Chính phủ Mỹ xác nhận Lầu Năm Góc đã sử dụng AI Grok trong chiến dịch tấn công Iran, song không nêu rõ trong nhiệm vụ cụ thể nào.
Bộ Tư pháp Mỹ ngày 15/6 công bố văn bản pháp lý, trong đó lãnh đạo bộ phận AI của Lầu Năm Góc là Cameron Stanley tiết lộ quân đội Mỹ đã sử dụng Grok của xAI cho "dự án Maven". Đây là chương trình sử dụng AI để hỗ trợ quá trình lựa chọn và nhắm mục tiêu của quân đội Mỹ, ban đầu dùng mô hình Claude của Anthropic.
Grok là trí tuệ nhân tạo do công ty xAI của Elon Musk xây dựng, được phát hành lần đầu vào tháng 11/2023.
Tiêm kích tác chiến điện tử EA-18G cất cánh từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln ngày 21/5. Ảnh: US Navy
Theo ông Stanley, Hệ thống Thông minh Maven (MSS) đã hỗ trợ quân đội Mỹ "khai hỏa hơn 2.000 vũ khí nhằm vào 2.000 mục tiêu khác nhau trong vòng 96 tiếng" khi triển khai chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng nhằm vào Iran. Quan chức Lầu Năm Góc ca ngợi Grok, khẳng định hiệu quả tác chiến được tăng cường đáng kể nhờ mô hình Grok Gov.
Tài liệu của Bộ Tư pháp Mỹ được dùng trong vụ kiện liên quan loạt máy phát điện tua-bin khí mà xAI đang vận hành.
NAACP, tổ chức bảo vệ quyền của người Mỹ gốc Phi, cáo buộc xAI vận hành hàng chục thiết bị loại này mà không có giấy phép, vi phạm đạo luật Không khí sạch. Tổ chức này thêm rằng những máy phát điện gây ô nhiễm được triển khai ở các khu dân cư có đa số là người Mỹ gốc Phi.
Tuy nhiên, xAI tuyên bố đây là các hệ thống di động và không thuộc diện bị quản lý theo luật.
Trong tài liệu pháp lý, Bộ Tư pháp Mỹ đánh giá vụ kiện "đe dọa an ninh quốc gia, kinh tế và năng lượng bằng cách cắt nguồn cung năng lượng cho những công nghệ AI đang hỗ trợ hoạt động quân sự của Lầu Năm Góc". Bình luận của ông Stanley, đề cập vai trò của Grok trong chiến dịch nhằm vào Iran, được đưa ra để củng cố lập luận trên.
Biểu tượng của xAI và Grok trên điện thoại trong ảnh chụp tháng 2/2025. Ảnh: Reuters
Chính phủ Mỹ hồi cuối tháng 2 chấm dứt hợp đồng với Anthropic, sau khi công ty này từ chối cho phép sử dụng công cụ của họ trong các hoạt động quân sự tự động và giám sát công dân. Lầu Năm Góc sau đó chuyển sang các đối thủ của Anthropic như Google, Open AI và xAI.
Hơn 600 nhân viên Google đã yêu cầu tập đoàn không cung cấp AI cho quân đội Mỹ để dùng cho hoạt động bí mật. Nhiều người bày tỏ lo ngại về mối đe dọa mà AI có thể mang lại. Quá trình chuyển đổi sang AI của quân đội Mỹ diễn ra chậm chạp. Giới chức Mỹ tháng 3 thừa nhận rằng vẫn sử dụng Claude cho chiến dịch tấn công Iran.
Ông Trump cam kết công bố nội dung thỏa thuận với Iran trong vài ngày tới và nêu khả năng đọc "từng từ một" văn kiện này trước báo giới.
Tại cuộc gặp với người đồng cấp Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) Mohamed bin Zayed Al Nahyan bên lề hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp hôm 16/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đang chờ "dịp chính thức" để công khai thỏa thuận với Iran.
