Nguồn cơ khiến Ba Lan từ chối chuyển MiG-29 cho Ukraine

Bất đồng về phương án trả phí sửa chữa loạt tiêm kích MiG-29 dường như là nguyên nhân khiến Ba Lan bỏ kế hoạch chuyển máy bay cho Ukraine.

Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz hồi đầu tuần thông báo nước này sẽ không chuyển giao tiêm kích MiG-29 Ukraine, với lý do Kiev không chia sẻ công nghệ thiết bị không người lái (drone) cho Warsaw dù ban đầu đã đồng ý.

Onet, cổng thông tin điện tử lớn nhất tại Ba Lan, hôm 3/7 tiết lộ nguyên nhân sâu xa dẫn đến quyết định là hai bên không thể nhất trí phương án thanh toán chi phí sửa chữa, hiện đại hóa các tiêm kích MiG-29 mà Warsaw dự định chuyển giao cho Kiev.

Phái đoàn Ukraine đã đến Ba Lan những tháng gần đây và kiểm tra 14 chiến đấu cơ MiG-29 còn lại trong biên chế không quân nước sở tại.

Tiêm kích MiG-29 Ba Lan tại triển lãm hàng không ở Đức hồi năm 2016. Ảnh: Wikimedia

Do ít được bảo dưỡng, số máy bay này bị Ukraine đánh giá là "không đạt yêu cầu kỹ thuật", đặc biệt là bộ phận càng đáp. Các chuyên gia Ukraine cho rằng chúng cần được đại tu và hiện đại hóa trước khi chuyển giao, quá trình này có thể được tiến hành tại nhà máy WZL-2 của Ba Lan.

Kiev yêu cầu Warsaw thanh toán chi phí cho hoạt động trên, trong khi Bộ Quốc phòng Ba Lan chỉ trích đây là yêu cầu không thể chấp nhận do khoản chi nằm ngoài kế hoạch ban đầu, khiến đàm phán rơi vào bế tắc.

Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Pawel Zalewski hồi giữa tháng 6 từng đề cập đến vấn đề hiện đại hóa phi đội MiG-29. "Ukraine muốn chỉnh sửa số máy bay này để đáp ứng điều kiện chiến đấu hiện đại hơn. Về phía chúng tôi, không có thỏa thuận về thanh toán chi phí này", ông cho hay.

Theo chuyên trang quân sự Defense Express của Ukraine, số tiêm kích MiG-29 trên thực tế đã được hiện đại hóa trong giai đoạn 2011-2014, trong đó có lắp đặt máy tính, màn hình hiển thị trong buồng lái cùng hệ thống dẫn đường và liên lạc mới. 14 tiêm kích MiG-29 Ba Lan viện trợ cho Ukraine trong năm 2023 không được nâng cấp như vậy.

Tuy nhiên, gói hiện đại hóa không bao gồm hệ thống vũ khí, radar và các thành phần quan trọng khác. Defense Express cho biết số chiến đấu cơ này có năng lực tổng thể tương đương với lô MiG-29AS mà Slovakia chuyển giao cho Ukraine hồi năm 2023.

Tiêm kích MiG-29 Ukraine ném bom tỉnh Kursk của Nga trong video đăng hồi tháng 8/2024. Video: Không quân Ukraine

Chuyên trang Ukraine cũng lưu ý rằng không phải chiếc nào trong số 14 máy bay MiG-29 Ba Lan cũng có thể làm nhiệm vụ. "Tình trạng tương tự đã xảy ra, khi 9 trong 13 chiếc MiG-29AS Slovakia không đạt khả năng sẵn sàng chiến đấu, thậm chí không đủ điều kiện để cất cánh. Chúng đã được tháo rời và vận chuyển đến Ukraine bằng xe tải", Defense Express cho hay.

Quân đội Ba Lan cũng khẳng định kế hoạch đổi MiG-29 lấy công nghệ drone chỉ khả thi vì số tiêm kích này đã hết vòng đời sử dụng. Defense Express nhận định rằng nếu thương vụ diễn ra, một số chiếc MiG-29 sẽ bị rã xác để lấy linh kiện, số còn lại cần được tân trang trước khi sử dụng cho nhiệm vụ chiến đấu.

"Do Ba Lan coi đây là thỏa thuận trao đổi, chứ không phải viện trợ, Ukraine cần xem xét kỹ tình trạng của từng máy bay trước khi chấp nhận chia sẻ công nghệ drone, đặc biệt là khi các phi cơ đã hết vòng đời", chuyên trang này cho hay.

Ngoài vấn đề chất lượng máy bay, một thách thức lớn với không quân Ukraine là số phi công đủ năng lực vận hành dòng MiG-29. Các quân nhân Ukraine đang phải đào tạo chuyển loại để sử dụng máy bay hệ phương Tây như F-16, Mirage 2000-5 và Gripen.

Dù vậy, một số chuyên gia Ukraine vẫn bày tỏ nuối tiếc khi thỏa thuận trao đổi không trở thành hiện thực. "Không quân Ukraine đã hứng chịu nhiều tổn thất sau 4 năm chiến sự, nên số máy bay MiG-29 Ba Lan vẫn mang lại giá trị nhất định nếu được chuyển giao", Defense Express cho hay.

UAV Nga tập kích tiêm kích MiG-29 Ukraine tại căn cứ Voznesensk trong video công bố ngày 27/6. Video: BQP Nga

Ukraine thừa hưởng 240 tiêm kích MiG-29 từ Liên Xô, đồng thời đã tiếp nhận hàng loạt máy bay từ các nước NATO kể từ khi xung đột bùng phát. Phi đội này thường được triển khai để đối phó UAV và tên lửa hành trình Nga, một số phi cơ còn được chỉnh sửa để phóng tên lửa và ném bom lượn do phương Tây viện trợ.

