Mẫu tên lửa 'sát thủ tàu sân bay' Nga gây thách thức cho Ukraine

Tên lửa diệt hạm siêu thanh Kh-22/Kh-32 Nga thường bay lên độ cao lớn rồi lao xuống mục tiêu, khiến phòng không Ukraine gặp khó khăn khi đối phó.

Không quân Ukraine ngày 3/2 thông báo Nga đã phóng 71 tên lửa và 450 máy bay không người lái (UAV) nhằm vào lãnh thổ nước này, trong đó có 7 tên lửa diệt hạm siêu thanh Kh-22/Kh-32. Lực lượng phòng không Ukraine tuyên bố đánh chặn được ba quả Kh-22/Kh-32, cùng 35 tên lửa và 412 UAV.

Không quân Ukraine trước đó cho biết Nga đã phóng 12 tên lửa Kh-22 vào thủ đô Kiev trong cuộc tập kích hiệp đồng đêm 23 và rạng sáng 24/1, khẳng định 9 quả trong số này đã bị bắn hạ.

Đây là lần đầu quân đội Nga khai hỏa tên lửa Kh-22/Kh-32 nhằm vào Kiev kể từ đầu xung đột. Moskva trước đó sử dụng loại vũ khí này tương đối hạn chế và thường nhắm vào các khu vực gần chiến tuyến, song mỗi lần triển khai đều gây thiệt hại lớn.

Tiếng nổ khi tên lửa lao xuống thủ đô Kiev của Ukraine rạng sáng 3/2. Video: X/AMK Mapping

Truyền thông Ukraine nhận định Nga đang huy động mọi vũ khí có sẵn, trong đó có tên lửa ít dùng như Kh-22/Kh-32, nhằm tăng cường quy mô tập kích và đạt mục tiêu đánh sập hạ tầng năng lượng đối phương.

Kh-22 là tên lửa hành trình diệt hạm cỡ lớn, được Cục thiết kế Raduga phát triển và đưa vào biên chế quân đội Liên Xô từ năm 1968, nhằm đối phó với tàu sân bay Mỹ và chiến hạm hộ tống. Mỗi quả có tầm bắn 600 km, tốc độ tối đa 5.600 km/h và mang theo đầu đạn nổ mạnh nặng một tấn hoặc đầu đạn hạt nhân với sức công phá 350-1.000 kiloton.

Phiên bản nâng cấp sâu Kh-32 được phát triển vào những năm 1980, song dự án bị đình chỉ do thiếu kinh phí sau khi Liên Xô tan rã. Chương trình được nối lại từ giữa những năm 1990, hoạt động thử nghiệm bước đầu hoàn tất vào năm 1998. Tuy nhiên, dự án tiếp tục đình trệ vì Nga thiếu nguồn lực để hiện đại hóa phương tiện mang phóng.

Các đợt thử nghiệm được tái khởi động vào năm 2008, sau khi oanh tạc cơ chiến lược Tu-22M3 được hoán cải để phục vụ dự án. Tên lửa Kh-32 lần đầu ra mắt vào năm 2016, khi không quân chiến lược Nga tuyên bố bắt đầu biên chế loại vũ khí này.

Được gọi là "sát thủ tàu sân bay", Kh-22 và Kh-32 có hình dáng bên ngoài tương đồng, đều sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính để di chuyển tới khu vực định sẵn, sau đó kích hoạt đầu dò radar chủ động để khóa mục tiêu. Hai tên lửa cũng có quỹ đạo bay và tốc độ tương tự nhau.

Điểm khác biệt lớn nhất là đầu dò radar của Kh-22 hoạt động ở tần số cố định và dễ bị gây nhiễu, trong khi Kh-32 được nâng cấp hệ thống dẫn đường quán tính và dùng đầu dò đa tần có khả năng kháng nhiễu cao. Tên lửa Kh-32 còn được nâng cấp động cơ và thu nhỏ đầu đạn để tăng tầm bắn lên 1.000 km. Trần bay của Kh-32 cũng được nâng lên 40 km so với 27 km của dòng Kh-22.

Truyền thông Nga mô tả Kh-32 là "vũ khí thế hệ mới cực kỳ hiệu quả", có khả năng tập kích cả mục tiêu trên biển lẫn mặt đất.

Oanh tạc cơ Nga mang tên lửa Kh-32 hồi năm 2013. Ảnh: Russian Planes

Nhược điểm chính của Kh-32 là chỉ có thể được phóng từ oanh tạc cơ Tu-22M3M, phiên bản hiện đại hóa toàn diện của dòng Tu-22M3. Không rõ Moskva đang sở hữu bao nhiêu chiếc Tu-22M3M, nhưng dữ liệu nguồn mở cho thấy chỉ có 4 chiếc trong biên chế không quân chiến lược Nga trước khi xung đột Ukraine bùng phát.

