong 6 thẩm phán theo khuynh hướng bảo thủ, cho rằng có "rất ít cơ sở" để ủng hộ "cách diễn giải mang tính xét lại sâu sắc" của Nhà Trắng. Phán quyết đồng nghĩa một tổng thống không thể dùng sắc lệnh hành pháp để thay đổi cách hiểu đã được duy trì với Tu chính án thứ 14 suốt hơn một thế kỷ.
Tổng thống Trump cũng không đạt được mục tiêu sử dụng Đạo luật Quyền Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế quan diện rộng mà không cần thông qua quốc hội. Đây là đạo luật ông đã viện dẫn khi áp thuế đối ứng với loạt đối tác thương mại hồi đầu nhiệm kỳ hai.
Chính sách thuế quan này đã gây nhiều tranh cãi trong nội bộ nước Mỹ, làm dấy lên một số chỉ trích. Phe phản đối cũng dựa vào IEEPA để khởi kiện chính quyền ông Trump.
Trong phán quyết hồi tháng 2, ba thẩm phán bảo thủ và ba thẩm phán cấp tiến kết luận IEEPA không trao cho Tổng thống quyền áp đặt một chương trình thuế quan toàn cầu như Nhà Trắng lập luận. Tuy nhiên, SCOTUS để ngỏ khả năng Tổng thống có thể sử dụng cơ sở pháp lý khác nhằm điều chỉnh chính sách thương mại.
Một giới hạn khác được SCOTUS bảo vệ là tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Tổng thống Trump hồi tháng 8/2025 tuyên bố sa thải thống đốc Fed Lisa Cook, điều chưa từng có tiền lệ trong hơn 100 năm. Ông chủ Nhà Trắng trước đó đã nhiều lần công khai chỉ trích Fed vì không hạ lãi suất.
Tuy nhiên, SCOTUS cho phép bà tiếp tục giữ chức trong thời gian vụ kiện được giải quyết, phát tín hiệu rằng Fed vẫn có vị thế đặc biệt trong hệ thống các cơ quan liên bang.
Trụ sở Tòa án Tối cao tại thủ đô Washington, Mỹ ngày 25/6. Ảnh: AFP
Quyền lực mở rộng
Trong phán quyết công bố ngày 29/6, SCOTUS đã đảo ngược tiền lệ tồn tại từ năm 1935 và trao thêm quyền lực cho ông Trump trong việc cách chức lãnh đạo các cơ quan độc lập. Đây là phán quyết trong vụ kiện bắt nguồn từ việc ông Trump sa thải bà Rebecca Slaughter, thành viên đảng Dân chủ tại Ủy ban Thương mại Liên bang.
Những đạo luật trước đây quy định tổng thống chỉ được sa thải lãnh đạo những cơ quan độc lập khi có lý do chính đáng như họ phạm pháp hoặc không hoàn thành nhiệm vụ, giúp họ không đối mặt với áp lực chính trị. Phán quyết mới kết luận những quy định đó đã hạn chế quyền hành pháp của tổng thống.
Tuy nhiên, SCOTUS một lần nữa vạch rõ Fed là trường hợp khác biệt, qua đó giữ nguyên lớp bảo vệ đối với ban lãnh đạo Fed.
Đây cũng là chiến thắng phản ánh rõ nhất quan điểm pháp lý mà nhiều học giả bảo thủ theo đuổi nhiều năm qua, cho rằng quyền hành pháp phải được tập trung vào tổng thống thay vì phân tán cho các thiết chế độc lập.
Xu hướng này còn xuất hiện trong nhiều phán quyết khác của Tòa án Tối cao gần đây.
Trong lĩnh vực nhập cư, tòa phần lớn đứng về phía chính quyền ông Trump khi cho phép chấm dứt quy chế bảo vệ khỏi bị trục xuất đối với hàng trăm nghìn người nhập cư, siết quy trình tiếp nhận người xin tị nạn và mở rộng thẩm quyền của lực lượng biên phòng trong một số trường hợp.
Theo AP, đây đều là những quyết định giúp ông Trump hiện thực hóa cam kết tiến hành chiến dịch trục xuất quy mô lớn, một trong những ưu tiên hàng đầu của ông sau khi trở lại Nhà Trắng.
Các phán quyết về bầu cử tiếp tục thúc đẩy những mục tiêu mà phe bảo thủ theo đuổi nhiều năm.
Hồi tháng 4, SCOTUS thu hẹp phạm vi áp dụng Đạo luật Quyền Bầu cử năm 1965 khi nâng tiêu chuẩn đối với các vụ kiện về phân chia khu vực bầu cử. Phán quyết khiến các nhóm cử tri thiểu số khó phản đối việc vẽ lại bản đồ khu vực bầu cử nếu không chứng minh được có hành vi cố tình phân biệt chủng tộc.