"Tôi muốn có một thủ tục chính thức trước khi làm điều đó, song tôi không có vấn đề gì với nó, đó là văn kiện tuyệt vời", ông cho hay.
Tổng thống Trump cho biết nội dung của thỏa thuận là "Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân".
Tổng thống UAE (trái) và Tổng thống Mỹ trong cuộc gặp bên lề hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp hôm 16/6. Ảnh: AFP
"Có thể tôi sẽ tổ chức họp báo và đọc cho quý vị nghe từng từ một để báo giới đưa tin một cách chính xác, vì đây là tài liệu rất quan trọng", ông Trump nói, thêm rằng sẽ công bố nội dung trong vài ngày nữa.
Mỹ và Iran hôm 14/6 thông báo đã nhất trí về một bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột Trung Đông. Tổng thống Trump cùng ngày ký điện tử vào thỏa thuận này, song nội dung đầy đủ vẫn chưa được công bố. Các thành viên của quốc hội Mỹ cũng chưa được đọc toàn bộ tài liệu.
Lễ ký chính thức sẽ diễn ra tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6. Bộ Ngoại giao nước này hôm nay cho biết địa điểm cụ thể là khu nghỉ dưỡng Burgenstock trên sườn núi. Khu nghỉ dưỡng sang trọng này nằm phía trên hồ Lucerne ở miền trung Thụy Sĩ, khó tiếp cận và có ba mặt giáp nước nên dễ đảm bảo an ninh.
Theo Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ, địa điểm trên được Mỹ, Iran và hai nước trung gian là Qatar và Pakistan đề xuất.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cùng ngày cho biết nhiều khả năng vòng đàm phán mới giữa nước này và Mỹ nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng sẽ bắt đầu vào hôm 19/6, thời điểm diễn ra lễ ký chính thức bản ghi nhớ.
"Trong thỏa thuận cuối cùng, các quyết định sẽ được đưa ra về vấn đề hạt nhân cũng như dỡ bỏ lệnh trừng phạt", ông cho hay.
Khu nghỉ dưỡng Burgenstock ở Thụy Sĩ hồi năm 2024. Ảnh: Wikimedia
Theo Thứ trưởng Ngoại giao Iran Majid Takht-Ravanchi, Chủ tịch Quốc hội nước này Mohammad Ghalibaf sẽ tham dự lễ ký tại Thụy Sĩ. Đại diện cho phía Mỹ là Phó tổng thống JD Vance, người cho biết Tổng thống Donald Trump cũng có thể sẽ góp mặt.
Ông Trump ngày 15/6 tuyên bố lệnh phong tỏa của Iran đối với eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu, sẽ được dỡ bỏ hoàn toàn vào ngày 19/6. Điều này sẽ mang lại cú hích lớn cho nền kinh tế thế giới.
"Các tàu đang bắt đầu di chuyển ra khỏi eo biển Hormuz, trong đó nhiều chiếc chở đầy dầu", ông nói.
Đài truyền hình nhà nước Iran cho biết tàu dầu nước này và các tàu khác đã nối lại hoạt động vận chuyển. Theo Thứ trưởng Takht-Ravanchi, lệnh phong tỏa mà Mỹ áp đặt với các cảng biển tại Iran đã được dỡ bỏ trước khi lễ ký chính thức diễn ra.
Tổng thống Trump được Thủ tướng Đức tặng áo đấu và Tổng thống Pháp tặng xe đạp khi dự hội nghị G7.
Trong phiên họp về xung đột Nga - Ukraine tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp ngày 16/6, Thủ tướng Đức Friedrich Merz tặng Tổng thống Mỹ Donald Trump một chiếc áo đấu của đội tuyển bóng đá Đức. Đây là chiếc áo được thiết kế riêng với dòng chữ "Trump 47", liên hệ đến việc ông Trump là Tổng thống Mỹ thứ 47.