Điều này khiến quân đội Nga có thể khai hỏa tối đa 12 tên lửa Kh-32 trong mỗi lần tập kích hiệp đồng. Con số có thể tăng lên nếu huy động phiên bản Kh-22 cũ hơn, đổi lại tầm bắn và độ chính xác của đòn đánh sẽ bị giảm đáng kể.

Dù triển khai với số lượng nhỏ và tần suất tương đối thấp, tên lửa siêu thanh Kh-22/Kh-32 vẫn là thách thức không nhỏ đối với các hệ thống phòng không Ukraine.

Nhóm Tình báo Xung đột (CIT) chuyên phân tích về quân sự, có trụ sở ở Gruzia, lưu ý rằng Kh-22/32 là tên lửa hành trình nhưng có quỹ đạo bay và tốc độ gần như tên lửa đạn đạo, vốn là mục tiêu rất khó đánh chặn ngay cả với các hệ thống phòng thủ hiện đại của phương Tây.

"Đây là vũ khí rất khó đối phó. Nó leo lên độ cao lớn sau khi phóng và lao xuống mục tiêu với góc rất dốc, gần như bổ nhào, cùng vận tốc rất cao", Douglas Barrie, chuyên gia hàng không vũ trụ quân sự tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) có trụ sở tại Anh, cho biết.

Bù lại, quỹ đạo bay như vậy có thể giảm độ chính xác của tên lửa. "Lao xuống với tốc độ cao và ở góc rất dốc làm tăng nguy cơ đánh trượt mục tiêu", Barrie cho hay.

Giới chức Ukraine từng nhiều lần thừa nhận đánh chặn tên lửa Kh-22/Kh-32 là nhiệm vụ nằm ngoài khả năng của hầu hết tổ hợp phòng không trong biên chế nước này.

Theo chuyên gia Barrie, Ukraine có rất ít phương án đối phó tên lửa Kh-22/32. "Tổ hợp Patriot, và có thể là cả hệ thống SAMP/T do châu Âu sản xuất, là những lá chắn thật sự có cơ hội đánh chặn loại tên lửa này", ông cho hay.

Bệ phóng của tổ hợp Patriot tại địa điểm không xác định ở Ukraine hồi năm 2024. Ảnh: Reuters

Đại tá Yuri Ignat, lãnh đạo bộ phận truyền thông của không quân Ukraine, thừa nhận rằng trước cuộc tập kích đêm 23 và rạng sáng 24/1, các đơn vị phòng không nước này chỉ bắn hạ được 3 trong tổng số 412 tên lửa Kh-22/Kh-32 được Nga khai hỏa.

Không rõ lý do vì sao Ukraine tuyên bố hạ được tới 9 trong 12 tên lửa Kh-22 mà Nga phóng vào Kiev trong cuộc tập kích đêm 23 và sáng 24/1, dù trước đó gần như bất lực. Các chuyên gia nhận định do đây là lần đầu Nga phóng tên lửa Kh-22/Kh-32 vào Kiev, nơi tập trung những hệ thống phòng không tốt nhất của Ukraine và được bảo đảm nguồn tên lửa dồi dào hơn khu vực tiền tuyến.

"Dù còn những nhược điểm, tên lửa Kh-22/32 vẫn là mối đe dọa nghiêm trọng, đặc biệt tại những khu vực không được hệ thống phòng không hiện đại bảo vệ", biên tập viên Polina Moroziuk của tờ Kyiv Independent nhận định.

Phạm Giang (Theo Kyiv Independent, Ukrainska Pravda, United24)

Adblock test (Why?)

Việt Nam khẳng định nỗ lực vì bình đẳng giới tại diễn đàn LHQ

Đoàn Việt Nam nêu bật các biện pháp đảm bảo bình đẳng giới khi bảo vệ Báo cáo quốc gia lần thứ 9 về thực thi Công ước xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ tại LHQ.

Thứ trưởng Nội vụ Nguyễn Thị Hà ngày 3/2 cùng đoàn đại biểu liên ngành Việt Nam thực hiện thành công phiên bảo vệ Báo cáo quốc gia lần thứ 9 về thực thi Công ước xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ (CEDAW) tại trụ sở Liên Hợp Quốc (LHQ) ở Geneva, Thụy Sĩ.

Trong phiên thảo luận, đoàn Việt Nam đã chứng minh hành trình nỗ lực không ngừng của đất nước trong việc thể chế hóa các quy định của Công ước CEDAW vào hệ thống pháp luật quốc gia.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà khẳng định Việt Nam luôn coi bình đẳng giới là mục tiêu xuyên suốt trong quá trình phát triển đất nước và đã ban hành hệ thống chính sách hỗ trợ đồng bộ nhằm khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi nhất để phụ nữ thực hiện bình đẳng các quyền về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.

Thứ trưởng Nội vụ Nguyễn Thị Hà (trái) bảo vệ Báo cáo quốc gia lần thứ 9 về thực thi CEDAW. Ảnh: TTXVN

Điểm sáng trong báo cáo lần này là việc hiện thực hóa Hiến pháp thông qua các quy định luật pháp như Bộ luật Lao động 2019 với nhiều quy định tiến bộ thúc đẩy bình đẳng giới thực chất, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội cho phụ nữ, hay Luật Đất đai 2024 thể hiện bước tiến quan trọng trong quản lý tài sản từ lăng kính giới.

