Những nước sở hữu tên lửa 'sứ giả chiến tranh' của Mỹ

Những nước sở hữu tên lửa 'sứ giả chiến tranh' của Mỹ

Ngoài Mỹ, chỉ có 4 quốc gia sở hữu tên lửa hành trình Tomahawk, vũ khí có biệt danh "sứ giả chiến tranh" với tầm bắn tối đa 2.500 km.

Adblock test (Why?)

Cách Iran có thể thách thức tàu chiến Mỹ ở Eo biển Hormuz

Iran có thể tận dụng địa hình Eo biển Hormuz để bố trí hỏa lực, đặt ra mối đe dọa với những tàu chiến Mỹ làm nhiệm vụ hộ tống.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 6/3 bày tỏ "hoan nghênh mạnh mẽ" với ý tưởng Mỹ triển khai lực lượng hộ tống tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz. "Chúng tôi đang chờ xem họ sẽ hiện diện ra sao tại khu vực", phát ngôn viên IRGC Ali Mohammad Naini cho hay.

Phát biểu được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo hải quân Mỹ sẽ bắt đầu hộ tống tàu dầu qua eo biển Hormuz "càng sớm càng tốt nếu cần". Ông cũng cho biết đã lệnh cho Tập đoàn Tài chính Phát triển Mỹ (DFC) cung cấp bảo hiểm rủi ro, bảo lãnh an ninh tài chính cho tất cả hoạt động thương mại hàng hải và hãng vận tải biển đi qua Vịnh Ba Tư.

Khói bốc lên từ tàu dầu VYOM sau vụ tập kích ngày 1/3. Video: X/AlJiarida

Giới chuyên gia nhận định IRGC đã hứng chịu nhiều tổn thất kể từ khi xung đột bùng phát, nhưng vẫn duy trì được năng lực tập kích và đóng cửa Eo biển Hormuz, trong khi Mỹ hiện không có đủ nguồn lực tại khu vực để triển khai chiến dịch hộ tống quy mô lớn như ông Trump mong muốn.

"Kế hoạch đòi hỏi chiến hạm Mỹ đi qua Eo biển Hormuz và phải chuyển hướng khỏi nhiệm vụ khác. Điều này đặt chúng vào vùng nguy hiểm, với nhiều mối đe dọa từ Iran như tên lửa hành trình và đạn đạo, máy bay không người lái (UAV), xuồng không người lái tự sát và thủy lôi", Joseph Trevithick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, cảnh báo.

Trevithick nhận định hải quân Mỹ "không hứng thú" với hoạt động hộ tống dù chúng mang lại lợi ích. Nhiệm vụ này tiêu tốn nhiều nguồn lực và tiềm ẩn rủi ro, khiến chiến hạm không thể thực hiện hoạt động khác, đồng thời việc tập hợp các đoàn vận tải biển được hộ tống rất tốn thời gian.

Địa hình hẹp của Eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư cũng tạo ra nhiều thách thức cho hoạt động hộ tống, hạn chế đáng kể không gian để tàu chiến Mỹ triển khai và cơ động. Khoảng cách ngắn từ lãnh thổ Iran tới các tuyến hàng hải cũng làm giảm thời gian phản ứng của chiến hạm hộ tống trước đòn tập kích bất ngờ.

Eo biển Hormuz. Đồ họa: AP

Iran có thể phóng tên lửa và UAV từ bệ mặt đất, nhiều phương tiện trong đó được ngụy trang thành xe tải dân sự, khiến lực lượng bảo vệ tàu hàng khó phát hiện để ngăn chặn từ xa.

"Hiện diện ở Eo biển Hormuz sẽ đặt tàu chiến Mỹ vào khu vực có nguy cơ cao nhất và tăng thêm cơ hội tập kích cho Iran. Đây là lý do tàu hải quân Mỹ đến nay vẫn chỉ hoạt động ở phía đông Địa Trung Hải và những vùng biển rộng, cách xa vịnh Ba Tư", Trevithick lưu ý.

Thách thức về tác chiến còn rõ rệt hơn khi lực lượng tàu mặt nước Mỹ tại Trung Đông đang phải đảm nhận nhiệm vụ tối quan trọng, đó là bảo vệ tàu sân bay khỏi tên lửa hành trình và UAV của đối phương, cũng như thiết lập mạng lưới phòng thủ tên lửa đạn đạo nhằm hỗ trợ các lá chắn trên mặt đất.

"Nếu phải hộ tống đoàn tàu hàng chậm chạp, những chiến hạm hiện đại nhất của Mỹ sẽ không thể bảo vệ tàu sân bay hay tham gia đánh chặn tên lửa đạn đạo", biên tập viên Chris Harmer của War Zone giải thích.

Mỹ tập kích mục tiêu được cho là bệ phóng tên lửa của Iran trong video công bố ngày 3/3. Video: CENTCOM

"Phần lớn kho tên lửa tầm ngắn, UAV của Iran dường như vẫn còn nguyên vẹn và đã được phân tán, khiến nỗ lực tập kích của Mỹ - Israel trở nên khó khăn hơn", Trevithick cảnh báo.