Oryx, trang theo dõi thông tin tình báo mở có trụ sở tại Hà Lan, ước tính ít nhất 36 chiếc MiG-29 Ukraine đã bị phá hủy kể từ đầu xung đột. Con số thực tế có thể cao hơn, do Oryx chỉ liệt kê những tổn thất có hình ảnh xác minh. Tính tới năm 2025, không quân Ukraine được cho là còn 53 máy bay MiG-29 trong biên chế.

Một trong những thiệt hại nghiêm trọng nhất với phi đội MiG-29 Ukraine xảy ra hôm 27/6, khi nước này mất 2-3 chiếc chỉ trong một ngày. Một máy bay được Ukraine xác nhận là "rơi khi làm nhiệm vụ chiến đấu" ở tỉnh Poltava, nghi do trúng tên lửa tầm xa của tiêm kích Su-35S Nga. Hai phi cơ còn lại bị máy bay không người lái Nga tập kích khi đang chuẩn bị cất cánh tại căn cứ Voznesensk.

Phạm Giang (Theo Militarnyi, Onet, Defense Express)

Adblock test (Why?)

Nỗi day dứt của dân làng nơi 16 đứa trẻ bị nhốt trong căn phòng đầy chất thải

MỹNgười dân ở Hamden bàng hoàng, dằn vặt vì sao không ai phát hiện sớm hơn nhóm trẻ bị ngược đãi suốt nhiều năm ngay trong làng mình.

Cảnh sát bang Ohio ngày 1/7 thông báo đã giải cứu 16 đứa trẻ, từ 18 tháng đến 18 tuổi, khỏi một căn nhà ngập rác và chất thải ở làng Hamden, nơi các em bị cho là sống tách biệt khỏi xã hội suốt nhiều năm trong điều kiện tồi tệ.

Sau quá trình điều tra, cảnh sát đã đưa 7 đứa trẻ tới bệnh viện, trong đó hai em phải chuyển bằng trực thăng tới các trung tâm điều trị chấn thương ở thủ phủ Columbus. Có một em trong tình trạng nguy kịch, nhưng giới chức địa phương chưa cập nhật thông tin.

Sự việc gây chấn động dư luận không chỉ bởi những gì lực lượng chức năng phát hiện bên trong căn nhà, mà còn bởi câu hỏi khiến cộng đồng địa phương lẫn cả nước Mỹ day dứt: làm thế nào 16 đứa trẻ có thể bị giam cầm, biến mất khỏi cuộc sống thường ngày trong nhiều năm mà không ai trong làng phát hiện ra.

Ngôi nhà ở làng Hamden, hạt Vinton, bang Ohio, hôm 1/7 sau khi cảnh sát khám xét và giải cứu 16 trẻ em. Ảnh: AP

Hàng xóm và các điều tra viên có mặt tại hiện trường cũng chưa thể lý giải đầy đủ cho câu hỏi này. Những đứa trẻ không đi học, gần như không xuất hiện trong đời sống thường nhật và được cho là bị giữ phần lớn thời gian trong một căn phòng nhỏ.

"Chuyện xảy ra ngay trước mắt mình, thế mà chúng tôi chẳng ai biết được để có thể giúp bọn trẻ sớm hơn", Emily Collins, 27 tuổi, chủ cửa hàng hoa ở thị trấn McArthur gần đó, nói.

Là một người mẹ có ba đứa con, Collins nói cô không khỏi đau lòng khi biết được sự việc kinh hoàng như vậy xảy ra tại cộng đồng của mình, vốn luôn được cư dân tự hào là gắn bó và yên bình.

"Thật khó tin. Thị trấn nhỏ của chúng tôi có biết bao điều tốt đẹp, vậy mà giờ người ta chỉ biết đến nơi này gắn với vụ án ấy. Tôi thấy thật đau lòng", Collins nói khi vừa dùng phấn vẽ những bông hoa và ngôi sao trước cửa tiệm để chuẩn bị cho Quốc khánh Mỹ, như một cách giúp bản thân nguôi ngoai.

Làng Hamden có chưa đầy 1.000 dân, nằm cách thủ phủ Columbus của bang Ohio khoảng 97 km về phía đông nam. Căn nhà mà cảnh sát giải cứu nhóm trẻ nằm trên con đường ít xe qua lại, sát taluy đường sắt, được ngăn cách với những hộ gần nhất bởi cây cối và bụi rậm.

Đồ đạc cũ kỹ ngổn ngang bên trong căn nhà. Ảnh: AP

Căn nhà rộng khoảng 124 m2, gồm 5 phòng và một nhà vệ sinh, cùng tầng hầm gần 48 m2. Tổng cộng 20 người được cho là đã sống tại đây, gồm 16 trẻ và 4 người lớn. Đồ chơi trẻ em được nhìn thấy nằm lẫn trong những đống vật dụng ngổn ngang.

Tổng chưởng lý Ohio Andy Wilson cho biết các điều tra viên phải đeo khẩu trang khi vào hiện trường. Bên trong là những đống rác chất cao đến mức họ không thể tiếp cận toàn bộ ngôi nhà.

"Vụ án này tiếp tục hé lộ những điều kiện sống không thể tưởng tượng nổi mà các em phải chịu đựng. Tôi đã nói hôm qua rằng hiện trường là hiện thân của cái ác, và những bằng chứng thu được sau đó chỉ càng củng cố nhận định ấy", ông nói.

Joseph Stewart, 60 tuổi, sống cách hiện trường chỉ ba căn nhà, nói ông chưa từng nhìn thấy trẻ em ở đây trong suốt 6 năm qua. Josh O’Dell, một người dân khác, nói căn nhà "trông như bị bỏ hoang" và ông cũng chưa bao giờ thấy trẻ em chơi ngoài sân.