Luật Phòng chống bạo lực gia đình 2022 đã thay đổi hoàn toàn tư duy khi lấy người bị bạo lực làm trung tâm, hỗ trợ nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng chủ yếu là phụ nữ và trẻ em gái.

Cùng với đó, Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 đã mở rộng diện hỗ trợ miễn phí cho các nhóm phụ nữ yếu thế, từ hộ nghèo, người dân tộc thiểu số tại vùng đặc biệt khó khăn đến nạn nhân của bạo lực gia đình và mua bán người.

Vấn đề bình đẳng giới còn được lan tỏa sang các lĩnh vực kinh tế và quản trị với Luật Ngân sách nhà nước 2025 khẳng định yêu cầu bảo đảm giới trong phân bổ nguồn lực quốc gia.

Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 không chỉ đảm bảo bình đẳng cơ hội kinh doanh mà còn ưu tiên nguồn lực cho các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ hoặc sử dụng nhiều lao động nữ. Luật Dân số 2025 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng theo hướng tôn trọng quyền con người và thúc đẩy quyền tự quyết của phụ nữ.

Thứ trưởng Nội vụ Nguyễn Thị Hà gặp các đại biểu tại sự kiện. Ảnh: TTXVN

Theo Báo cáo Khoảng cách giới toàn cầu năm 2025, Việt Nam đã có bước nhảy vọt khi đứng vị trí 74 trên 148 quốc gia, tăng 9 bậc so với năm 2022. Sự ghi nhận này từ cộng đồng quốc tế càng có ý nghĩa hơn khi Việt Nam đang đảm nhiệm vai trò Thành viên Hội đồng chấp hành Cơ quan bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ của LHQ nhiệm kỳ 2025-2027.

Công ước CEDAW được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua năm 1979, với nguyên tắc cốt lõi là luật pháp cần phải xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ, cả trực tiếp và gián tiếp.

Phân biệt đối xử được định nghĩa là "bất kỳ sự phân biệt, loại trừ hay hạn chế nào dựa trên cơ sở giới tính làm ảnh hưởng hoặc nhằm mục đích làm tổn hại hoặc vô hiệu hóa việc phụ nữ được công nhận, thụ hưởng, hay thực hiện các quyền con người và những tự do cơ bản trong lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, dân sự và các lĩnh vực khác".

Điều 2 của Công ước CEDAW yêu cầu các nước thành viên phải lên án sự phân biệt đối xử với phụ nữ và "áp dụng mọi biện pháp thích hợp, kể cả những biện pháp pháp luật, nhằm sửa đổi hoặc xóa bỏ những điều khoản, quy định, tập quán và thực tiễn mang tính phân biệt đối xử với phụ nữ".

Ngọc Ánh

Adblock test (Why?)

Tàu nghiên cứu Trung Quốc hoạt động gần tàu sân bay Mỹ ngoài khơi Iran

Dữ liệu định vị cho thấy một tàu nghiên cứu Trung Quốc đang hoạt động trên Biển Arab, nơi Mỹ triển khai nhóm tàu sân bay Abraham Lincoln.

Dữ liệu theo dõi hàng hải dân sự tính đến ngày 31/1 cho thấy tàu nghiên cứu Đại dương 1 của Trung Quốc đang hoạt động trên Biển Arab, cách bờ biển Iran khoảng 320 km. Chưa rõ nhiệm vụ cụ thể của tàu ở khu vực này.

MenchOsint, tài khoản mạng xã hội X chuyên theo dõi thông tin tình báo nguồn mở, nhận định Đại dương 1 có thể đã hiện diện gần nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln của Mỹ, song không rõ khoảng cách cụ thể giữa chúng.

SeaLight, nhóm phân tích hàng hải thuộc Đại học Stanford ở Mỹ, cho biết tàu Đại dương 1 bắt đầu làm nhiệm vụ ở Biển Arab từ ngày 19/12/2025. Vào thời điểm đó, có ít nhất 4 tàu nghiên cứu khác của Trung Quốc đang hoạt động trong khu vực.

Hướng di chuyển của tàu Đại dương 1 tính đến ngày 31/1. Đồ họa: Newsweek

Đại dương 1 dài hơn 104 m và có lượng giãn nước 5.600 tấn, được Liên Xô bàn giao cho Trung Quốc năm 1985 và từng trải qua đợt nâng cấp vào năm 2002. Hãng thông tấn Xinchua cho biết đây là tàu nghiên cứu đại dương hiện đại đầu tiên của Trung Quốc, chuyên làm nhiệm vụ nghiên cứu địa vật lý, hóa học biển, sinh học và âm học.

Tàu được trang bị hệ thống quan trắc đáy đại dương tiên tiến và thiết bị lặn điều khiển từ xa để lấy mẫu, phục vụ lập bản đồ địa hình đáy biển và chặn thu liên lạc dưới nước.