Các chuyên gia Mỹ cũng đề cập tới chiến dịch tập kích tuyến thương mại trên Biển Đỏ do nhóm vũ trang Houthi ở Yemen tiến hành từ cuối năm 2023 đến đầu năm 2025. "Họ đã gây gián đoạn nghiêm trọng cho hoạt động hàng hải ở Biển Đỏ và khu vực xung quanh, dù chỉ sử dụng nguồn lực tương đương phần nhỏ mà Iran đang sở hữu", Trevithick nói.

Những cuộc tấn công của Houthi khiến quân đội Mỹ tiêu hao lượng lớn vũ khí đánh chặn, đồng thời khiến Washington mất một số tiêm kích Super Hornet trị giá hàng chục triệu USD do sự cố bắn nhầm đồng đội hoặc phi cơ rơi xuống biển trong lúc tàu sân bay cơ động tránh tên lửa.

Nhiều cơ sở hải quân, cũng như cảng biển dân sự bên bờ Vịnh Ba Tư, đã hứng đòn tập kích từ Iran kể từ đầu xung đột và không thể coi là khu vực an toàn với lực lượng Mỹ.

"Đòn trả đũa của Tehran đã cho thấy hạn chế của những hệ thống phòng không hiện đại nhất thế giới, nhất là khi chúng phải đối phó với lượng lớn vũ khí hoặc những đòn tấn công hiệp đồng sử dụng nhiều khí tài với đặc tính khác biệt", Trevithick thừa nhận.

Khu trục hạm USS Lassen hộ tống tàu container qua Eo biển Hormuz tháng 11/2019. Ảnh: US Navy

Bob McNally, cựu quan chức Nhà Trắng và hiện là chủ tịch công ty tư vấn Rapidan Energy Group, nhận định thông báo của Tổng thống Trump mang tính trấn an, song sẽ cần nhiều thời gian để khởi động chiến dịch hộ tống và bảo hiểm tàu hàng đi qua Eo biển Hormuz.

"Quân đội Mỹ trước tiên sẽ phải loại bỏ khả năng rải thủy lôi và tập kích tên lửa, UAV của Iran. Trong trường hợp Tehran muốn tiếp tục chiến đấu, nỗ lực khôi phục hoàn toàn lưu thông qua Eo biển Hormuz sẽ cần nhiều tuần, thay vì vài giờ hoặc vài ngày, kể cả sau khi Washington bắt đầu thực hiện kế hoạch bảo hiểm và hộ tống", ông nói.

Nguyễn Tiến (Theo War Zone, AFP, AP)

Adblock test (Why?)

Mojtaba Khamenei - tân Lãnh tụ Tối cao kín tiếng của Iran

Hiếm khi xuất hiện trước công chúng, ông Mojtaba vẫn có đủ ảnh hưởng để được bầu làm Lãnh tụ Tối cao Iran thay thế người cha quá cố.

Hội đồng Chuyên gia Iran tối 8/3 thông báo chọn ông Mojtaba Khamenei, con trai ông Ali Khamenei, làm Lãnh tụ Tối cao tiếp theo để lãnh đạo đất nước giữa chiến sự với Mỹ và Israel. Cơ quan này cho biết 88 thành viên Hội đồng đã "không do dự dù chỉ một phút trong quá trình lựa chọn lãnh tụ mới", bất chấp "hành động gây hấn tàn bạo của kẻ thù".

Quyết định này biến ông Mojtaba, ứng viên không quá nổi bật, trở thành Lãnh tụ Tối cao thứ ba của Iran kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979, đưa tầng lớp giáo sĩ trở thành lực lượng lãnh đạo đất nước.

Là con trai ông Khamenei và được coi là "ngôi sao đang lên" trong giới giáo sĩ, ông Mojtaba, 56 tuổi, lại giữ hình ảnh kín tiếng, hiếm khi xuất hiện trước công chúng, không có các bài giảng hay phát biểu chính trị. Nhiều người Iran thậm chí còn chưa từng nghe giọng của ông.

Ông Mojtaba Khamenei tại một sự kiện ở Tehran, Iran tháng 10/2024. Ảnh: AFP

'Người gác cổng' của ông Khamenei

Mojtaba sinh ngày 8/9/1969 tại thành phố Mashhad, đông bắc Iran, là con thứ hai trong 6 người con của ông Khamenei. Sau Cách mạng Hồi giáo, gia đình ông Khamenei chuyển đến Tehran và Mojtaba theo học trường trung học Alavi tại thủ đô.

Theo truyền thông Iran, khi 17 tuổi, ông Mojtaba gia nhập tiểu đoàn Habib, một đơn vị thuộc lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), và từng tham chiến trong Chiến tranh Iran - Iraq.

Ảnh hưởng của Mojtaba tăng dần cùng với việc ông Khamenei năm 1989 được chọn làm Lãnh tụ Tối cao, kế nhiệm đại giáo chủ Ruhollah Khomeini. Lãnh tụ Tối cao là vị trí có quyền lực chính trị và tôn giáo cao nhất của Iran, đồng thời nắm giữ quyền quyết định cuối cùng đối với các vấn đề quốc gia.

Mojtaba làm việc trong bộ máy của Văn phòng Lãnh tụ Tối cao, thường được gọi là "Beyt", tại trung tâm Tehran. Giới quan sát đánh giá Mojtaba giữ nhiều vai trò, từ hỗ trợ công việc cho cha, tham gia điều phối nội bộ cho tới góp phần trong các quyết định nhân sự quan trọng.