Tòa cũng hủy bỏ giới hạn đối với khoản chi phối hợp giữa các chính đảng và ứng viên tranh cử, cho rằng quy định tồn tại hơn nửa thế kỷ đã hạn chế quyền tự do ngôn luận được hiến pháp bảo vệ.
Ở các vấn đề xã hội, tòa bảo vệ quy định của bang Idaho và West Virginia về cấm vận động viên chuyển giới thi đấu trong các đội thể thao nữ tại trường công, mở rộng thêm phạm vi bảo vệ quyền sở hữu súng.
9 thẩm phán Tòa án Tối cao Mỹ chụp ảnh tập thể hồi tháng 10/2022. Ảnh: Reuters
Trước khi kết thúc nhiệm kỳ xét xử, SCOTUS cũng thụ lý thêm nhiều vụ kiện có khả năng tiếp tục định hình cán cân quyền lực giữa các nhánh quyền lực, trong đó có tính hợp hiến của lệnh cấm súng trường bán tự động kiểu AR-15, quy định yêu cầu chứng minh quốc tịch khi đăng ký bầu cử và liên quan biến đổi khí hậu.
9 thẩm phán SCOTUS bắt đầu kỳ nghỉ mùa hè từ ngày 1/7 và chỉ trở lại Washington làm việc vào tháng 10, bắt đầu nhiệm kỳ xét xử mới.
Iran và Oman theo đuổi cách tiếp cận khác nhau trong quản lý Hormuz, khiến hoạt động tàu thuyền qua eo biển huyết mạch trở nên rối ren.
"Bất kỳ tàu nào đi qua eo biển Hormuz mà không có sự cho phép của chúng tôi, hoặc đi ngoài tuyến đã được chỉ định, sẽ phải chịu mọi hậu quả", Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 25/6 phát cảnh báo, nhắc đến tuyến hàng hải chiến lược nằm giữa nước này và Oman.
Cảnh báo xuất hiện trong bối cảnh Hormuz đang trở thành trở ngại lớn với bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran đạt được hồi giữa tháng 6 để chấm dứt xung đột. Văn kiện nêu rằng Iran cam kết tạo điều kiện để các tàu thương mại đi lại an toàn và miễn phí qua tuyến vịnh Ba Tư - biển Oman trong vòng 60 ngày. Iran sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia ven vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý eo biển, trên cơ sở luật pháp quốc tế và quyền chủ quyền của các quốc gia ven bờ.
Tuy nhiên, văn bản không xác định rõ thế nào là "nỗ lực bảo đảm" hay cách phân chia các tuyến hàng hải qua Hormuz. Chính khoảng trống diễn giải này đang mở ra một cuộc cạnh tranh mới, khi Iran và Oman có quan điểm khác nhau về cách thức quản lý eo biển.
Tàu hàng neo ngoài khơi thành phố Bandar Abbas, Iran ngày 11/6. Ảnh: AP
Hormuz là eo biển hình chữ V ngược nằm giữa Iran và Oman. Eo biển dài 161 km, điểm hẹp nhất 33 km, luồng hàng hải theo mỗi hướng chỉ rộng khoảng 3 km. Trước xung đột, tuyến đường là nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí của thế giới.
Các nước vùng Vịnh, bao gồm cả đồng minh của Mỹ, phụ thuộc đáng kể vào lộ trình này để xuất khẩu dầu. Do đó, với Iran, Hormuz còn là một công cụ chiến lược, gắn trực tiếp với an ninh quốc gia mà Tehran không được phép để mất, dù trên bàn đàm phán hay trong xung đột.
"Họ cần có đòn bẩy này, trong cả kịch bản tốt nhất lẫn xấu nhất", Ali Vaez, chuyên gia phân tích cấp cao về Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nói.
Theo ông Vaez, giới chức Iran tin rằng quyền kiểm soát Hormuz là công cụ hiệu quả nhất để buộc Mỹ đưa ra các nhượng bộ về trừng phạt và chương trình hạt nhân trong tiến trình đàm phán. Hormuz càng quan trọng hơn nữa đối với Iran trong kịch bản xấu nhất là chính quyền Tổng thống Donald Trump chỉ câu giờ, chờ qua bầu cử giữa kỳ rồi nối lại chiến sự.
"Kiểm soát eo biển Hormuz là chuyện sống còn, là đòn bẩy chủ lực của họ. Chẳng có lý do gì để họ chấp nhận để đòn bẩy đó bị suy yếu trước khi đạt được thỏa thuận cuối cùng", ông Vaez tiếp tục.