Tàu nghiên cứu Trung Quốc hiện diện tại Biển Arab trong lúc căng thẳng giữa Mỹ và Iran chưa hạ nhiệt, liên quan làn sóng biểu tình chống chính phủ bùng phát từ cuối tháng 12/2025 tại quốc gia Trung Đông.

Ông Trump những tuần gần đây liên tục chỉ trích cách Iran ứng phó biểu tình và nhiều lần đề cập khả năng hỗ trợ người biểu tình, trong đó không loại trừ kịch bản ra lệnh tập kích Iran. Tổng thống Mỹ sau đó từ bỏ ý tưởng do cảnh báo từ các đồng minh, song vẫn ra lệnh triển khai nhóm tác chiến tàu sân bay tới Trung Đông.

Dù vậy, Tổng thống Trump vẫn không loại trừ khả năng hành động quân sự nhằm vào Iran nếu hai nước không đạt được thỏa thuận.

Tàu Đại dương 1 trong ảnh chụp tháng 1/2016. Ảnh: Marine Traffic

Mỹ đang triển khai lực lượng lớn tại Trung Đông và hiện có ít nhất 10 tàu chiến ở khu vực này, bao gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln và 3 chiến hạm hộ tống, cùng 3 tàu khu trục và 3 tàu tác chiến ven bờ. Không quân Mỹ cũng điều động hàng loạt phi cơ, trong đó có máy bay trinh sát tín hiệu RC-135V/W và các tổ hợp phòng không Patriot, đến những căn cứ đồn trú ở Trung Đông.

Iran tuyên bố nếu bị tấn công, họ sẽ đáp trả bằng cách tập kích tên lửa vào căn cứ và chiến hạm Mỹ cũng như đồng minh của nước này, đặc biệt là Israel.

Tiêm kích F-35C từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln hôm 3/2 bắn rơi một máy bay không người lái (UAV) của Iran. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, cho biết đây là "hành động tự vệ" nhằm bảo vệ USS Abraham Lincoln cùng thủy thủ đoàn.

Nguyễn Tiến (Theo SCMP, Newsweek, AP)

Adblock test (Why?)

'Sự cố liên lạc' suýt làm phá sản Chiến dịch Búa đêm của Mỹ

Tướng Mỹ cho rằng cần rút kinh nghiệm từ Chiến dịch Búa Đêm hồi năm ngoái, cải thiện phương pháp liên lạc để đảm bảo thành công trong tương lai.

"Những con tàu lớn và tốt nhất của chúng ta đang hướng đến Iran ngay lúc này. Chúng ta đang đàm phán với Iran và hãy chờ xem mọi việc diễn ra thế nào. Nếu đạt thỏa thuận, điều đó sẽ rất tuyệt vời. Nếu không, có lẽ những điều tồi tệ sẽ xảy ra", Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên tại Nhà Trắng ngày 2/2.

Lãnh đạo Mỹ tuần trước cũng cảnh báo sẽ khiến Iran phải hứng chịu cuộc tấn công "tồi tệ hơn nhiều" so với Chiến dịch Búa Đêm, nếu Tehran kiên quyết không chấp nhận các yêu cầu của Washington.

Hành trình di chuyển của các oanh tạc cơ B-2 tập kích Iran. Bấm vào ảnh để xem chi tiết

Chiến dịch Búa đêm diễn ra ngày 21/6/2025, trong đó Mỹ triển khai hơn 125 máy bay quân sự và nhiều tàu chiến, ném 14 quả bom xuyên phá hầm GBU-57 và phóng khoảng 30 tên lửa hành trình Tomahawk nhằm vào các cơ sở hạt nhân Fordow, Natanz và Isfahan của Iran.

Kết quả thực sự của chiến dịch vẫn là dấu hỏi lớn, khi hai trong ba cơ sở hạt nhân Iran dường như chỉ bị thiệt hại nhẹ và hoạt động làm giàu uranium có thể nhanh chóng nối lại chỉ sau vài tháng.

Tại hội thảo do Viện Nghiên cứu Hàng không vũ trụ Mitchell tổ chức ở bang Virginia hồi tuần trước, tướng Jason Armagost, phó chỉ huy Bộ tư lệnh Tấn công Toàn cầu thuộc không quân Mỹ (AFGSC), mô tả Chiến dịch Búa Đêm là "thành công về mặt kỹ thuật, tình báo và phối hợp tác chiến", nhưng lưu ý rằng quân đội Mỹ vẫn còn nhiều điều phải cải thiện.

Ông cho rằng không quân Mỹ cần bảo đảm rằng hệ thống chỉ huy và mạng lưới liên lạc có thể truyền tải thông tin trọng yếu, gồm mệnh lệnh quan trọng và cập nhật về tình trạng tác chiến, đến các máy bay và ngược lại với mức độ bảo mật cao.