Ngày 2/7, toàn bộ cửa sổ và cửa ra vào căn nhà đã được bịt kín bằng ván gỗ. Những dải băng phong tỏa của cảnh sát vẫn còn đó, cùng những đống rác chất cao quanh khuôn viên. Sân gỗ phía sau chất đầy lốp xe cũ, ghế ăn trẻ em và nhiều phế liệu khác.

Cảnh sát đến căn nhà khi thực hiện lệnh khám xét trong một cuộc điều tra riêng rẽ về cáo buộc bạo lực gia đình, không phải vì nhận được tin báo về 16 đứa trẻ bị nhốt trong điều kiện sống tồi tệ như vậy.

Học khu hạt Vinton chưa từng ghi nhận hồ sơ nhập học của bất kỳ trẻ nào liên quan đến căn nhà này. Cơ quan chức năng cho rằng gia đình đã chuyển chỗ ở nhiều lần trong khoảng hai thập kỷ, tránh tạo ra hồ sơ y tế hoặc giấy tờ với cơ quan công quyền. "Họ rất giỏi trong việc che giấu những đứa trẻ", Tổng chưởng lý Wilson nói.

Theo cảnh sát trưởng hạt Vinton Ryan Cain, nhiều đứa trẻ chỉ có thể giao tiếp rất hạn chế, thậm chí có em hoàn toàn không thể nói chuyện. Công tố viên William Archer cho biết đứa trẻ lớn nhất bị khuyết tật phát triển và thậm chí không thể đánh vần tên của mình. Tổng chưởng lý Wilson mô tả những đứa trẻ khi được giải cứu "gần như giống động vật hoang dã".

4 người lớn trong gia đình gồm Gary Siders Jr., Elizabeth Siders, Gary Siders Sr. và Christina Siders bị bắt với cáo buộc gây nguy hiểm cho trẻ em. Tất cả không nhận tội và được ấn định mức bảo lãnh tại ngoại 300.000 USD mỗi người.

Từ trên xuống, trái qua phải: Gary Siders Sr., Christine Siders, Elizabeth Siders và Gary Siders Jr. Ảnh: AP

Luật sư Thomas Stolly cho biết Elizabeth là mẹ của toàn bộ 16 đứa trẻ. Cô kết hôn khi 15 tuổi, nghỉ học sau lớp 11, chồng làm tài xế giao đồ ăn. Nghi phạm khai rằng 16 người con đều chào đời tại bệnh viện trong khu vực, song chưa rõ các em có được khám sức khỏe định kỳ sau khi sinh hay không.

Stolly nói thân chủ "khóc và kiệt sức" khi ông gặp cô trong trại giam. Câu hỏi đầu tiên của Elizabeth không phải khi nào được trả tự do, mà là các con có an toàn không, đang ở đâu và bao giờ cô có thể gặp lại chúng.

Văn phòng công tố chưa cung cấp chứng cứ cho Stolly, nên ông cho rằng còn quá sớm để đồng tình với cách Tổng chưởng lý Wilson mô tả những gì xảy ra trong căn nhà là "sự độc ác tột cùng".

Jacqueline Yahn, phó giáo sư Đại học Ohio chuyên nghiên cứu giáo dục nông thôn và nghèo đói, cho rằng việc các em không đến trường và gần như không tiếp xúc với hệ thống y tế khiến mọi dấu hiệu bất thường đều bị bỏ lỡ.

"Khi trẻ bị cô lập và không tham gia các hoạt động xã hội, sẽ không dễ nhận ra dấu hiệu cảnh báo. Các cuộc kiểm tra sức khỏe định kỳ tồn tại là có lý do, bởi chúng giúp theo dõi sự phát triển và tình trạng của trẻ em", bà nói.

Hà Linh (Theo AP, NBC4)

Adblock test (Why?)

Nga triển khai UAV nhựa xốp dùng AI, không cần người điều khiển

Quan chức Ukraine nói Nga đang dùng lượng lớn UAV tự sát Molniya với hệ thống nhắm mục tiêu bằng AI để tập kích các địa điểm ở tỉnh Zaporizhzhia.

"Đây là biến thể Molniya tự hành được trang bị AI. Nga bắt đầu sử dụng chúng trên diện rộng tại tỉnh Zaporizhzhia", Serhiy Beskrestnov, chuyên gia tác chiến điện tử kiêm cố vấn cho Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm 3/7, kèm hình ảnh dường như chụp từ drone đánh chặn.

Beskrestnov nhận định mẫu Molniya mới có tiết diện phản xạ radar và tín hiệu hồng ngoại rất nhỏ, gần như không phát sóng điện từ nhờ khả năng tự vận hành và không cần kết nối với người điều khiển. Ông cảnh báo các hệ thống phát hiện máy bay không người lái (UAV) của Ukraine hiện nay không đủ năng lực để cung cấp cảnh báo đối với khí tài này.

UAV Molniya của Nga trong ảnh công bố ngày 3/7. Ảnh: Facebook/Serhiy Beskrestnov

Cố vấn Beskrestnov trước đó thông báo một UAV Molniya không có ăng-ten điều khiển đã tập kích cơ sở tại Ukraine. "Trên phi cơ chỉ có camera và máy tính. UAV có thể tự động điều chỉnh hướng bay, xác định mục tiêu và tấn công", ông cho hay.