Do đó, Iran tham gia thỏa thuận ngừng bắn không đồng nghĩa với việc từ bỏ quyền định hình cơ chế quản lý eo biển. Giới chức Iran nhiều lần nhấn mạnh rằng mọi cơ chế tương lai phải đặt Tehran vào vị trí trung tâm điều phối hoạt động hàng hải.
Một số trang tin vận tải biển trước đó cho biết Iran từng giới thiệu cơ chế thu phí, trong đó tàu thuyền được hướng dẫn đi theo một hành lang hàng hải gần bờ biển Iran và được IRGC đảm bảo an toàn khi di chuyển.
Khác với Iran, Oman là thành viên Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, nên cần hành động tuân thủ theo văn kiện này. Oman còn là đồng minh của Mỹ và Tổng thống Trump đã dọa "thổi bay" Muscat nếu họ hợp tác với Tehran kiểm soát eo biển.
UNCLOS quy định tàu thuyền được phép quá cảnh liên tục và không bị cản trở qua các eo biển quốc tế. Các quốc gia ven biển có quyền ban hành quy định liên quan đến an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường hoặc phân luồng giao thông. Công ước cho phép quốc gia ven biển thu phí với những dịch vụ cung cấp cho hoạt động hàng hải, nhưng không được yêu cầu tàu thuyền phải xin phép hoặc trả phí mới được đi qua.
Do đó, Oman muốn xây dựng một cơ chế quản lý mà các quốc gia ven eo biển Hormuz có thể nhận được nguồn thu từ các khoản đóng góp tự nguyện hoặc thanh toán cho những dịch vụ hàng hải cụ thể.
Oman cùng Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) ngày 23/6 đã phối hợp mở luồng di chuyển qua lãnh hải nước này để đưa các tàu hàng cùng thủy thủ mắc kẹt ở vịnh Ba Tư rời đi. Tuyến hàng hải thay thế này đã trực tiếp làm suy yếu quyền kiểm soát Hormuz của Iran, khiến Tehran lập tức phản đối.
Iran tuyên bố hành lang duy nhất mà tàu thuyền được phép sử dụng là tuyến đường chạy dọc theo bờ biển của nước này và mọi hoạt động di chuyển qua Hormuz phải do hải quân IRGC điều phối. Những lộ trình khác là "không thể chấp nhận và hết sức nguy hiểm".
Trước những rủi ro tiềm ẩn, IMO ngày 25/6 đã dừng điều phối tàu hàng qua hàng lang phía nam. Cùng ngày, tàu hàng Ever Lovely, treo cờ Singapore, đã bị tấn công khi đang di chuyển dọc theo bờ biển Oman. Sự việc châm ngòi cho loạt cuộc tập kích ăn miếng trả miếng giữa Mỹ và Iran cuối tuần trước.
"Tehran muốn các phương tiện đi theo hải trình của Iran để họ dễ kiểm soát hơn", Matthew Wright, nhà phân tích tại công ty dữ liệu hàng hải Kpler, nói với ABC.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 28/6 tái khẳng định quan điểm này khi phát biểu tại Iraq.
"Trách nhiệm quản lý Hormuz thuộc về Iran, không có bất kỳ quốc gia nào khác tham gia. Điều đó đã được quy định rất rõ trong bản ghi nhớ. Mọi sự can thiệp hay hành động đơn phương nào cũng sẽ chỉ khiến tình hình thêm căng thẳng và làm chậm quá trình mở cửa trở lại eo biển", ông Araghchi tuyên bố.
Các hải trình đi qua eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Dù tồn tại khác biệt, các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman vẫn được duy trì, phản ánh nhu cầu chung trong việc tránh tái diễn khủng hoảng tại tuyến huyết mạch dầu khí toàn cầu.
Iran và Oman ngày 29/6 đã có cuộc họp đầu tiên bàn về cơ chế quản lý Hormuz, với đại diện từ phía Tehran là Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi. Quan chức Iran cho biết hai bên đã "đạt hiểu biết chung" và Oman "cho rằng cần thu phí đối với các dịch vụ được cung cấp".
Ông Gharibabadi cho biết hai bên đã thành lập các ủy ban kỹ thuật, dự kiến bắt đầu thảo luận chuyên sâu trong 7-8 ngày tới.
Trong khi đó, Muscat tái khẳng định phản đối áp dụng phí quá cảnh đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz, song để ngỏ khả năng thảo luận về các khoản phí liên quan đến dịch vụ hàng hải.
"Việc thu phí đối với các dịch vụ được cung cấp là hợp pháp, và chúng tôi đang thảo luận với Iran về vấn đề này", Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi nói.