Năm 1999, khi 30 tuổi, Mojtaba đến Qom, trung tâm quan trọng của Hồi giáo dòng Shiite, để tiếp tục theo học tôn giáo dưới sự hướng dẫn của các giáo sĩ bảo thủ. Quyết định khi đó gây chú ý, bởi hầu hết giáo sĩ Iran bắt đầu con đường này khi trẻ hơn. Đây cũng là lúc Mojtaba bắt đầu mặc trang phục giáo sĩ.

Mojtaba sau đó trở thành hojjatoleslam, cấp bậc tầm trung trong hệ thống giáo sĩ dòng Shiite, dưới ayatollah (đại giáo chủ) và trên mullah (học giả thông thường).

Cùng năm, Mojtaba kết hôn với Zahra, con gái của ông Gholam‑Ali Haddad‑Adel, gương mặt nổi bật của phong trào bảo thủ. Ông Haddad‑Adel sau đó đắc cử nghị sĩ, tiếp tục thăng tiến và trở thành chủ tịch quốc hội Iran năm 2004.

Mojtaba bắt đầu nổi bật trong chính trường Iran trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2005. Ông được cho là người hậu thuẫn giúp ứng viên bảo thủ Mahmoud Ahmadinejad trỗi dậy và đắc cử năm 2005, tái đắc cử năm 2009. Ứng viên theo đường lối cải cách Mahdi Karroubi cáo buộc ông Mojtaba đã can thiệp phiếu bầu, nhưng ông này bác bỏ.

Các tranh cãi làm dấy lên đồn đoán về vai trò và ảnh hưởng của Mojtaba trong mạng lưới quyền lực của Iran, đặc biệt là trong các lực lượng IRGC và dân quân Basij.

Mojtaba hiếm khi xuất hiện trong hoạt động ngoại giao công khai, nhưng giới phân tích cho là ông đã có ảnh hưởng nhất định phía sau hậu trường trong việc điều phối chính sách khu vực của Iran, đặc biệt tại các quốc gia như Syria, Iraq, Lebanon và Yemen.

Mojtaba có quan hệ mật thiết với giới tinh hoa IRGC, khi nhiều quan chức cấp cao trong lực lượng này từng là đồng đội tại tiểu đoàn Habib. Một số chuyên gia nhận định rằng trong hai thập kỷ qua, dấu ấn của Mojtaba phần nào thể hiện qua sự chuyển giao thế hệ dần dần trong bộ máy chính trị Iran.

Theo đó, nhóm lãnh đạo từng tham gia trực tiếp vào Cách mạng Hồi giáo dần được thay thế bởi thế hệ mới gồm các giáo sĩ mang tư duy kỹ trị và những chỉ huy thuộc thế hệ thứ hai của IRGC.

Với vị thế và vai trò như vậy, Mojtaba thường được ví là "người gác cổng" của ông Khamenei.

Lựa chọn tất yếu

Tên ông Mojtaba bắt đầu xuất hiện trong các tài liệu chính thức của phương Tây vào cuối những năm 2010, hầu hết đều mô tả ông không chỉ là con trai Lãnh tụ Tối cao Khamenei mà còn là người có ảnh hưởng trong cấu trúc quyền lực của Iran.

Năm 2019, Bộ Tài chính Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump áp trừng phạt với Mojtaba, với cáo buộc "hỗ trợ thúc đẩy tham vọng gây bất ổn khu vực và trấn áp trong nước của ông Khamenei".

Sau khi ông Khamenei thiệt mạng trong chiến dịch không kích của Mỹ, Israel hôm 28/2, Mojtaba trở thành một trong những ứng viên hàng đầu kế nhiệm vị trí Lãnh tụ Tối cao. Tuy nhiên, ông thời điểm đó không thực sự quá nổi bật, và việc chuyển giao quyền lực kiểu "cha truyền con nối" vốn không được giới giáo sĩ Hồi giáo dòng Shiite ở Iran ủng hộ. Một rào cản khác là Mojtaba không phải giáo sĩ cấp cao và chưa từng đảm nhận vai trò nào trong chính quyền.

Đây có thể là lý do Hội đồng Chuyên gia, gồm 88 giáo sĩ hàng đầu, mất hơn một tuần mới bầu được tân Lãnh tụ Tối cao. Hồi tháng 6/1989, cơ quan này chỉ mất một ngày để bầu ông Khamenei thay thế người tiền nhiệm Ruhollah Khomeini.

Lựa chọn của Hội đồng Chuyên gia đã đánh dấu bước ngoặt mang tính lịch sử trên chính trường Iran, bởi đây là lần đầu tiên chuyển giao quyền lực diễn ra theo kiểu "cha truyền con nối" tại quốc gia Hồi giáo này kể từ sau cuộc cách mạng năm 1979.

Heidari Alekasir, thành viên Hội đồng Chuyên gia, nói với Al Jazeera rằng họ chọn Mojtaba dựa trên lời dặn dò của ông Khamenei, đó là Lãnh tụ Tối cao Iran nên là người "bị kẻ thù căm ghét hơn là được ca ngợi". Quân đội Iran và IRGC, lực lượng chỉ tuân lệnh Lãnh tụ Tối cao, đã thể hiện sự ủng hộ cho ông Mojtaba.