Thủ tướng Đức tặng áo đấu cho Tổng thống Mỹ tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp hôm 16/6. Video: X/RapidResponse47
Tổng thống Trump nhận món quà và giơ nó lên để phóng viên chụp ảnh, sau đó gấp lại và đặt lên bàn.
"Chúc mừng sinh nhật muộn thứ 80, Tổng thống Mỹ. Xét cho cùng, chúng ta đều cùng một đội", ông Merz bình luận khi đăng ảnh tặng áo cho ông Trump lên mạng xã hội.
Đây không phải lần đầu tiên Thủ tướng Merz tặng quà để ghi điểm ngoại giao với Tổng thống Trump. Năm ngoái, Thủ tướng Đức tặng lãnh đạo Mỹ một cây gậy golf và bản sao giấy khai sinh được đóng khung mạ vàng của ông nội ông Trump, người sinh ra và lớn lên ở Đức trước khi di cư sang Mỹ.
Món quà mới nhất được tặng sau khi hai lãnh đạo đã lời qua tiếng lại với nhau vào đầu năm nay. Thủ tướng Đức tuyên bố Mỹ bị Iran "làm bẽ mặt" và chỉ trích Washington đã phát động cuộc chiến ở Trung Đông mà không có bất kỳ chiến lược nào.
Tổng thống Trump sau đó đáp lại rằng lãnh đạo Đức "nên dành nhiều thời gian để chấm dứt xung đột Nga - Ukraine", cũng như "sửa chữa đất nước đang gặp vấn đề của mình, đặc biệt là về nhập cư và năng lượng".
Ông Trump giơ áo đấu được ông Merz tặng tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp hôm 16/6. Ảnh: AP
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng tặng xe đạp cho người đồng cấp Trump và các lãnh đạo G7 khác.
"Tất cả 7 nguyên thủ quốc gia sẽ nhận được một chiếc xe đạp được thiết kế riêng", David Lappartient, Chủ tịch Liên đoàn Xe đạp Quốc tế (UCI), cho biết.
Những món quà này có ý nghĩa quảng bá cho Giải vô địch Xe đạp Thế giới sẽ được tổ chức vào năm sau tại phần của dãy núi Alps nằm trong lãnh thổ Pháp. Hình ảnh do ông Lappartient đăng trên mạng xã hội cho thấy những chiếc xe đạp có màu trắng, mỗi xe được sơn cờ của một quốc gia trong nhóm G7 ở dưới tay lái.
Ông Trump không có thói quen đạp xe và từng đùa rằng ngoài thường xuyên chơi golf thì bản thân rất ít khi tập thể dục.
Các xe đạp được dùng làm quà tặng cho giới lãnh đạo G7 trong ảnh đăng ngày 15/6. Ảnh: X/DLappartient
CĐV Curacao theo dõi trận đấu tại Willemstad, Curacao, ngày 14/6.
Dù thua đậm, các CĐV Curacao vẫn ăn mừng, bày tỏ tự hào về các cầu thủ. "Tôi rất vui, vô cùng tự hào. Chúng tôi đến từ một quốc đảo nhỏ, nhưng đã ghi bàn vào lưới đội tuyển Đức", CĐV Otmar Cornelia nói.
Curacao từng là thuộc địa cũ của Hà Lan trên vùng biển Caribe, với dân số khoảng 158.000 người, diện tích lãnh thổ ít hơn Đức 787 lần.
Thủ tướng Israel bình luận về thỏa thuận Mỹ - Iran, nói rằng ông và Tổng thống Trump "không phải lúc nào cũng đồng quan điểm".
"Tổng thống Donald Trump và tôi không phải lúc nào cũng chung quan điểm. Ông ấy là Tổng thống Mỹ, còn tôi là Thủ tướng Israel. Tôi chịu trách nhiệm về lợi ích an ninh của Israel và điều đó cần được thực hiện một cách khôn ngoan", Thủ tướng Benjamin Netanyahu nói trong cuộc họp báo tối 15/6, thêm rằng sự bất đồng như vậy "xảy ra cả trong những gia đình hòa thuận nhất".
