Ba phút dẫn đến vụ máy bay Canada nát mũi ở New York

Thảm kịch "sự cố chồng sự cố" tại sân bay LaGuardia xảy ra khi xe cứu hỏa đang đi hỗ trợ một máy bay khác lại cắt mặt phi cơ Air Canada đang hạ cánh.

Chuyến bay 8646 của Air Canada Express, do hãng Jazz Aviation khai thác, ngày 22/3 cất cánh từ sân bay thành phố Montreal, tỉnh Quebec, lúc 22h12 với 72 hành khách và 4 thành viên tổ bay. Website Air Canada cho biết đây là chuyến bay thẳng đến New York City, hành trình khoảng 1 giờ 30 phút.

Phi cơ Air Canada Express được phép hạ cánh xuống đường băng số 4 sân bay LaGuardia vào khoảng 23h35. Ba phút sau đó, chiếc Bombardier CRJ-900 đã đâm vào một xe cứu hộ đi ngang đường băng, khiến cơ trưởng và cơ phó thiệt mạng, 41 người trên máy bay bị thương.

Diễn biến vụ máy bay va chạm với xe cứu hộ tại sân bay La Guardia, New York City ngày 22/3. Đồ họa: CNN

Cùng thời điểm phi cơ Air Canada Express chuẩn bị hạ cánh, một phi cơ chở khách ở sân bay LaGuardia thông báo gặp tình trạng khẩn cấp. Đó là chuyến bay 2384 của hãng United Airlines, dự kiến khởi hành đi Chicago.

Phi cơ United Airlines theo kế hoạch cất cánh lúc 23h18 nhưng đã hủy bỏ, do xuất hiện đèn cảnh báo trên khoang. Theo ghi âm liên lạc không lưu, các phi công cho biết có mùi lạ xuất hiện trong khoang hành khách, khiến tiếp viên bị ảnh hưởng sức khỏe.

Do chưa có cổng đỗ trống, tháp kiểm soát xem xét những phương án khác để hành khách xuống máy bay, bao gồm sử dụng cầu thang di động. Một xe cứu hộ và chữa cháy máy bay (ARFF), gọi là Xe 1, được điều động tới xử lý tình huống của chuyến bay United Airlines.

"Xe 1 và đơn vị liên quan, Tháp LaGuardia, xin phép vượt qua đường băng số 4 ở điểm Delta", đội cứu hộ nói vào lúc 23h36p52s.

"Xe 1 và đơn vị liên quan, băng qua đường băng 4 tại điểm Delta", một kiểm soát viên nhanh chóng chấp thuận. Đội cứu hộ sau đó phản hồi, xác nhận rằng họ "đang cắt ngang đường băng 4 tại điểm Delta". Phi cơ United Airlines lúc này đã được phép di chuyển đến một điểm đỗ trống.

Nhưng chỉ 10 giây sau khi chấp thuận cho Xe 1 qua đường băng, kiểm soát viên không lưu đổi ý và nói với giọng cấp bách, liên tiếp yêu cầu phương tiện này dừng lại.

"Dừng lại, dừng lại, dừng lại, dừng lại. Dừng lại, Xe 1, dừng lại, dừng lại. Dừng lại, Xe 1, dừng lại", người này nói.

23h37p17s, phi cơ Air Canada Express bắt đầu hạ cánh xuống đường băng 4. Hơn 20 giây sau, tháp kiểm soát không lưu phát thông báo "bay vòng" đầu tiên, yêu cầu các phi cơ khác hủy hạ cánh xuống LaGuardia.

Khoảng 23h38, chiếc Bombardier CRJ-900 đâm vào xe cứu hộ. Ban đầu Flightradar24 nói rằng phi cơ chở khách khi đó đang di chuyển với tốc độ khoảng 40 km/h, tuy nhiên, họ sau đó sửa thông tin thành 160 km/h.

Khoảnh khắc máy bay Canada tông vào xe cứu hỏa tại sân bay LaGuardia, Mỹ, ngày 22/3. Video: X/Mohit

"Jazz 646, Jazz 646, tôi thấy các bạn đã va chạm với một phương tiện", một nhân viên tháp không lưu trao đổi với tổ bay Air Canada vào khoảng 23h40. "Hãy giữ nguyên vị trí. Tôi biết các bạn không thể di chuyển. Phương tiện cứu hộ đang đến chỗ các bạn".

Một số giọng nói khác cất lên qua vô tuyến, hỏi về việc đường băng số 4 có bị đóng hay không. Một kiểm soát viên xác nhận sân bay tạm ngừng hoạt động.

"Thật sự rất khó quan sát", một người nói khoảng 18 phút sau tai nạn.

"Tôi biết, tôi cũng đang ở đây mà. Tôi đã cố liên lạc với họ. Tôi đã cho dừng lại, nhưng trước đó chúng tôi đang xử lý một tình huống khẩn cấp nên tôi đã mắc sai sót", một người khác phân trần.

"Không đâu, anh đã làm hết khả năng rồi", người còn lại an ủi.