Công nghệ này từng xuất hiện trên UAV V2 của Nga, do các kỹ sư dùng nó để huấn luyện mạng thần kinh nhân tạo. "Chúng tôi đã phát hiện những chiếc Molniya được lắp đặt thiết bị tương tự, đây là dấu hiệu xấu", ông đánh giá, kêu gọi binh sĩ Ukraine thông báo về bất cứ UAV hoặc bộ phận nào mà họ tìm thấy.

Thông tin được công bố sau khi Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (GUR) nhận định Nga đã nâng cấp đáng kể dòng Molniya, chế tạo biến thể Molniya-2R thành phi cơ trinh sát chuyên dụng.

Thay vì mang đầu đạn sát thương, Molniya-2R được lắp máy tính Raspberry Pi 5, camera ổn định với zoom quang học 10x và thiết bị đầu cuối Starlink để truyền dữ liệu.

Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.

Máy tính mạch trên UAV Molniya được cho là tích hợp AI nhắm mục tiêu trong ảnh công bố ngày 1/7. Ảnh: Facebook/Serhiy Beskrestnov

UAV giá rẻ Molniya được làm từ gỗ dán và nhựa xốp, có thể lắp ráp tại chỗ trong khoảng ba giờ với chi phí 300 USD. Mỗi chiếc có tầm bay 30 km, tốc độ tối đa 80 km/h và thời gian hoạt động 40 phút.

Nga từng triển khai Molniya mang thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) trên lưng, biến phi cơ trở thành UAV hoạt động theo nguyên lý "mẹ - con". Sau khi Molniya bay sâu vào phòng tuyến đối phương, drone FPV sẽ rời UAV mẹ để tìm kiếm và tấn công mục tiêu.

Các kỹ sư Nga còn lắp bộ thu phát tín hiệu Starlink lên Molniya, cho phép điều khiển UAV từ khoảng cách rất xa, ngoài tầm kết nối vô tuyến truyền thống. Kết nối này còn giúp phi cơ kháng nhiễu tốt hơn và hạn chế một trong những biện pháp đối phó UAV phổ biến nhất hiện nay.

Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Reuters, Kiyv Post)

Adblock test (Why?)

Nữ thẩm phán Tòa Tối cao gây chú ý vì hai lần phản đối đề xuất của ông Trump

Amy Coney Barrett, thẩm phán được ông Trump bổ nhiệm, đã hai lần bỏ phiếu bác đề xuất về bầu cử và quyền công dân của Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa.

Tòa án Tối cao hôm 29/6 đã phán quyết rằng bang Mississippi có thể tiếp tục kiểm đếm một số phiếu bầu vắng mặt nhận được sau ngày bầu cử, bác bỏ lập luận của đảng Cộng hòa cho rằng những phiếu bầu đó không hợp lệ theo luật liên bang.

Phán quyết được đưa ra với tỷ lệ 5 phiếu thuận và 4 phiếu chống. Bà Amy Coney Barrett, thẩm phán được Tổng thống Trump bổ nhiệm vào năm 2020, đã bỏ phiếu ủng hộ, giúp phán quyết này nhận được đa số đồng thuận cùng với Chánh án John Roberts, các thẩm phán Sonia Sotomayor, Elena Kagan và Ketanji Brown Jackson.

Bà Barrett cho rằng luật liên bang quy định ngày bầu cử là thời hạn cuối cùng để cử tri đưa ra lựa chọn, chứ không đưa ra tiêu chuẩn cụ thể về thời điểm nhận phiếu để công nhận một lá phiếu là hợp lệ. Phán quyết đã giáng một đòn mạnh vào những nỗ lực của ông Trump và đảng Cộng hòa nhằm hạn chế việc bỏ phiếu qua thư trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Nữ thẩm phán Tòa án Tối cao Amy Coney Barrett trong cuộc phỏng vấn tại Thư viện và Bảo tàng Tổng thống Nixon ở California, ngày 10/9/2025. Ảnh: Orange County Register

Tòa án Tối cao Mỹ gồm 9 thẩm phán, với 6 người theo khuynh hướng bảo thủ, được bổ nhiệm dưới thời các tổng thống đảng Cộng hòa và 3 người theo khuynh hướng tự do, được bổ nhiệm dưới thời các tổng thống đảng Dân chủ. Do đó, các quyết sách của ông Trump vốn được kỳ vọng nhận được sự ủng hộ của Tòa án Tối cao. Việc bà Barrett phản đối đề xuất của ông Trump đã gây nỗi thất vọng lớn, khiến bà nhanh chóng trở thành mục tiêu chỉ trích của các nhà bình luận và chính trị gia bảo thủ.

Jason Snead, giám đốc điều hành Dự án bầu cử trung thực, nhóm ủng hộ các luật bầu cử nghiêm ngặt hơn, ra tuyên bố nói rằng phán quyết này "vô cùng đáng thất vọng và sai lầm".

"Tòa án đã bỏ lỡ một cơ hội lớn để củng cố tính toàn vẹn của cuộc bầu cử. Như Thẩm phán Alito đã nêu rõ trong ý kiến phản đối của mình, việc chứng kiến các lá phiếu được gửi đến sau ngày bầu cử và làm thay đổi kết quả các cuộc đua chỉ làm tổn hại lòng tin của công chúng vào hệ thống của chúng ta", ông Snead nói thêm.

Cựu Ủy viên bầu cử Liên bang Hans von Spakovsky, hiện là chuyên gia tại Viện Edwin Meese III về Quy tắc Pháp luật của tổ chức phi chính phủ bảo thủ Advancing American Freedom, cũng gọi phán quyết này là "sự thất vọng lớn", có nguy cơ làm suy yếu hơn nữa niềm tin của người Mỹ vào tính toàn vẹn của cuộc bầu cử.