Khi được hỏi liệu thỏa thuận Mỹ - Iran có trái ngược với lập trường của ông hay không, Thủ tướng Netanyahu không trả lời trực tiếp mà nhấn mạnh mối quan hệ lâu dài với Tổng thống Trump. "Hành động khôn ngoan đòi hỏi rất nhiều kinh nghiệm và sự am hiểu sâu sắc về chính trường Mỹ. Tôi tin rằng mình đang làm điều này theo cách tốt nhất có thể", ông nói.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tổ chức họp báo tại Jerusalem ngày 15/6. Ảnh: AP
Thủ tướng Netanyahu cũng tránh đề cập trực tiếp việc Mỹ - Iran tuyên bố đạt thỏa thuận hòa bình, mà tập trung nói về những điều ông mô tả là "thành tựu to lớn từ các chiến dịch của Israel chống lại Iran". "Dù có thỏa thuận hay không, Iran sẽ không có vũ khí hạt nhân, dù hiện tại hay tương lai. Chừng nào tôi còn là Thủ tướng Israel, điều đó sẽ không xảy ra", ông nói.
Thủ tướng Israel cho biết "cuộc đấu tranh vẫn chưa kết thúc", thêm rằng nước này vẫn cần "cảnh giác, mạnh mẽ và quyết tâm tự vệ khi cần". Ông cũng khẳng định rằng Israel không có ý định rút quân khỏi miền nam Lebanon, Dải Gaza hay Syria.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục hiện diện trong các khu vực an ninh chừng nào điều đó còn cần thiết để bảo vệ đất nước", ông cho hay.
Tổng thống Trump trước đó chỉ trích Thủ tướng Netanyahu vì cuộc tập kích thủ đô Beirut của Lebanon hôm 14/6, cho rằng điều này khiến thỏa thuận Mỹ - Iran bị đình trệ vài tiếng. Lãnh đạo Mỹ bày tỏ vô cùng tức giận về điều này và nói Thủ tướng Israel "không biết đánh giá tình hình".
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif nói rằng thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran "thống nhất chấm dứt lập tức và vĩnh viễn hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, trong đó có Lebanon". Lễ ký kết văn kiện hoàn chỉnh dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ ngày 19/6.
Việt Nam đánh giá cao các nỗ lực thúc đẩy thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran, kêu gọi hướng tới giải pháp toàn diện, bền vững cho khu vực.
Phát biểu được người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng đưa ra ngày 15/6, khi bình luận về việc Mỹ và Iran tuyên bố đạt thỏa thuận hòa bình.
"Việt Nam kêu gọi các bên liên quan sớm ký kết và thực hiện đầy đủ thỏa thuận, tạo điều kiện cho việc đạt một giải pháp toàn diện, bền vững, mang lại hòa bình, ổn định cho khu vực Trung Đông, trong đó có eo biển Hormuz, trên cơ sở luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc (LHQ), vì lợi ích của các quốc gia trong khu vực, vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực, trên thế giới", bà Hằng cho hay.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng. Ảnh: BNG
Mỹ và Iran trước đó thông báo đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột, trong đó Mỹ sẽ "ngay lập tức" dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải với Iran. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, bên trung gian hòa giải, cho biết Washington - Tehran nhất trí chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, trong đó có Lebanon, thêm rằng thỏa thuận sẽ được ký tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng thông báo eo biển Hormuz sẽ được mở lại "mà không có phí quá cảnh". "Tàu thuyền trên thế giới hãy nổ máy đi. Hãy để cho dầu tuôn chảy", ông cho hay.
Một quan chức cấp cao Iran tiết lộ dự thảo thỏa thuận có điều khoản Mỹ sẽ giải phóng 25 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran, trong khi Tehran đồng ý không sản xuất hoặc sở hữu vũ khí nguyên tử.