Hiện trường vụ tai nạn tại sân bay La Guardia, New York. Ảnh: AFP

Va chạm khiến phần mũi máy bay vỡ nát, cơ trưởng và cơ phó tử vong, hơn 40 người bị thương. Đây là tai nạn chết người đầu tiên tại LaGuardia trong 34 năm, khiến sân bay đông đúc thứ ba của khu vực New York phải đóng cửa 14 giờ, hàng trăm chuyến bay bị hủy.

Cơ quan An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) và Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) chưa công bố nguyên nhân tai nạn. Giới chức Canada và Mỹ đang phối hợp điều tra, trong đó cuộc ghi âm trao đổi giữa các bên nhiều khả năng là một trong những trọng tâm họ xem xét.

LaGuardia là sân bay đông đúc thứ 19 tại Mỹ trong năm 2024, là một trong 35 sân bay lớn ở Mỹ có trang bị hệ thống giám sát mặt đất tiên tiến, sử dụng radar và dữ liệu định vị từ máy bay để cảnh báo các kiểm soát viên về nguy cơ va chạm trên đường băng, theo FAA.

"Hiện có rất nhiều câu hỏi liên quan đến vấn đề liên lạc", chuyên gia an toàn hàng không Mỹ Anthony Brickhouse nói với Reuters. "Liên lạc sẽ là một phần quan trọng trong cuộc điều tra này".

Như Tâm (Theo CNN, CBC, France 24)

Adblock test (Why?)

Florida triển khai cảnh sát kiểm soát sinh viên trong kỳ nghỉ xuân

Hàng nghìn sinh viên Mỹ đang đổ về bang Flordia, nơi có thời tiết ấm áp và các bãi biển nổi tiếng, trong dịp nghỉ xuân năm nay.

Nghỉ xuân được coi là dịp "xả hơi" của sinh viên Mỹ, nơi các thanh niên tụ tập vui chơi, đi kèm với đó là các bữa tiệc kiểu "thác loạn" gây ra nhiều sự cố an ninh, buộc cảnh sát phải triển khai lực lượng để đối phó.

Panama City Beach là một trong những thành phố ở Flordia đang nỗ lực cải thiện hình ảnh, sau những vụ xả súng, hành vi tiệc tùng mất kiểm soát và các vụ tấn công tình dục trong dịp nghỉ xuân những năm gần đây.

Adblock test (Why?)

Hiện trường vụ máy bay nát đầu vì tông vào xe cứu hỏa

Đoạn ghi âm trao đổi của kiểm soát không lưu tại sân bay cho thấy chiếc xe cứu hỏa ban đầu đã được cấp phép chạy cắt ngang Đường băng số 4 tại khu vực đường lăn D.

Tuy nhiên, ngay sau đó có thể nghe thấy tiếng nhân viên đài kiểm soát liên tục hét lên yêu cầu "Xe số 1 dừng lại", nhưng không kịp ngăn sự cố xảy ra. Nhân viên kiểm soát không lưu này thốt lên "Tôi đã phạm sai lầm rồi".

Cú va chạm làm máy bay vỡ nát phần đầu, khiến cơ trưởng và cơ phó thiệt mạng, 41 người bị thương.

Adblock test (Why?)

Mỹ có thể đổ quân chiếm đảo Kharg của Iran thế nào

Thủy quân lục chiến Mỹ được cho là sẽ đổ bộ lên đảo Kharg dưới sự yểm trợ của không quân, tàu chiến nếu Washington quyết định chiếm hòn đảo.

Ba quan chức Mỹ ngày 22/3 nói với Reuters rằng 2.500 lính thủy đánh bộ thuộc Đơn vị Thủy quân Lục chiến Viễn chinh (MEU) số 11 cùng tàu đổ bộ tấn công USS Boxer và các chiến hạm hộ tống sẽ tới Trung Đông, trong bối cảnh Mỹ đang cân nhắc các phương án quân sự để có thể mở lại eo biển Hormuz, vốn bị Iran gần như phong tỏa ba tuần qua.

Truyền thông Mỹ tuần trước cho biết tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli cùng hơn 2.000 lính thuộc MEU 31 đã bắt đầu di chuyển từ Thái Bình Dương tới vùng Vịnh, dự kiến tham gia chiến dịch nhằm vào Iran. Thủy quân lục chiến, lực lượng chuyên thực hiện nhiệm vụ đổ bộ chiếm đảo, được coi là một chìa khóa quan trọng có thể giúp Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz từ tay Iran.

Trang Axios ngày 20/3 dẫn lời 4 nguồn thạo tin cho biết chính quyền Tổng thống Trump đang cân nhắc kế hoạch chiếm đóng hoặc phong tỏa đảo Kharg, hòn đảo tập trung các đầu mối xuất khẩu dầu của Iran, được ví như "viên ngọc quý" trong lĩnh vực năng lượng của quốc gia này. Nếu kiểm soát được đảo Kharg, Mỹ sẽ nắm trong tay lá bài mặc cả quan trọng để gây sức ép buộc Iran mở cửa lại eo biển Hormuz, nơi vận chuyển 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới.