Phát biểu tại Nhà Trắng vào chiều 29/6, ông Trump cho rằng phán quyết của Tòa án Tối cao là "cho người dân thêm thời gian để bỏ phiếu bất hợp pháp". Ông Trump thường xuyên đưa ra cáo buộc rằng các cuộc bầu cử ở Mỹ đã bị tha hóa bởi gian lận cử tri quy mô lớn nhưng không đưa ra bằng chứng.

Theo luật bầu cử Mississippi, cử tri vắng mặt - bao gồm người cao tuổi và sinh viên - được phép bỏ phiếu qua thư nếu lá phiếu được đóng dấu bưu điện muộn nhất vào ngày bầu cử, và gửi tới nơi trong vòng 5 ngày sau đó. Sự thay đổi này, được thực hiện vào năm 2020 trong đại dịch Covid-19, đã được thông qua gần như nhất trí tại cơ quan lập pháp Mississippi và được Thống đốc Tate Reeves, thành viên đảng Cộng hòa, ký thành luật.

Tòa án Tối cao Mỹ ở Washington DC. Ảnh: Reuters

Hôm 30/6, thẩm phán Amy Coney Barrett một lần nữa cùng Chánh án John Roberts và ba thẩm phán theo đường lối tự do bỏ phiếu bác bỏ sắc lệnh của Tổng thống Trump về ngăn cấp quyền công dân cho trẻ em sinh ra tại Mỹ. Họ ủng hộ quyền công dân theo nguyên tắc sinh ra trên lãnh thổ, viện dẫn Tu chính án thứ 14.

Chánh án Roberts chỉ ra rằng ngay từ đầu, những người cha lập quốc của nước Mỹ đã chủ trương mở cửa đón nhận người nước ngoài đến cư trú, dù là ngắn hạn hay dài hạn. Ông nhấn mạnh, đối với một quốc gia cấu thành từ dân nhập cư, việc áp dụng rộng rãi nguyên tắc jus soli (quyền công dân theo nơi sinh) càng mang ý nghĩa quan trọng.

"Nền Cộng hòa non trẻ đã thu hút hàng chục nghìn người di cư từ cựu thế giới, người Scotland-Ireland, người Pháp, người Đức, người xứ Wales và nhiều người khác, một số định ở lại trong thời gian ngắn, số khác lại hy vọng gắn bó cả đời", ông viết. "Bất kể ý định của họ là gì, họ đều có thể chắc chắn một điều: con cái họ sinh ra sẽ trở thành công dân Mỹ".

Hai thẩm phán bảo thủ Alito và Thomas kịch liệt phản đối quan điểm này. Ông Thomas lập luận rằng Điều khoản Quyền công dân luôn được hiểu một cách nhất quán là không áp dụng cho con cái của những người nước ngoài lưu trú tạm thời.

Thẩm phán Alito cho rằng phe đa số đã mắc "sai lầm nghiêm trọng" trong "một trong những phán quyết quan trọng nhất trong lịch sử" của Tòa án Tối cao.

Ông Trump nhận xét phán quyết này "quá tệ", nhưng lưu ý rằng quốc hội có thể "dễ dàng bù đắp" thông qua luật pháp. Khi được hỏi về khả năng sửa đổi hiến pháp, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho biết còn quá sớm để nói về điều đó.

Những lời chỉ trích tiếp tục đổ dồn về bà Barrett. "Liệu tôi có nghĩ bà ấy đã sai lầm khi đưa ra phán quyết đó không? Có", Phó Tổng thống JD Vance nói.

"Amy Coney Barrett là một kẻ phản bội", nhà bình luận bảo thủ Megyn Kelly chỉ trích gay gắt trong chương trình phát thanh trên sóng SiriusXM. "Bà ta liên tục đứng về phe cánh tả."

"Tôi nghĩ sai lầm lớn nhất là từng ủng hộ Amy Coney Barrett", Mike Davis, đồng minh thân cận của ông Trump, người đứng đầu tổ chức phi chính phủ bảo thủ Dự án Điều khoản III, nói. "Bà ấy là một thảm họa của Tòa án Tối cao".

Bà Barrett không lên tiếng về những chỉ trích này. Nhưng ngay từ buổi lễ nhậm chức tại Nhà Trắng vài năm trước, nữ thẩm phán đã khẳng định lập trường độc lập của mình.

"Lời thề thiêng liêng mà tôi tuyên đọc tối nay có nghĩa là tôi sẽ thực thi công lý một cách vô tư, không sợ hãi, hoàn toàn độc lập với các nhánh quyền lực chính trị cũng như sở thích cá nhân của chính mình", bà Barrett tuyên bố.

Hoàng Lan (Theo Reuters, Fox News, The Hill, CNBC)

Adblock test (Why?)

Người Nga chật vật với tình cảnh thiếu xăng

Các cuộc tập kích bằng UAV của Ukraine nhằm vào hệ thống lọc dầu và kho nhiên liệu đang đẩy Nga vào khủng hoảng xăng dầu nghiêm trọng.

"Tôi rất lo ngại về tình cảnh bất định, không biết tình hình này sẽ đi về đâu", một phụ nữ tên Irina nói với Al Jazeera khi xếp hàng chờ đổ xăng tại trạm xăng ở thủ đô Moskva của Nga.

Những hàng xe nối dài trước các trạm xăng đang trở thành hình ảnh quen thuộc ở nhiều thành phố lớn tại Nga những ngày qua, khi người dân đổ xô tìm nơi còn nhiên liệu. Họ kiên nhẫn chờ đợi, nhưng cũng không giấu nổi lo lắng.

"Tôi sợ rằng mọi thứ sẽ tồi tệ hơn nếu cuộc khủng hoảng này khiến các ngành công nghiệp lớn phải đóng cửa", Igor, người cũng đang chờ đổ xăng, nói. Cả anh và Irina đều từ chối tiết lộ họ của mình.