Giới quan sát cho biết trong thời điểm khủng hoảng, IRGC đang cần có cùng lúc hai yếu tố kiểm soát và tính chính danh. Kiểm soát hàm ý là giữ cho hệ thống quyền lực vận hành trơn tru, không xảy ra chia rẽ, tranh giành quyền lực. Với IRGC, lực lượng ra đời để bảo vệ thành quả Cách mạng Hồi giáo, ưu tiên lớn nhất trong giai đoạn khủng hoảng là duy trì sự ổn định trong bộ máy.

Tính chính danh cũng quan trọng, nhưng chủ yếu trong phạm vi lực lượng nòng cốt của chế độ, gồm các chính trị gia theo đường lối cứng rắn, các cơ quan an ninh và những mạng lưới trung thành vẫn xem Cộng hòa Hồi giáo, là "nhà nước của họ".

Trong phạm vi đó, Mojtaba được cho là có lợi thế nhất định so với nhiều ứng viên khác. Ông có thể thể hiện sự kế tục trực tiếp từ cố lãnh tụ Khamenei. Điều này giúp bộ phận cốt lõi của hệ thống dễ chấp nhận sự chuyển giao quyền lực mà không cảm thấy trật tự hiện tại bị xáo trộn.

"Mojtaba là lựa chọn sáng suốt nhất lúc này vì ông rất am hiểu cách vận hành và phối hợp các cơ quan an ninh, quân sự", Mehdi Rahmati, nhà phân tích tại Tehran, nói. "Trên thực tế, ông đã phụ trách nhiều công việc như vậy từ trước".

Ông Mojtaba Khamenei (đội khăn đen) tại một sự kiện ở Tehran hồi năm 2019. Ảnh: Reuters

Ông Mojtaba đang đối mặt các lựa chọn khó khăn, khi lên nắm quyền trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran ngày càng leo thang.

Tân Lãnh tụ Tối cao Iran có thể tiếp tục chiến đấu, giữ lập trường cứng rắn. Trong kịch bản này, Iran có thể siết kiểm soát trong nước, phân tán lực lượng và khí tài để giảm thiệt hại, tăng cường các biện pháp gây sức ép bất đối xứng như tên lửa, máy bay không người lái, lực lượng ủy nhiệm và các hoạt động bí mật cùng với thông điệp rằng nhà nước sẽ không đàm phán khi vẫn đang bị tấn công.

Lựa chọn còn lại là lùi một bước và chấp nhận nhượng bộ lớn nhằm chấm dứt chiến sự và giảm áp lực. Điều đó có thể đồng nghĩa với việc từ bỏ một số trụ cột quan trọng trong thế trận quân sự và ảnh hưởng khu vực của Iran, đổi lại là việc các cuộc tấn công được dừng lại và áp lực từ bên ngoài phần nào được nới lỏng.

Một vấn đề khác là Mỹ và Israel có cho ông Mojtaba đủ dư địa để hành động hay không. Ông Trump ngày 8/3 tuyên bố tân lãnh tụ Iran "phải được Mỹ phê chuẩn", trong khi Israel trước đó dọa hạ sát bất cứ ai được bầu làm lãnh tụ Iran.

Như Tâm (Theo AP, Al Jazeera, Iran Intl)

Adblock test (Why?)

Xếp hàng chờ hơn ba tiếng vì loạt sân bay Mỹ thiếu nhân viên an ninh

Thời gian xếp hàng chờ tại nhiều sân bay Mỹ kéo dài hơn ba tiếng do thiếu hụt nhân viên kiểm tra an ninh, giữa lúc nhu cầu đi lại tăng vọt.

Sân bay Houston Hobby có thời điểm trong ngày 8/3 ghi nhận thời gian xếp hàng trung bình tại cửa kiểm tra an ninh lên tới ba tiếng rưỡi. Đến 18h, thời gian chờ trung bình của hành khách ở sân bay này vẫn ở mức ba tiếng, khi ngày càng nhiều nhân viên Cơ quan An ninh Giao thông Vận tải (TSA) vắng mặt vì chính phủ đóng cửa một phần.

Sân bay quốc tế Louis Armstrong New Orleans khuyến cáo hành khách trong ngày 8/3 nên đến trước giờ khởi hành ít nhất ba tiếng, đồng thời cảnh báo tình trạng chậm trễ có thể kéo dài trong suốt phần còn lại của tuần này do sân bay thiếu hụt nhân viên an ninh.

Nhân viên TSA đảm nhận khâu xác minh hành khách, soi chiếu an ninh cá nhân và hành lý xách tay tại khu vực an ninh, nhằm ngăn chặn các mối đe dọa với an toàn bay.

Eliana Patterson, hành khách trên đường về Boston, mô tả dòng người xếp hàng tại sân bay New Orleans "uốn dài quanh nhà ga rồi tràn ra một lối đi dẫn tới bãi đậu xe gần đó". Chuyến bay của cô đã bị hoãn.

Hành khách chờ tại sân bay Louis Armstrong New Orleans, ngày 8/3. Ảnh: Reuters

Thời gian chờ dài hơn bình thường cũng được ghi nhận tại sân bay George Bush ở Houston, sân bay Charlotte Douglas ở Bắc Carolina và sân bay Hartsfield Jackson ở Atlanta. Nhiều phi trường cho biết tỷ lệ vắng mặt của nhân viên TSA trong ngày 8/3 cao hơn bình thường.