"Nếu lực lượng tấn công không thể liên lạc để thông báo tình trạng của mình và nhận lệnh 'hành động' từ chỉ huy, đó là lỗi của tất cả chúng ta", tướng Armagost nói.

Thiếu tá Claire Randolph, sĩ quan phụ trách vũ khí và chiến thuật của Bộ tư lệnh Trung tâm thuộc không quân Mỹ (AFCENT), cũng đồng tình rằng không quân Mỹ cần cải thiện năng lực liên lạc và chia sẻ thông tin tình báo trong quá trình tác chiến.

Oanh tạc cơ B-2 Mỹ cất cánh từ căn cứ Diego Garcia ở Ấn Độ Dương tháng 4/2025. Ảnh: USAF

Dù vậy, bà cảnh báo rằng không quân Mỹ phải tránh để các tư lệnh cấp cao trực tiếp can thiệp vào từng quyết định tác chiến, vì điều này sẽ gây ảnh hưởng đến quyền hạn của chỉ huy thực địa.

"Thử tưởng tượng có đường dây liên lạc trực tiếp từ lãnh đạo Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) tới buồng lái từng máy bay B-2 và F-16. Chúng ta phải tăng cường năng lực thông tin liên lạc, nhưng cần nhớ rằng trao thêm quyền ra quyết định cho những người không nắm đầy đủ về tình huống ở thực địa sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ", thiếu tá Randolph cho hay.

Dựa vào những thông tin trên, chuyên trang quân sự Defense Express nhận định có khả năng lực lượng tham gia Chiến dịch Búa Đêm đã gặp vấn đề trong khâu liên lạc. "Khó đưa ra kết luận cụ thể nếu chưa có thêm thông tin chính xác, nhưng không loại trừ khả năng đây là những sự cố nghiêm trọng đến mức có thể làm phá sản toàn bộ chiến dịch", Defense Express cho hay.

Giới chỉ huy Mỹ cho biết chiến dịch đòi hỏi sự hiệp đồng rất chính xác giữa các lực lượng, trong đó có thời gian di chuyển và khai hỏa.

Các tiêm kích tàng hình F-35A thuộc Không đoàn số 388 là lực lượng đầu tiên xâm nhập không phận Iran, để làm nhiệm vụ áp chế lưới phòng không đối phương và mở đường cho oanh tạc cơ B-2 tiếp cận khu vực mục tiêu.

"Sĩ quan điều khiển vũ khí của chúng tôi là người chỉ huy toàn bộ nhiệm vụ. Chúng tôi đã bay sâu hàng trăm km vào trong vùng trời Iran để hộ tống phi đội B-2, đồng thời sử dụng vũ khí hiệu quả nhằm đối phó các trận địa tên lửa phòng không", Aaron Osborne, chỉ huy Phi đoàn Tiêm kích số 34 thuộc Không đoàn 388, cho biết.

Gần thời điểm oanh tạc cơ B-2 tiến vào không phận Iran, một tàu ngầm Mỹ ở Ấn Độ Dương đã phóng loạt tên lửa hành trình Tomahawk nhằm vào cơ sở hạt nhân Isfahan. Quân đội Mỹ đã tính toán để tên lửa Tomahawk bay đến mục tiêu ngay sau khi 7 chiếc B-2 thả hết bom, nhằm giúp đòn đánh giữ được tính bất ngờ tối đa.

Tiêm kích F-35A Mỹ cất cánh từ căn cứ không quân Luke ở bang Arizona hôm 15/1. Ảnh: USAF

Sau khi những chiếc B-2 thả bom và thoát ly, phi đội tiêm kích F-35A tiếp tục ở lại để làm nhiệm vụ chặn hậu và trở thành những máy bay Mỹ cuối cùng rời khỏi không phận Iran.

Phi đoàn trưởng Osbourne khẳng định các hệ thống tác chiến điện tử và khả năng ẩn mình trước radar của tiêm kích F-35A đã đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch. "Thật tuyệt khi được chứng kiến mẫu phi cơ này hoạt động đúng như thiết kế. Đối phương đã cố gắng ngắm bắn chúng tôi bằng những hệ thống rất hiện đại, nhưng không thể làm được", Osbourne nói.

Phạm Giang (Theo Air & Space Forces, AeroTime, Defense Express)

Adblock test (Why?)

Áp lực trừng phạt đè nặng lên Nga

Nguồn thu chủ lực từ dầu khí của Nga trong năm qua suy giảm mạnh vì lệnh trừng phạt, đặt dấu hỏi lớn về khả năng tài trợ cho chiến dịch tại Ukraine.

Khi Nga đang tiến hành các cuộc đàm phán hòa bình trực tiếp với Ukraine sau 4 năm xung đột, nguồn tài trợ mạnh mẽ nhất cho chiến dịch của Điện Kremlin đang chịu áp lực ngày càng lớn.

Doanh thu từ dầu khí, mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Nga, đã giảm khoảng 20% trong năm 2025 so với năm trước đó, xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm qua. Năm ngoái, doanh thu này cũng đã giảm gần 25%, theo số liệu của Bộ Tài chính Nga. Nguồn thu từ dầu khí chỉ còn chiếm chưa đến 23% ngân sách liên bang Nga, mức chưa từng thấy trong 20 năm.