Iran cũng đồng ý duy trì hiện trạng của chương trình hạt nhân, không làm giàu uranium hoặc mở rộng cơ sở hạt nhân, cho đến khi đạt thỏa thuận cuối cùng.
Theo một quan chức Mỹ, thỏa thuận cuối cùng sẽ dẫn đến chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran, trong đó kho uranium làm giàu cao của nước này sẽ bị phá hủy và loại bỏ. Quan chức cấp cao Iran nói rằng dự thảo thỏa thuận sẽ cho phép Tehran pha loãng uranium làm giàu cao trong nước.
Thỏa thuận mà Mỹ và Iran tuyên bố đã nhất trí được kỳ vọng chấm dứt các hành động thù địch, mở lại Hormuz và tiến tới đàm phán hạt nhân, nhưng vẫn còn nhiều ẩn số.
Mỹ - Iran ngày 14/6 thông báo đã đạt thỏa thuận nhằm chấm dứt hơn ba tháng giao tranh. Đây được coi là kết quả "lịch sử" sau tiến trình đàm phán không ngừng nghỉ dưới sự trung gian của Pakistan và một số nước Trung Đông.
Các quan chức Mỹ cho biết thỏa thuận từng đứng trước nguy cơ đổ vỡ vào đầu ngày hôm đó, sau khi Israel tiến hành cuộc không kích vào khu ngoại ô phía nam Beirut, thủ đô của Lebanon. Khi Iran chuẩn bị tung đòn trả đũa, ông Trump đã công khai chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vì đe dọa đến tiến trình đàm phán.
Tổng thống Donald Trump tại sự kiện ở Florida ngày 1/5. Ảnh: AFP
Theo Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi, sau hơn 14 giờ đàm phán căng thẳng sau đó, phía Iran cuối cùng đã chấp nhận thỏa thuận. Họ cho biết Mỹ đã đưa ra những nhượng bộ vào phút chót để đổi lấy điều này, bao gồm việc đẩy nhanh tiến trình chấm dứt phong tỏa cảng biển.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho hay thỏa thuận sẽ được ký tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6. Bản ghi nhớ này dường như không chỉ dừng lại ở một lệnh ngừng bắn, nhưng vẫn chưa hẳn là thỏa thuận hòa bình toàn diện.
Hai bên chưa công bố thông tin chi tiết của thỏa thuận, nhưng một số điều khoản chính có thể được rút ra dựa trên những gì ông Trump đăng tải trên mạng xã hội, những tuyên bố từ truyền thông nhà nước Iran hoặc xác nhận từ phía Pakistan.
Thỏa thuận gồm những gì?
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif xác nhận trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng cả Mỹ và Iran đã tuyên bố "chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn" các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon. Việc chấm dứt xung đột giữa Israel và Hezbollah, nhóm vũ trang do Tehran hậu thuẫn ở Lebanon, vốn là yêu cầu cốt lõi của Iran.
Hãng tin Mehr của Iran cũng đưa nội dung tương tự, nhưng thêm rằng Mỹ cam kết không can thiệp vào công việc nội bộ của Iran và tôn trọng chủ quyền của Cộng hòa Hồi giáo này.
Reuters cho hay thỏa thuận này sẽ mở cửa trở lại eo biển Hormuz, chấm dứt cả các cuộc tấn công của Iran vào tàu thuyền và cả lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran.
Trong bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump xác nhận đồng ý chấm dứt lệnh phong tỏa đường biển của Mỹ đối với các cảng của Iran, đổi lại Tehran phải mở lại eo biển Hormuz và tiếp tục ngừng giao tranh.
Ông cho biết tàu thuyền sẽ qua lại eo biển "miễn phí" sau khi thỏa thuận được ký kết, cho thấy Iran dường như đã từ bỏ lập trường trước đó là thu phí các tàu thương mại đi qua đây.
Tuy nhiên, theo thông tin mà Mehr đăng tải, eo biển này sẽ được mở cửa theo "sự sắp xếp của Iran". Hiện chưa rõ sự khác biệt này sẽ có tác động thế nào đối với tàu thuyền đi qua Hormuz.