Tại vùng vành đai ngũ cốc ở miền nam nước Nga, một số nông dân lo ngại sẽ không thể thu hoạch vụ mùa đúng hạn vì thiếu nhiên liệu để vận hành máy móc. Có người cho biết phải lái máy gặt đến tận cây xăng, sau khi bị nhân viên bán hàng từ chối bơm nhiên liệu vào can nhựa vì lo ngại đầu cơ.

Ôtô xếp hàng dài tại trạm bơm của Rosneft tại Rostov-on-Don, miền nam nước Nga, ngày 23/6. Ảnh: Reuters

Nhiều video lan truyền trên mạng xã hội Nga ghi lại cảnh tài xế cãi vã, thậm chí xô xát khi chờ đến lượt đổ xăng. Theo dữ liệu tìm kiếm của Yandex được trang iPhones.ru dẫn lại, số lượt tìm kiếm cụm từ "cách hút xăng từ bình" đã tăng từ 697 lên hơn 9.300 chỉ sau một tháng.

Một video thu hút nhiều lượt xem có tiêu đề "Đỉnh cao xa xỉ năm 2026" cho thấy một người đàn ông cẩn thận rót xăng từ bình chứa vào chiếc máy cắt cỏ rồi hài hước nói: "Thế mới là đại gia. Giờ ai còn có thể làm được như vậy?"

Tình trạng thiếu hụt xăng dầu tại Nga diễn ra sau nhiều tháng Ukraine liên tục tiến hành các đòn tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) vào hạ tầng năng lượng nằm sâu trong lãnh thổ Nga, trong đó có các nhà máy lọc dầu và kho chứa nhiên liệu. Giới lãnh đạo Ukraine gọi đó là "lệnh trừng phạt tầm xa", được triển khai nhằm gia tăng sức ép buộc Moskva chấp nhận đàm phán.

Ban đầu, giới chức Nga cho rằng tình trạng thiếu hụt xăng dầu chỉ là những điểm nghẽn cục bộ. Tuy nhiên, ngày 28/6, Tổng thống Vladimir Putin lần đầu thừa nhận nhiều khu vực đang đối mặt tình trạng thiếu nhiên liệu và cam kết có biện pháp ổn định thị trường. Ông nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là bảo đảm nguồn cung cho lĩnh vực nông nghiệp, bởi "mùa thu hoạch phụ thuộc vào điều đó".

Sản lượng xăng của Nga đã giảm khoảng 25% sau khi hàng loạt nhà máy lọc dầu phải dừng hoạt động. Việc nguồn cung bị gián đoạn khiến nhiều địa phương ở Nga bắt đầu áp dụng các biện pháp hạn chế bán nhiên liệu và giá xăng tại nhiều khu vực cũng tăng mạnh.

Nga đang áp dụng phân phối nhiên liệu theo định mức trên phạm vi cả nước. Tại nhiều địa phương, mỗi tài xế chỉ được đổ khoảng 20-30 lít xăng một lần và phải bơm trực tiếp vào bình. Việc đổ nhiên liệu vào can nhựa bị cấm tại nhiều nơi.

Tại thành phố Sevastopol ở bán đảo Crimea, giá xăng tăng 30% chỉ trong một tuần. Giá xăng trung bình toàn quốc ở Nga tuần trước là 72,38 ruble (gần 1 USD) mỗi lít. Tuy nhiên, Reuters ghi nhận giá xăng tại một số khu vực thiếu nhiên liệu có thời điểm lên tới hơn187 ruble (khoảng 2,42 USD) mỗi lít.

Khói đen bốc lên ở nhiều địa điểm tại Moskva sau đòn tập kích của Ukraine ngày 18/6. Video: X/@ZelenskyyUa

Phó thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết chính phủ đang triển khai các biện pháp khắc phục. Ông nói nhập khẩu nhiên liệu là một trong những biện pháp quan trọng để ổn định thị trường.

Reuters dẫn nguồn thạo tin tiết lộ Nga đã bắt đầu nhập khẩu 60.000-80.000 tấn xăng từ Ấn Độ bằng đường biển và có kế hoạch nâng tổng lượng nhập khẩu lên khoảng 400.000 tấn mỗi tháng, đồng thời thỏa thuận với Kazakhstan để nhập 50.000 tấn xăng trong tháng 7 và tháng 8. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 1/7 xác nhận Moskva đang tích cực đàm phán nhập khẩu xăng dầu với một số đối tác ở mức giá phù hợp.

Hạ viện Nga tuần trước đã thông qua luật sửa đổi về thuế, cho phép chính phủ trợ cấp đối với xăng nhập khẩu. Nga trước đó cũng đã cấm xuất khẩu xăng và nhiên liệu hàng không, đồng thời đang cân nhắc mở rộng lệnh cấm sang dầu diesel. Giới chức còn nới lỏng các tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu, cho phép lưu thông một số loại xăng có chất lượng thấp hơn trên thị trường nội địa.

Bồn chứa dầu tại khu vực Moskva phát nổ trong cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine hôm 16/6. Ảnh: Meduza

Stanislav Mitrakhovich, chuyên gia thuộc Quỹ An ninh Năng lượng Quốc gia của Đại học Tài chính Nga, cho rằng nhu cầu nhiên liệu "theo mùa cao điểm" cũng góp phần khiến tình hình thêm trầm trọng, đặc biệt tại những khu vực không có nhà máy lọc dầu.

Tác động dây chuyền đang dần xuất hiện trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Các nhà phân tích dự báo giá nhiên liệu tăng sẽ kéo theo chi phí vận tải cao hơn, từ đó đẩy giá hàng hóa và dịch vụ leo thang.