TSA là cơ quan trực thuộc Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS). Tuy nhiên, DHS không còn được cấp ngân sách hoạt động từ ngày 13/2, khi quốc hội Mỹ không đạt đồng thuận về các cải cách trong thực thi luật nhập cư do đảng Dân chủ yêu cầu.

Điều này khiến một số cơ quan liên bang, trong đó có TSA, bị cắt giảm ngân sách, khiến khoảng 50.000 nhân viên an ninh sân bay phải làm việc mà không được trả lương, dẫn đến tình trạng vắng mặt gia tăng, trong khi các hãng hàng không đang chuẩn bị cho mùa cao điểm đi lại dịp nghỉ xuân.

Ha Nguyen McNeill, lãnh đạo TSA, tháng trước cho biết khoảng 1.110 nhân viên an ninh sân bay đã nghỉ việc trong tháng 10 và tháng 11/2025, sau đợt chính phủ đóng cửa 43 ngày. Con số này tăng hơn 25% so với cùng kỳ 2024.

Đức Trung (Theo Reuters, AP, AFP)

Adblock test (Why?)

Tướng Israel đứng sau chiến dịch hạ sát Lãnh tụ Tối cao của Iran

Tướng Eyal Zamir, Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), được cho là kiến trúc sư chính trong chiến dịch của Israel nhằm vào Iran.

Khi Eyal Zamir ngồi vào bàn ăn Shabbat tại nhà mẹ ở miền trung Israel tối 27/2, không ai trong gia đình biết ông sắp ra một quyết định mang tính bước ngoặt. Shabbat là ngày nghỉ lễ hàng tuần của người Do Thái, thường dành cho gia đình và sinh hoạt tôn giáo.

Vài giờ sau, Zamir rời đi trên một chiếc xe không biển hiệu đến trung tâm chỉ huy quân sự ngầm ở Tel Aviv. Tại đây, ông yêu cầu quân đội Israel mở cuộc không kích nhằm vào Iran, trong đó có mệnh lệnh hạ sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei.

"Các anh được phép thực hiện. Hãy không kích mục tiêu được chỉ định. Các anh đang làm nên lịch sử", ông Zamir nói, theo các nguồn thạo tin.

Giới chức quân đội Israel mô tả Zamir là kiến trúc sư then chốt trong chiến dịch phối hợp của quân đội Israel và Mỹ. Ông đã cùng các đại diện Mỹ lên kế hoạch tác chiến, tham vấn lãnh đạo Israel và quan chức an ninh Arab, giám sát các đợt không kích.

Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel Eyal Zamir tại một sự kiện ở thành phố miền trung Kfar Saba tháng 11/2025. Ảnh: AFP

Zamir sinh năm 1966 tại Eilat, thành phố cực nam Israel. Sau khi tốt nghiệp trường nội trú chỉ huy quân sự ở Tel Aviv, ông gia nhập lực lượng thiết giáp Israel năm 1984, từng chỉ huy đơn vị xe tăng tác chiến tại miền nam Lebanon giai đoạn 1988-1990. Các cựu đồng nghiệp cho biết những năm tháng tác chiến ở Lebanon giúp ông hiểu rõ hơn về góc nhìn của một người lính tại chiến trường.

Zamir sau đó lãnh đạo một đơn vị phụ trách học thuyết và huấn luyện quân sự, tham gia định hình tư duy chiến lược của Israel, rồi lần lượt chỉ huy Lữ đoàn Thiết giáp số 7 và Sư đoàn Thiết giáp số 36. Ông từng theo học một năm tại học viện quân sự Ecole Militaire ở Pháp.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu chọn Zamir làm thư ký quân sự năm 2012-2015. Trong vai trò tư lệnh Bộ Chỉ huy miền Nam giai đoạn 2015-2018, Zamir chịu trách nhiệm đối phó các cuộc biểu tình kéo dài của người Palestine tại Gaza.

Tháng 11/2018, Thủ tướng Netanyahu bổ nhiệm Zamir làm phó tham mưu trưởng IDF. Năm 2021, Zamir rời quân đội và sang Mỹ làm nghiên cứu viên tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông. Zamir từng cảnh báo Israel chưa sẵn sàng đối phó một cuộc chiến khốc liệt, kéo dài và trên nhiều mặt trận, do thiếu hụt lượng binh sĩ cần thiết.

Năm 2023, Zamir về nước, làm tổng giám đốc Bộ Quốc phòng Israel. Thủ tướng Netanyahu bổ nhiệm Zamir làm Tổng tham mưu trưởng IDF hồi tháng 3/2025. Động thái được coi là nỗ lực của chính phủ Israel nhằm xây dựng lại niềm tin của công chúng với quân đội sau cuộc tấn công của Hamas vào miền nam nước này ngày 7/10/2023, sự kiện được coi là thất bại tình báo tồi tệ nhất trong lịch sử đất nước.

Trong bài phát biểu đầu tiên sau nhậm chức, Zamir cho rằng 2025 "sẽ tiếp tục là một năm chiến sự", dù Israel khi đó đã đạt được các thỏa thuận ngừng bắn trong hai mặt trận là Gaza và Lebanon. Ông nhấn mạnh Israel cần hướng tới tự chủ về an ninh và quốc phòng.