Ảnh do hãng thông tấn Iran ISNA công bố ngày 4/5 cho thấy tàu kéo mang cờ Iran di chuyển gần một con tàu neo đậu ở khu vực eo biển Hormuz. Ảnh: AFP
Tuyến hàng hải này vốn vận chuyển 20% lượng dầu khí trên thế giới trước khi bị Tehran kiểm soát chặt chẽ bằng cách đe dọa tàu thuyền đi qua, khiến giá dầu và nhiên liệu tăng vọt trên toàn cầu.
Phát biểu trên đài truyền hình quốc gia hôm 12/6, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết quá trình chấm dứt chiến tranh sẽ gồm hai giai đoạn. Giai đoạn đầu tiên là ký kết bản ghi nhớ giữa Tehran và Washington, và giai đoạn thứ hai hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài.
"Vấn đề hạt nhân được để lại cho vòng đàm phán thứ hai và một thỏa thuận cuối cùng", ông Araghchi nói.
Hai bên dự kiến có 60 ngày cho giai đoạn đàm phán kỹ thuật tiếp theo. Theo Mehr, các cuộc thảo luận sẽ chỉ giới hạn ở số phận của kho uranium đã làm giàu, các hoạt động làm giàu uranium, việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt và tái thiết kinh tế. Chương trình tên lửa của Iran và sự hỗ trợ dành cho các nhóm vũ trang thuộc "Trục Kháng chiến" sẽ bị loại trừ khỏi chương trình nghị sự.
Về mặt kinh tế, bản dự thảo được cho là kêu gọi đình chỉ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ, các sản phẩm hóa dầu và các mặt hàng xuất khẩu liên quan của Iran, cho phép Tehran toàn quyền tiếp cận nguồn doanh thu có được từ đó. Nó cũng bao gồm yêu cầu Mỹ và các đồng minh phải trình các kế hoạch tái thiết trị giá ít nhất 300 tỷ USD cho Iran.
Trong thời gian đàm phán, Mỹ được cho là sẽ kiềm chế việc triển khai thêm lực lượng đến Trung Đông hoặc áp đặt lệnh trừng phạt mới với Iran.
Bản ghi nhớ yêu cầu Mỹ giải phóng một nửa trong số 24 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran trước khi các cuộc đàm phán chi tiết được tiếp tục. Mỹ chưa bình luận về thông tin này.
Trong một tuyên bố chung, Anh, Pháp, Đức và Italy cho biết họ sẵn sàng dỡ bỏ "các lệnh trừng phạt liên quan" đối với Iran nếu nước này có "những bước đi rõ ràng, có thể kiểm chứng" hướng tới việc chấm dứt chương trình hạt nhân.
Một góc thủ đô Tehran của Iran ngày 8/6. Ảnh: AFP
Khung đàm phán về chương trình hạt nhân Iran
Theo các quan chức và nhà ngoại giao Mỹ, có bốn điểm đàm phán chính trong thỏa thuận hạt nhân giữa Washington và Tehran. Đầu tiên là đình chỉ làm giàu uranium trong thời gian dài.
Mỹ trong nhiều tháng qua yêu cầu Iran phải đồng ý không tiến hành bất kỳ hoạt động làm giàu uranium nào trong ít nhất 20 năm. Phía Iran đã phản hồi bằng đề xuất tạm dừng trong 10 năm, nhưng các quan chức Mỹ tin rằng Tehran cuối cùng sẽ chấp nhận con số 15 năm.
Hai là pha loãng hoặc "làm giảm nồng độ" kho dự trữ uranium đã làm giàu hiện tại của Iran. Việc này sẽ tiến hành với sự phối hợp của Mỹ và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Mỹ mong muốn đóng một vai trò chủ động trong việc xử lý vật liệu hạt nhân này. Trong khi đó, các quan chức Iran khẳng định Washington sẽ chỉ đóng vai trò là quan sát viên.