Mitrakhovich cảnh báo tình hình có thể nghiêm trọng hơn nữa ở các vùng gần tiền tuyến, nơi lệnh hạn chế bán nhiên liệu đã được áp dụng từ lâu. Ông cho rằng diễn biến tiếp theo của cuộc khủng hoảng sẽ phụ thuộc vào việc bên nào chiếm được ưu thế trong thời gian tới: năng lực tập kích bằng UAV tầm xa của Ukraine, hay năng lực phòng không của Nga.

Trong khi đó, Tổng thống Putin ngày 28/6 vẫn khẳng định tình hình "chưa đến mức nghiêm trọng", dù thừa nhận các cuộc tấn công từ Ukraine đang gây ra "một mức thiếu hụt nhiên liệu nhất định". Ông kêu gọi các cơ quan liên quan tăng cường sản xuất và phát triển các hệ thống phòng không phù hợp, đồng thời khẩn trương sửa chữa những nhà máy lọc dầu đã hư hại.

Thanh Danh (Theo Reuters, Al Jazeera)

Adblock test (Why?)

Phe ly khai tại Indonesia bắn chết phi công Mỹ

Lực lượng nổi dậy ở Papua, Indonesia nói đã sát hại một phi công Mỹ và đốt cháy máy bay của người này, nhằm gửi thông điệp cho hai nước.

Sebby Sambom, phát ngôn viên của Quân đội Giải phóng Quốc gia Tây Papua (TPNPB), nhóm vũ trang ly khai tại vùng Papua của Indonesia, tuyên bố lực lượng này hôm 2/7 bắn chết phi công Mỹ Nicholas Gosselin và phóng hỏa máy bay của người này, sau khi phương tiện hạ cánh xuống khu vực Yahukimo ở tỉnh Papua Cao nguyên.

Máy bay thuộc sở hữu của hãng hàng không PT AMA, chuyên vận chuyển thực phẩm, nhiên liệu và thư tín đến các ngôi làng hẻo lánh ở Papua.

Tuy nhiên, Sebby cáo buộc máy bay "thường xuyên thả quân nhân Indonesia xuống và vi phạm tối hậu thư của TPNPB", thêm rằng cuộc tấn công là thông điệp gửi tới chính phủ Indonesia và Mỹ vì đã "không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của xung đột tại Papua giữa quân đội Indonesia và TPNPB".

Sebby tuyên bố quân nổi dậy sẽ bắt đầu tiến hành các cuộc tấn công nếu Jakarta tiếp tục cho phép máy bay dân sự vào các vùng đỏ do phe ly khai kiểm soát ở Papua.

Xác máy bay do phi công Mỹ lái bị đốt cháy hôm 2/7. Ảnh: Reuters

Yusuf Sutejo, phát ngôn viên của lực lượng liên hợp giữa cảnh sát và quân đội Indonesia, xác nhận một máy bay do phi công Mỹ lái và chở theo 7 hành khách đã được phát hiện trong tình trạng bị cháy ở một sân bay địa phương tại Yahukimo. Tất cả hành khách đều là người Papua.

Theo Bộ Giao thông vận tải Indonesia, máy bay trên di chuyển tới Yahukimo từ thành phố Wamena ở tỉnh Papua Cao nguyên và liên lạc đã bị gián đoạn sau khi phi cơ hạ cánh. Cơ quan này dẫn báo cáo sơ bộ của ban quản lý sân bay Wamena xác nhận phi công Gosselin đã thiệt mạng.

Đại sứ quán Mỹ ở Jakarta chưa bình luận về thông tin.

Giao tranh giữa các lực lượng ly khai có vũ trang và quân chính phủ bắt đầu xuất hiện tại Papua kể từ khi vùng đất này sáp nhập vào Indonesia sau cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức dưới sự giám sát của Liên Hợp Quốc vào năm 1969.

Các nhà hoạt động người Papua chỉ trích cuộc bỏ phiếu và yêu cầu tiến hành trưng cầu dân ý lần nữa, song chính phủ Indonesia khẳng định Liên Hợp Quốc ủng hộ chủ quyền của Jakarta đối với khu vực này.

Vị trí Papua. Đồ họa: DW

Bạo lực tại Papua leo thang nghiêm trọng kể từ năm 2018, khi các lực lượng ly khai tấn công với tần suất lớn và có mức độ nguy hiểm cao hơn, được cho là do những nhóm này đã mua được nhiều vũ khí hiện đại. Lực lượng an ninh Indonesia cho biết các nhóm vũ trang đã sát hại binh sĩ và cảnh sát trong một số vụ đụng độ.

Lực lượng nổi dậy tại Papua từng bắt cóc phi công New Zealand Phillip Mehrtens sau khi người này đáp máy bay thương mại cỡ nhỏ xuống khu vực miền núi hẻo lánh ở Nduga, Papua Cao nguyên trước khi trả tự do cho phi công vào năm 2024.

Phạm Giang (Theo Reuters, Guardian, Anadolu)

Adblock test (Why?)

Trợ lý Nhà Trắng khoe nội thất chuyên cơ Không lực Một mới

Thư ký báo chí Nhà Trắng khoe hình ảnh về nội thất sang trọng trên chiếc chuyên cơ Không lực Một mới trị giá 400 triệu USD.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng đoàn tháp tùng hôm 1/7 lần đầu tiên sử dụng chuyên cơ Không lực Một trị giá 400 triệu USD do Qatar tặng để tới bang Bắc Dakota dự lễ khánh thành Thư viện Tổng thống Theodore Roosevelt.