Ba tháng sau khi Zamir nhậm chức, Israel phát động chiến dịch Sư tử Trỗi dậy nhắm vào các cơ sở trong chương trình hạt nhân của Iran, châm ngòi cho cuộc xung đột kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025. Trong thời gian đó, Iran đáp trả bằng các loạt tên lửa đạn đạo nhắm vào lãnh thổ Israel.

Cuộc xung đột này được xem là bước ngoặt đối với tướng Zamir, khi Israel lần đầu tiên bước vào một cuộc chiến trực diện với Iran, thay vì chỉ đối đầu với các lực lượng ủy nhiệm của Tehran trong khu vực.

Các quan chức Israel cho biết tướng Zamir từ lâu đã tập trung vào mối đe dọa từ Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nước này ở Lebanon, Gaza và Yemen, cũng như cách Israel, Mỹ và các nước Arab có thể phối hợp để ngăn chặn họ.

"Ông ấy coi Iran là đầu rắn", chuẩn tướng Guy Hazut, từng là cấp dưới của ông Zamir, nói. "Chiến lược cốt lõi là nếu làm suy yếu Iran, các lực lượng ủy nhiệm của nước này xung quanh Israel cũng sẽ mất chỗ dựa".

Trong nghiên cứu dài 77 trang cho Viện Washington về Chính sách Cận Đông, ông Zamir kêu gọi triển khai một chiến dịch tập trung nhằm vào lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đồng thời xây dựng một liên minh phòng thủ giữa các quốc gia trong khu vực để đối phó Iran.

"Điều quan trọng là phải hành động một cách chiến lược cùng các đối tác, cần tạo ra yếu tố bất ngờ và sự bất định, qua đó gây tâm lý lo ngại cho cả Iran lẫn các lực lượng ủy nhiệm của nước này", ông Zamir viết.

Tổng tham mưu trưởng IDF hồi tháng 1 đã tới Washington gặp tướng Dan Caine, chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, chuẩn bị cho chiến dịch Sư tử Gầm mà Israel phát động hôm 28/2. Phía Mỹ gọi chiến dịch này là Cơn thịnh nộ Kinh hoàng.

Theo hai quan chức Israel, ông Zamir cũng trao đổi về tình báo và kế hoạch tác chiến với đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) phụ trách khu vực Trung Đông của quân đội Mỹ.

Hai chỉ huy có mối quan hệ làm việc khá chặt chẽ. Tướng Zamir từng mời đô đốc Cooper dự bữa tối Shabbat tại Israel, các quan chức cho biết thêm.

Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel Eyal Zamir (trái), Thủ tướng Benjamin Netanyahu (giữa) và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz tại cuộc gặp ở Tel Aviv tháng 6/2025. Ảnh: Times of Israel

Robert Satloff, giám đốc điều hành Viện Washington về Chính sách Cận Đông những năm 2020, cho biết Zamir là người thẳng thắn và luôn trình bày quan điểm đúng như những gì bản thân nhìn nhận.

Khi ông Netanyahu đưa ra kế hoạch tấn công Gaza City hồi tháng 8/2024 với mục tiêu đánh bại Hamas, Zamir đã phản đối, bày tỏ lo ngại về sự an toàn của các con tin Israel cũng như tình trạng kiệt sức của binh sĩ. Ông nhiều lần kêu gọi quân đội phải tuyển thêm người Do Thái chính thống vào lực lượng, trong bối cảnh chính phủ vẫn trì hoãn việc thông qua luật liên quan đến vấn đề này.

"Ông ấy không phải kiểu người chỉ biết gật đầu", ông Moshe Tur-Paz, nghị sĩ trung dung, thành viên Ủy ban Đối ngoại và Quốc phòng của quốc hội Israel, nhận xét. "Đối với Zamir, tính chuyên nghiệp quan trọng hơn sự trung thành về mặt chính trị".

Như Tâm (Theo AFP, Reuters, Al Jazeera)

Adblock test (Why?)

'Giọt nước tràn ly' khiến Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ mất chức

Từ ngôi sao sáng, bà Noem dần làm mếch lòng Tổng thống vì chiến thuật truy quét nhập cư cứng rắn, trước khi phiên điều trần tại Thượng viện trở thành "giọt nước tràn ly".

Tổng thống Donald Trump ngày 5/3 thông báo bà Kristi Noem không còn là Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa (DHS) kể từ tháng 4 và chuyển sang làm đặc phái viên cho Lá chắn châu Mỹ, sáng kiến an ninh mới của Mỹ tại Tây Bán cầu. Vị trí Bộ trưởng DHS dự kiến do thượng nghị sĩ Markwayne Mullin đảm nhận.

Bà Noem được ông Trump chọn lãnh đạo DHS, cơ quan thực hiện nghị trình truy quét nhập cư quyết liệt của Tổng thống, ngay từ đầu nhiệm kỳ hai. Tuy nhiên, cách làm việc của DHS gây tranh cãi, khiến chính quyền liên bang hứng chịu nhiều chỉ trích.

Các nguồn thạo tin cho biết Tổng thống Trump vốn đã không hài lòng về Bộ trưởng DHS từ lâu, và cách Noem thể hiện trong phiên điều trần trước quốc hội Mỹ trong tuần này trở thành giọt nước tràn ly khiến bà mất chức.

Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Kristi Noem điều trần trước Ủy ban Tư pháp Thượng viện ngày 3/3. Ảnh: AP

'Barbie của ICE'

Noem được coi là ngôi sao sáng của chính quyền Tổng thống Trump khi được bổ nhiệm làm người lãnh đạo DHS hồi đầu năm 2025. Bà lập tức thu hút sự chú ý khi thường xuyên mặc áo chống đạn tham gia cùng các đặc vụ Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) tiến hành chiến dịch truy quét nhập cư.

Bà Noem nhiệt thành ủng hộ quyết tâm truy quét và trục xuất người nhập cư của ông Trump, trở thành tiếng nói đại diện cho nỗ lực "làm biên giới an toàn trở lại". Tuy nhiên, sự quyết liệt của bà cũng vấp phải nhiều tranh cãi.

Nữ Bộ trưởng từng xuất hiện trên lưng ngựa trong một chiến dịch quảng cáo của DHS nhằm kêu gọi những người nhập cư không có giấy tờ rời khỏi nước Mỹ. Điều này khiến một số người gán cho bà biệt danh "Búp bê Barbie của ICE".

Khi những bất bình tăng lên, vị trí của bà Noem trong chính quyền Tổng thống Trump ngày càng lung lay, đặc biệt là sau hai vụ sĩ quan liên bang bắn chết công dân Mỹ trong quá trình làm nhiệm vụ ở thành phố Minneapolis, bang Minnesota hồi tháng 1. Loạt diễn biến khiến chính sách siết chặt nhập cư của Tổng thống Trump, vốn được cử tri ủng hộ mạnh mẽ khi ông tranh cử, trở thành tiêu điểm chỉ trích.

Các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Quốc hội cũng chỉ trích gay gắt việc bà chi 220 triệu USD tiền ngân sách liên bang cho một chiến dịch quảng cáo rầm rộ do chính bà đóng vai chính, và gần 200 triệu USD cho hai chuyên cơ sang trọng phục vụ các chuyến công du của mình.

Tình hình còn xấu đi khi mối quan hệ của bà Noem với Tuần duyên Mỹ (USCG) ngày càng rạn nứt và leo thang thành đối đầu. USCG là nhánh duy nhất của quân đội Mỹ do DHS quản lý. Các nguồn tin cho biết hồi tháng 5/2025, Corey Lewandowski, trợ lý hàng đầu của bà Noem, đã quát mắng các nhân viên USCG và sa thải phi công vì quên mang chăn sưởi cho Bộ trưởng DHS lên máy bay trước khi khởi hành.

Các nguồn thạo tin nói Tổng thống Trump trong tuần này đã bày tỏ với các nghị sĩ Cộng hòa về việc ông không hài lòng với Noem và muốn cách chức bà. Và những nội dung mà Bộ trưởng DHS đưa ra khi điều trần trước lưỡng viện quốc hội trong tuần này đã thúc đẩy ông chủ Nhà Trắng hành động.

'Giọt nước tràn ly'

Nghị sĩ Cộng hòa John Kennedy, thành viên Ủy ban Tư pháp Thượng viện, ngày 1/3 đã cảnh báo sẽ không nương tay khi bà Noem ra điều trần. Ông đã chuẩn bị hàng loạt câu hỏi khó về những khoản chi tiêu tốn kém của DHS cho một chiến dịch quảng cáo làm nổi bật hình ảnh của chính bà Noem.

Trong khán phòng chật kín người hôm 3/3, ông Kennedy bắt đầu cuộc chất vấn bằng một loạt câu hỏi mang tính dẫn dắt. Ông hỏi "việc kiểm soát và sàng lọc kỹ người vượt qua biên giới phía nam không phải là hành động phân biệt chủng tộc, đúng không?" và "có đúng là cần dùng cả lực lượng Tuần tra Biên giới Mỹ (CBP) và ICE cho nhiệm vụ đó?".

Bộ trưởng Noem đều trả lời "đúng" và nhận được sự đồng tình ban đầu từ ông Kennedy. Thượng nghị sĩ này sau đó tung hàng loạt câu hỏi về chiến dịch quảng cáo 220 triệu USD và chất vấn việc khoản chi này phù hợp thế nào với cam kết của bà Noem về việc loại bỏ lãng phí trong DHS.

Ông Kennedy hỏi đi hỏi lại nhiều lần liệu Tổng thống Trump có phê chuẩn khoản chi khổng lồ này hay không.

"Tổng thống có biết bà làm việc này không", ông Kennedy hỏi. "Có", bà Noem phản hồi. "Ông ấy có biết thật không?", thượng nghị sĩ Cộng hòa hỏi dồn. "Ừm, có", bà Noem tiếp tục.

Câu trả lời đó chính là "giọt nước tràn ly". Kennedy cho biết ông nhận cuộc gọi từ Tổng thống Trump ngay tối 3/3. "Tổng thống rất phẫn nộ", ông Kennedy nói với CNN, thêm rằng ông Trump đã hỏi ông nghĩ gì về thượng nghị sĩ Markwayne Mullin.

"Thứ nhất, tôi quý ông ấy. Thứ hai, ông ấy rất thông minh. Thứ ba, ông ấy là một doanh nhân rất giỏi", ông Kennedy tiếp tục và đùa rằng "nếu ba điều đó không đúng thì tôi cũng sẽ phải nói vậy, vì nếu không Markwayne sẽ cho tôi một trận".

Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Kristi Noem điều trần trước Ủy ban Tư pháp Hạ viện ngày 4/3. Ảnh: AP

Tổng thống Trump ngày 5/3 thông báo ông Mullin, thượng nghị sĩ Cộng hòa bang Oklahoma, sẽ trở thành Bộ trưởng An ninh Nội địa mới thay thế Noem, có hiệu lực từ ngày 31/3. Ông mô tả Mullin là "chiến binh MAGA" và sẽ là "Bộ trưởng An ninh Nội địa xuất sắc".

Để trở thành Bộ trưởng An ninh Nội địa, ông Mullin cần được Thượng viện Mỹ phê chuẩn. Đảng Cộng hòa đang chiếm thế đa số với số ghế 53-47 tại cơ quan này.

"Quyết định thay thế bà Noem là kết quả của hàng loạt thất bại đáng tiếc trong năng lực lãnh đạo", bao gồm quản lý nhân sự yếu kém và liên tục xung đột với các đơn vị khác trong DHS, một quan chức Mỹ cho biết. Và bà Noem trở thành bộ trưởng nội các đầu tiên rời vị trí trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump.

Như Tâm (Theo NBC News, CNN, Reuters)

Adblock test (Why?)

Ông Medvedev: Căn cứ Mỹ không thể bảo vệ các nước Vùng Vịnh

Ông Medvedev cho rằng căn cứ Mỹ đặt tại các quốc gia Vùng Vịnh không đóng vai trò bảo vệ, mà thực chất là mối đe dọa đối với họ.

"Các nước Arab Vùng Vịnh đã cho phép Mỹ đặt căn cứ trên lãnh thổ của họ. Họ ngây thơ tin rằng những căn cứ đó sẽ giúp bảo vệ mình. Hoàn toàn không phải vậy", Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev đăng trên mạng xã hội X ngày 6/3.

Theo ông, Washington "chỉ lợi dụng" các nước Vùng Vịnh làm nơi đặt căn cứ để "bảo vệ quốc gia duy nhất" là Mỹ.

"Hãy suy nghĩ thật kỹ các bạn có thực sự cần căn cứ của Mỹ hay không. Chúng không mang đến sự bảo vệ, mà chính là mối đe dọa", ông Medvedev nhấn mạnh.

Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev. Ảnh: TASS

Tuyên bố của ông Medvedev được đưa ra khi Iran trong 7 ngày qua liên tục phóng tên lửa, máy bay không người lái (UAV) vào các quốc gia Trung Đông có căn cứ Mỹ, nhằm đáp trả chiến dịch tập kích do Mỹ, Israel tiến hành.

6 quốc gia Vùng Vịnh gồm Arab Saudi, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar, Kuwait, Bahrain, Oman đều cho phép Mỹ bố trí căn cứ trên lãnh thổ theo các thỏa thuận an ninh.

Một số căn cứ, cơ sở hạ tầng, năng lượng tại các quốc gia này đã hứng chịu đòn tập kích của Iran, buộc lưới phòng không của họ phải nhiều lần khai hỏa để đối phó. Ít nhất 16 người ở các nước Vùng Vịnh đã thiệt mạng trong những đòn tấn công của Iran.

Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 6/3 điện đàm với người đồng cấp Iran Masoud Pezeshkian và kêu gọi giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình.

"Nga tái khẳng định lập trường mang tính nguyên tắc về việc cần phải chấm dứt ngay các hành động thù địch", Điện Kremlin cho hay khi công bố nội dung cuộc điện đàm, đồng thời nhấn mạnh ông Putin kêu gọi các bên quay lại con đường giải quyết xung đột thông qua giải pháp chính trị và ngoại giao.

Iran và Nga có mối quan hệ mật thiết và hải quân hai nước từng tiến hành diễn tập chung trước khi Mỹ, Israel mở chiến dịch tấn công từ ngày 28/2. Nga khi đó chỉ trích Mỹ và Israel tiến hành "cuộc tấn công nguy hiểm và vô trách nhiệm" vào Iran, điều mà Moskva cho rằng đang đẩy toàn bộ Trung Đông vào vực thẳm.

Điện Kremlin ngày 5/3 cho biết Tehran vẫn chưa đưa ra bất cứ đề nghị nào với Moskva về viện trợ quân sự. Trong khi đó, tờ Washington Post của Mỹ dẫn lời quan chức nắm rõ thông tin tình báo cho biết Nga đã cung cấp cho Iran vị trí tọa độ các khí tài của Mỹ, bao gồm cả tàu chiến và máy bay, để tiến hành các đòn tập kích.

Nga hiện chưa lên tiếng về thông tin này.

Những nơi Mỹ có hiện diện quân sự ở 6 nước Vùng Vịnh và khu vực Trung Đông nói chung. Đồ họa: AFP

Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc cho biết ít nhất 1.332 dân thường ở nước này đã thiệt mạng từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích hôm 28/2. Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/3 yêu cầu Iran "đầu hàng vô điều kiện", đồng thời hứa giúp tái thiết kinh tế nước này nếu Tehran tuân thủ và thiết lập bộ máy lãnh đạo mới.

Huyền Lê (Theo TASS, AFP)

Adblock test (Why?)