"Tình hình vẫn có thể kiểm soát được, nhưng không ai cảm thấy thoải mái với điều đó", Yevgeny Nadorshin, nhà kinh tế tại Moskva chuyên tư vấn cho các công ty và ngân hàng, nói.

Tàu chở dầu neo tại vịnh Nakhodka gần thành phố cảng Nakhodka, Nga, ngày 4/12/2022. Ảnh: Reuters

Ngày càng nhiều tàu chở dầu thô Nga phải nằm chờ trên các vùng biển khắp thế giới. Theo ước tính của Reuters, khoảng 19 triệu thùng dầu Urals chuyển lên tàu trước ngày 15/12/2025 vẫn chưa được giải phóng, khi các nhà giao dịch chật vật tìm người mua trong bối cảnh nhu cầu suy giảm. Tình trạng dư cung dầu toàn cầu đã kéo giá dầu giảm trên diện rộng.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng các biện pháp trừng phạt của phương Tây, trong đó có lệnh trừng phạt của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắm vào hai nhà xuất khẩu lớn của Nga Rosneft và Lukoil hồi tháng 10/2025, là nguyên nhân lớn nhất bào mòn nguồn doanh thu dầu khí quan trọng của Moskva.

Kể từ khi Rosneft và Lukoil hứng chịu lệnh trừng phạt, mức chiết khấu mà Nga buộc phải chấp nhận để thu hút các đối tác mua dầu đã tăng gấp đôi. Tháng 12/2025, giá dầu Urals của Nga giảm xuống dưới 40 USD mỗi thùng, mức thấp nhất kể từ khi giá dầu toàn cầu lao dốc trong những ngày đầu đại dịch Covid-19.

Cùng với quyết định trừng phạt được ban hành thời tổng thống Joe Biden hồi tháng 1/2025, hiện khoảng 80% sản lượng dầu của Moskva nằm trong diện bị Mỹ trừng phạt. Khác với các biện pháp trước đây, những lệnh này không chỉ trừng phạt các công ty được nêu tên, mà còn nhằm vào bất kỳ tổ chức nào làm ăn với họ.

Alexander Kolyandr, nhà phân tích tài chính và học giả cao cấp tại Trung tâm Phân tích Chính sách châu Âu (CEPA), cho biết các lệnh trừng phạt thứ cấp do ông Trump áp đặt có nguy cơ cắt các công ty mua dầu Nga khỏi hệ thống tài chính do Mỹ kiểm soát.

"Điểm cốt lõi trong các lệnh trừng phạt Mỹ là Washington, không giống châu Âu, sẵn sàng áp dụng trừng phạt thứ cấp. Điều này nghĩa là nếu Mỹ trừng phạt anh mà tôi vẫn giao dịch với anh, Mỹ cho rằng họ có quyền phạt hoặc trừng phạt cả tôi", ông giải thích.

Nhắm vào nguồn thu dầu mỏ của Nga là chiến lược trọng tâm trong phản ứng về mặt kinh tế của phương Tây sau khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022. Trong những tháng sau khi Nga phát động cuộc chiến, Liên minh châu Âu (EU) và Nhóm G7 đã áp giá trần đối với dầu xuất khẩu bằng đường biển của Nga.

Cơ chế này trên thực tế cấm các công ty có trụ sở tại EU hay tại các nước G7 vận chuyển dầu Nga, cung cấp bảo hiểm hay dịch vụ tài chính liên quan, trừ khi dầu được bán dưới mức giá trần. Ban đầu, giá trần được thiết lập ở mức 60 USD mỗi thùng, nhưng sẽ giảm xuống dưới 44 USD kể từ ngày 1/2.

Tổng thống Putin và Tổng thống Trump trong cuộc hội đàm tại Alaska, Mỹ hồi tháng 8/2025. Ảnh: AP

Catherine Wolfram, giáo sư kinh tế năng lượng tại Trường Quản lý Sloan (MIT), cho biết biện pháp trừng phạt này nhằm tránh nguy cơ giá dầu tăng vọt nếu loại hoàn toàn dầu Nga khỏi thị trường toàn cầu. Nga là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba thế giới.

"Trần giá dầu được đưa ra với 2 mục tiêu. Thứ nhất là tạo khoảng cách giữa giá toàn cầu và mức Nga thực nhận. Thứ hai là đảm bảo nguồn dầu lưu thông trên thị trường, đặc biệt là vào năm 2022, khi giá dầu cao và lạm phát leo thang", bà nói.

Wolfram thêm rằng với mục tiêu thứ hai đã đạt được, trong khi mục tiêu thứ nhất đã thu được hiệu quả rõ ràng hơn sau khi chính quyền ông Trump áp trừng phạt với Rosneft và Lukoil.