Tổng thống Mỹ Donald Trump lên chuyên cơ Không lực Một mới tại thành phố Bismarck, bang Bắc Dakota ngày 1/7. Ảnh: AP

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt đăng video trên Instagram ghi lại cảm nhận của các thành viên trong đoàn. Trong video, Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller giơ biểu tượng chữ V về phía Leavitt và nhận xét chiếc chuyên cơ mới "thật bề thế".

Nhiều thành viên chính quyền cũng đăng ảnh trên mạng xã hội, cho thấy nội thất xa hoa của chuyên cơ, nổi bật với những chùm đèn mạ vàng, gối tựa in huy hiệu của Tổng thống, bàn họp được bọc da trắng vân nổi và phòng họp lớn. Các chi tiết trang trí và hình ảnh các địa danh nổi tiếng ở Washington được treo trên tường.

Chuyến bay đầu tiên cũng cho thấy phối màu mới của chiếc Không lực Một. Màu xanh da trời truyền thống được thay thế bằng tông đỏ - trắng - xanh, tương tự màu sơn trên chuyên cơ riêng của ông Trump.

"Đó là gu thẩm mỹ của tôi", ông Trump phát biểu trước quân nhân tại Căn cứ Liên hợp Andrews tháng trước.

Bên trong chuyên cơ Không lực Một mới. Video: Instagram/ Karoline Leavitt

Nội thất chuyên cơ sử dụng các gam màu nhẹ nhàng như nâu, be và kem. Một tấm rèm ngăn cách khu vực báo chí với phần còn lại của phi cơ để đảm bảo không gian riêng cho nhân viên Nhà Trắng và mật vụ trong suốt chuyến bay.

Các ghế ngồi có chỗ để chân rộng hơn, có thể ngả lưng, tích hợp chức năng massage. Mỗi ghế được trang bị màn hình giải trí riêng, cho phép hành khách lựa chọn từ các kênh truyền hình cáp đến những nội dung mới nhất trên Apple TV. Đây là những nâng cấp đáng kể so với chiếc Air Force One trước đây, vốn chỉ có màn hình đặt ở phía trước khoang hành khách, ghế ngồi không thể ngả lưng và cũng không có cổng sạc riêng cho các thiết bị điện tử.

Ngay cả nhân viên Không quân phục vụ trên máy bay cũng đeo phù hiệu cỡ lớn hơn, gồm huy hiệu tròn mang con dấu Tổng thống cùng thẻ tên.

Chuyên cơ mới, được hoán cải từ Boeing 747-8, có thân và sải cánh dài hơn so với chiếc Boeing 747-200 trước đó. Ông Trump tỏ ra vô cùng hào hứng và nói với phóng viên trước khi cất cánh rằng đó là "máy bay tuyệt vời nhất từng được chế tạo".

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt khoe nội thất và trang trí bên trong chuyên cơ Không lực Một mới. Ảnh: X/ Karoline Leavitt

"Mọi người có thể giữ kín về máy bay hoặc khoe ra. Tôi nghĩ đất nước nên rất tự hào về điều đó. Nó thật đẹp. Thành thật mà nói, tôi rất hào hứng với chuyến bay đầu tiên", ông nói. Đi cùng Tổng thống là các con trai Eric, Don Jr. và con dâu mới Bettina.

Dù phấn khích như vậy, ông Trump đã dành cả chuyến bay kéo dài ba tiếng để làm việc trong văn phòng mới của mình, Thư ký báo chí Leavitt cho biết. Ông trao đổi qua điện thoại trong phần lớn thời gian đó và dành 20 phút cuối cùng để xem lại bài phát biểu sẽ đọc trong ngày.

Ông Trump đã phải đối mặt với một số chỉ trích khi nhận máy bay này từ Qatar, nhưng Tổng thống gạt bỏ điều đó, nói rằng phi cơ đến từ "một quốc gia đã đối xử rất tốt với chúng ta".

Ngoài ra, còn có những câu hỏi về mức độ an ninh của chiếc Không lực Một mới do nguồn gốc nước ngoài. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao chính quyền nói rằng phi cơ đã được kiểm tra kỹ lưỡng bằng các biện pháp phản gián và trải qua quá trình đánh giá an toàn.

"Chúng tôi tin tưởng máy bay an toàn, bảo mật và được trang bị những công nghệ tiên tiến nhất cần thiết để đáp ứng các yêu cầu của nhiệm vụ Tổng thống", quan chức này cho biết.

Các thành viên trong đội ngũ của Tổng thống Trump trên chuyên cơ mới. Ảnh: X/StevenCheung47

Tổng thống sẽ tiếp tục sử dụng máy bay vào 3/7 để đến Nam Dakota xem màn trình diễn pháo hoa tại Núi Rushmore. Một ngày sau đó, Không lực Một sẽ bay qua Nhà Trắng và Đồi Capitol để mừng quốc khánh.

Chuyên cơ mới sẽ được sử dụng trong chuyến công du nước ngoài của ông Trump tới Thổ Nhĩ Kỳ tuần tới để tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO. Ông cũng sẽ đi trên phi cơ này đến Trung Quốc vào tháng 11 để tham dự hội nghị APEC.

Dù các thành viên chính quyền tỏ ra hào hứng với chiếc Boeing VC-25B mới sáng bóng, chuyên cơ này vẫn gây nhiều tranh cãi kể từ khi được công bố. Những người chỉ trích cáo buộc Qatar tặng máy bay nhằm lấy lòng Tổng thống Trump, trong khi một số người khác đặt câu hỏi về sự cần thiết của chuyên cơ mới, bởi Không quân Mỹ cũng đang triển khai chương trình trị giá hàng tỷ USD để chế tạo hai chiếc Không lực Một thế hệ mới.

Huyền Lê (Theo Independent, NY Post)

Adblock test (Why?)