Phía Iran chưa lên tiếng công khai về việc liệu họ có sẵn sàng từ bỏ toàn bộ kho uranium hiện tại hay không. Nhưng nếu số uranium này được pha loãng thay vì vận chuyển ra nước ngoài, các lãnh đạo Iran có thể lập luận rằng họ vẫn giữ được quyền sở hữu số nhiên liệu đó.
Ba là Iran phải tháo dỡ ba cơ sở hạt nhân chính, gồm Natanz, Fordo và Isfahan. Mỹ đã không kích cả ba địa điểm này hồi tháng 6/2025, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng.
Iran đã thảo luận về việc tháo dỡ hai cơ sở nhưng kiên quyết giữ lại một cơ sở hoạt động, một phần để chứng minh rằng họ không từ bỏ điều mà họ coi là "quyền làm giàu uranium".
Điều này có thể gây ra rắc rối với chính quyền ông Trump. Những người chỉ trích thỏa thuận hạt nhân với Iran thời tổng thống Barack Obama từng cho rằng thỏa thuận này đã thất bại trong việc đóng cửa Fordo, cơ sở nằm sâu dưới lòng đất, nơi mà Iran sau đó đã khôi phục lại để sản xuất uranium làm giàu.
Điểm thứ 4 trong khung thỏa thuận là Mỹ muốn các thanh sát viên quốc tế có thể tiến hành các cuộc thanh sát "đột xuất" vào bất kỳ lúc nào và ở bất kỳ nơi đâu tại Iran.
Hiện chưa rõ liệu chính phủ Iran có đồng ý với điều khoản này hay không. Nhiều cơ sở hạt nhân nằm bên trong các căn cứ quân sự của Lực lượng Vệ binh Cách mạng, nơi các thanh sát viên thường xuyên bị chặn lại ngay từ cổng.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran hôm 14/6 ám chỉ rằng hai bên chưa đạt được đồng thuận về hầu hết các chi tiết khó khăn nhất liên quan đến vấn đề hạt nhân và có thể gác lại cho tiến trình đàm phán sau.
Vị trí ba cơ sở hạt nhân Iran Fordow, Natanz và Isfahan. Đồ họa: AFP
"Tôi có phần lo ngại khi góc nhìn của Iran về thỏa thuận này dường như khác biệt so với những gì phái đoàn đàm phán Mỹ đang tuyên bố", thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham viết trên mạng xã hội X.
Dù các điều khoản thỏa thuận chưa được công bố đầy đủ, chính quyền ông Trump vẫn mô tả đây là một thành công lớn. Phó tổng thống JD Vance bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán có thể dẫn đến việc tái định hình cục diện Trung Đông.
"Nếu người Iran tuân thủ thỏa thuận này, nó sẽ thay đổi căn bản Trung Đông trong 50 năm tới, cũng như mang lại sự thịnh vượng to lớn và giúp hạ giá năng lượng cho người dân Mỹ", ông nói với Fox.
Tuy nhiên, giới quan sát cũng lo ngại khả năng thỏa thuận đổ bể vì những yếu tố khó lường, trong đó có hành động của Israel hay Hezbollah. Nếu Hezbollah phóng tên lửa vào miền bắc Israel và Tel Aviv tung đòn không kích ở Lebanon để đáp trả, Iran có thể đóng cửa eo biển Hormuz một lần nữa, đẩy thỏa thuận vào bế tắc.
"Câu hỏi còn bỏ ngỏ là liệu ông Trump có thể kiềm chế Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hay không, và liệu Iran có thể kiềm chế Hezbollah để đảm bảo thỏa thuận này đi đúng hướng hay không", Nader Hashemi, phó giáo sư chính trị Trung Đông và Hồi giáo tại Đại học Georgetown ở Washington, nói.
Thanh Tâm (Theo NY Times, CBC, Iran International, Washington Post)