Các lệnh trừng phạt cùng việc "đội tàu bóng tối", đội tàu được cho giúp Nga né tránh lệnh trừng phạt dầu, bị lực lượng hải quân các nước nhắm mục tiêu đã khiến Moskva phải chấp nhận mức chiết khấu nhiều hơn cho khách hàng.

Gần đây nhất, giới chức Malaysia hôm 29/1 bắt giữ hai tàu Nora và Rcelebra chở lượng dầu thô trị giá gần 130 triệu USD ở khu vực cách mũi Muka, phía tây nước này, khoảng 44 km. Đây là hai phương tiện trong "đội tàu bóng tối" chịu lệnh trừng phạt của Mỹ và EU.

Daniel Spiro, phó giáo sư kinh tế tại Đại học Uppsala (Thụy Điển), nhận xét đòn trừng phạt mới của Mỹ dường như đã khiến ngay cả những bên mua từng nhiệt tình với dầu được chiết khấu cao của Nga cũng chùn bước.

"Có lẽ lần đầu tiên chúng ta thấy điều này ảnh hưởng đến mức độ sẵn sàng mua dầu Nga của Ấn Độ và Trung Quốc", ông nói, thêm rằng đây là điều "hầu như không xảy ra" trước đây.

Tổng thống Trump ngày 2/2 thông báo đã đạt thỏa thuận thương mại sau cuộc điện đàm với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Thuế đối ứng với Ấn Độ được Mỹ giảm từ 25% về 18%, thuế nhập khẩu cũng giảm từ 50% về 18%, đổi lại Ấn Độ đồng ý dừng mua dầu Nga và sẽ tăng mua dầu Mỹ, có thể là Venezuela.

Do tình trạng dư cung trên toàn cầu, bên mua hiện có nhiều lựa chọn hơn. Điều này cho phép họ từ chối hoàn toàn hoặc yêu cầu mức chiết khấu cao hơn để bù đắp rủi ro khi mua dầu bị trừng phạt, theo Sergey Vakulenko, chuyên gia năng lượng tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế.

Thêm vào những rắc rối đó, Ukraine gần đây cũng sử dụng máy bay không người lái để tấn công tàu chở dầu liên quan đến Nga ở Biển Đen, cũng như các nhà máy lọc dầu của đối phương.

"Yếu tố duy nhất có thể thay đổi tình hình là áp lực kinh tế đối với Nga. Nga phải hết tiền thì cuộc chiến mới đi đến hồi kết", Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói tuần trước.

Binh sĩ quân đội Nga khai hỏa để bắn hạ máy bay không người lái tại một địa điểm không được tiết lộ ở Ukraine hôm 7/11/2025. Ảnh: AP

Đây không phải là lần đầu tiên Tổng thống Vladimir Putin đối mặt với việc giá dầu sụt giảm. Trong những năm trước, Nga có nhiều lựa chọn hơn như cắt giảm chi tiêu. Nhưng chi phí của cuộc chiến ở Ukraine, hiện chiếm khoảng 30% trong 580 tỷ USD ngân sách hàng năm của Nga, khiến việc cắt giảm trở nên khó khăn.

Dù Nga đang đối mặt thách thức về ngân sách và cái giá ngày càng tăng từ các biện pháp trừng phạt của phương Tây, nhà phân tích Kolyandr cho rằng những điều này khó có thể làm lay chuyển quyết tâm của ông Putin đối với mục tiêu ở Ukraine.

"Tôi nghĩ các ưu tiên của ông ấy rất rõ ràng. Chiến dịch ở Ukraine và cuộc đấu địa chính trị được xem là ưu tiên hàng đầu. Người Nga đã có vài năm tăng trưởng kinh tế khá tốt và họ có thể chịu đựng thêm một chút nữa. Tôi không nghĩ điều này sẽ làm chệch hướng các tính toán của ông ấy", Kolyandr nói.

Thanh Tâm (Theo AFP, NY Times, FT)

Adblock test (Why?)

Hoàng tử Bỉ thừa nhận từng gặp Epstein

Hoàng tử Bỉ Laurent thừa nhận từng hai lần gặp riêng Jeffrey Epstein, sau khi tên của ông xuất hiện trong hồ sơ điều tra tỷ phú này.

Hoàng tử Bỉ Laurent, 62 tuổi, em trai của Vua Philippe, ngày 2/2 nói với hãng tin Belga rằng ông từng gặp Jeffrey Epstein hai lần theo đề nghị tỷ phú này vào những năm 1990 và 2000.

Theo ông Laurent, tỷ phú Epstein đã liên hệ với ông khi ông đang làm thực tập sinh tại Liên Hợp Quốc (LHQ) và sau đó tại một ngân hàng ở New York, để tìm cách được giới thiệu với cựu quốc vương Albert II. Tuy nhiên, Hoàng tử Laurent đã từ chối đề nghị của Epstein.

Hoàng tử Laurent tại Brussels, Bỉ, hồi tháng 7/2025. Ảnh: AFP

Hoàng tử Laurent khẳng định đây là những cuộc gặp riêng tư, phủ nhận việc gặp tỷ phú Epstein "tại các sự kiện công cộng hay các hội nhóm". Ông trước đó từng tuyên bố "chưa từng tham dự một sự kiện nào với Epstein dù trực tiếp hay gián tiếp".

Hoàng tử Bỉ là một trong nhiều người có địa vị cao được nhắc tới trong hồ sơ điều tra Epstein do Bộ Tư pháp Mỹ công bố hôm 30/1.

Epstein, sinh năm 1953, bị bắt tại New York hồi tháng 7/2019 với cáo buộc dụ dỗ hàng chục trẻ vị thành niên và thực hiện hành vi quan hệ tình dục với họ. Doanh nhân này đối mặt với 45 năm tù nếu bị kết tội. Epstein bác bỏ mọi cáo buộc và bị giam ở nhà tù Manhattan, New York. Trong khi đang chờ xét xử, Epstein treo cổ tự tử trong phòng giam vào tháng 8/2019.

Ngọc Ánh (Theo AFP, Reuters)

Adblock test (Why?)

Trung Quốc thi hành án tử hình với 4 trùm lừa đảo

Tòa án Trung Quốc thông báo thi hành án tử hình với 4 thành viên cốt cán của đường dây lừa đảo xuyên biên giới "gia tộc Bạch".

Tòa án Nhân dân Trung cấp Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, ngày 2/2 công bố hoàn tất thi hành án tử hình đối với 4 người liên quan "gia tộc Bạch", gồm Bạch Ứng Thương, Dương Lập Cường, Hồ Tiểu Khương và Trần Quảng Ích.

Họ bị kết án vào tháng 11/2025 với các tội danh lừa đảo, giết người có chủ ý, cố ý gây thương tích, bắt cóc, tống tiền và tổ chức, cưỡng ép mại dâm, tổ chức đánh bạc, cùng một số hành vi khác.

Các bị cáo vận hành các trung tâm lừa đảo tại khu vực Kokang, miền bắc Myanmar, dẫn đến cái chết của ít nhất 6 công dân Trung Quốc và nhiều người bị thương. Riêng Bạch Ứng Thương còn bị cáo buộc thông đồng sản xuất và mua bán khoảng 11 tấn ma túy đá.

Người thứ năm trong nhóm bị kết án vào năm ngoái là Bạch Sở Thành, nhưng người này đã "chết vì bệnh" trong tù, trong thời gian chờ thi hành án. 4 bị cáo còn lại đã kháng cáo, nhưng bị bác bỏ bởi Tòa án Cấp cao tỉnh Quảng Đông vào ngày 24/12/2025 và giữ nguyên bản án.

Phiên tòa tuyên án 5 thành viên "gia tộc Bạch", đứng sau mạng lưới trung tâm lừa đảo ở miền bắc Myanmar, tháng 11/2025. Ảnh: CCTV

Hồ sơ sau đó được chuyển đến Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc xem xét theo quy định. Sau rà soát, Tòa án Nhân dân Tối cao kết luận nhóm bị cáo đã lập nhiều khu tổ hợp ở Kokang thông qua hình thức hợp đồng xây dựng và hợp tác phát triển, thu hút một số nhà tài trợ và tự tổ chức đội bảo vệ có vũ trang. Số tiền nhóm thu được từ hoạt động đánh bạc và lừa đảo là khoảng 29 tỷ nhân dân tệ (4 tỷ USD).

Tòa án Tối cao Trung Quốc nhận định hành vi phạm tội của các bị cáo là "đặc biệt nghiêm trọng", có nhiều tình tiết tăng nặng và hậu quả nặng nề, gây tác hại xã hội lớn. Các tình tiết đã được cơ quan điều tra liệt kê cụ thể, chứng cứ đầy đủ, định tội chuẩn xác, mức án phù hợp và thủ tục hợp pháp, do đó giữ nguyên án tử đối với 4 bị cáo.

Tòa án Thâm Quyến ra lệnh thi hành án sau khi nhận quyết định từ Tòa án Nhân dân Tối cao. Trước khi thi hành án, thân nhân gần của các bị cáo đã được gặp họ lần cuối.

Thông báo lần này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi một tòa án ở Ôn Châu, thuộc tỉnh Chiết Giang ở miền đông Trung Quốc, cho biết đã thi hành án tử đối với 11 người liên quan hoạt động lừa đảo thuộc "gia tộc tội phạm Ming".

Nhiều năm qua, các khu tổ hợp lừa đảo mọc lên ở một số nước Đông Nam Á, trong đó các nhóm tội phạm dụ nạn nhân, phần đông là công dân Trung Quốc, sa vào các mối quan hệ tình cảm ảo và đầu tư tiền số để chiếm đoạt tài sản hoặc bắt cóc. Mô hình lừa đảo này ngày càng biến tướng và mở rộng hoạt động sang nhiều ngôn ngữ, gây thiệt hại trên quy mô toàn cầu.

Thanh Danh (Theo AFP, Global Times)

Adblock test (Why?)