Reuters ngày 19/3 cũng dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết Nhà Trắng đang thảo luận về phương án đổ quân lên đảo Kharg của Iran. Nếu kế hoạch này được phê duyệt, lực lượng tác chiến chủ lực sẽ là hai đơn vị viễn chinh chủ lực của thủy quân lục chiến Mỹ đang trên đường tới Trung Đông.

Hai nhóm tác chiến đổ bộ này sẽ có tổng quân số hơn 4.000 lính thủy quân lục chiến, lực lượng có tính linh hoạt cao với khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ tập kích mục tiêu trên đất liền, kiểm soát trên biển cho đến đổ bộ và hỗ trợ hậu cần.

Với tốc độ di chuyển của hai tàu đổ bộ tấn công, lực lượng này có thể đến Trung Đông và sẵn sàng cho chiến dịch đổ bộ lên đảo Kharg trong vài tuần tới, dưới sự hỗ trợ của tiêm kích F-35B và trực thăng lai V-22 Osprey, Telegraph nhận định.

Xe lội nước của thủy quân lục chiến Mỹ di chuyển từ bờ biển lên tàu trong cuộc diễn tập ở căn cứ Lejeune, Bắc Carolina hôm 3/3. Ảnh: USMC

"Chúng tôi cần khoảng một tháng để làm Iran suy yếu hơn nữa bằng các cuộc tập kích, chiếm hòn đảo và đánh trúng điểm yếu của họ để lấy đó làm lá bài đàm phán", nguồn thạo tin tại Nhà Trắng nói với Axios.

Khi được hỏi liệu Mỹ có kế hoạch đổ quân lên đảo Kharg hay không, phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt không thừa nhận cũng không bác bỏ, mà cho biết Lầu Năm Góc có nhiệm vụ chuẩn bị để mang lại cho Tổng thống Trump nhiều lựa chọn nhất có thể. "Điều đó không có nghĩa Tổng thống đã đưa ra quyết định", bà Leavitt nói.

Ông Trump sau đó cũng úp mở về vấn đề này, trả lời rằng "có thể có, mà cũng có thể không" khi được hỏi về khả năng triển khai lực lượng tác chiến trên bộ tới Iran.

Nằm cách bờ biển Iran khoảng 24 km, đảo Kharg được gọi là "huyết mạch dầu mỏ" với Tehran do 90% lượng dầu thô xuất khẩu của nước này được xử lý ở đây.

Iran từng được cho là đã triển khai khoảng 1.000 binh sĩ, trong đó có gần 250 thành viên tinh nhuệ của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), để làm nhiệm vụ canh giữ đảo Kharg. Hòn đảo này còn được bảo vệ bởi các hệ thống tên lửa đánh chặn và hơn 10 khẩu đội pháo phòng không.

Quân đội Mỹ gần đây tập kích hơn 90 mục tiêu quân sự trên khắp đảo Kharg, trong đó có các hệ thống phòng không, hầm chứa tên lửa và một căn cứ hải quân. Không rõ Iran còn bao nhiêu lực lượng chiến đấu trên hòn đảo, dù Tổng thống Trump tuyên bố đã "xóa sổ hoàn toàn mọi mục tiêu quân sự" tại đây.

Giới quan sát nhận định các cuộc tập kích trên có thể mở đường để lực lượng Mỹ đổ bộ lên hòn đảo từ phía tây nam và kiểm soát cầu cảng, cơ sở dầu mỏ và bể chứa nhiên liệu, đồng thời tránh khu dân cư nhỏ gần đường băng ở phía đông bắc.

Cách lực lượng Mỹ có thể đổ bộ lên đảo Kharg. Đồ họa: Telegraph

Bên cạnh máy bay, thủy quân lục chiến Mỹ sẽ được triển khai từ tàu chiến lên đảo bằng Phương tiện Chiến đấu Đổ bộ (ACV), loại được trang bị pháo 30 mm cùng súng máy 12,7 mm, và tàu đổ bộ đệm khí.

Lực lượng máy bay đi cùng, trong đó có hàng chục chiếc F-35B trên chiến hạm Tripoli cùng Boxer, sẽ yểm trợ hỏa lực từ trên không. Ngoài ra, ba khu trục hạm lớp Arleigh Burke thuộc nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln hoạt động ở biển Arab gần đó có thể được triển khai để làm nhiệm vụ ngăn máy bay không người lái (UAV), rocket và tên lửa từ đất liền Iran tấn công lực lượng đổ bộ trên đảo.

Dù vậy, chỉ riêng việc tiếp cận hòn đảo cũng đã vô cùng nguy hiểm, do lực lượng đổ bộ sẽ phải di chuyển qua eo biển Hormuz, nơi có khả năng đã bị Iran rải thủy lôi. Điều này cũng khiến lực lượng Mỹ lọt vào tầm ngắm của tên lửa đạn đạo, diệt hạm và UAV, những vũ khí sẽ được phóng liên tục từ bờ biển vào hạm đội.

"Đây sẽ là mục tiêu béo bở đối với Iran. Nước này sẽ tung ra mọi thứ để tấn công", Phil Ingram, cựu đại tá tình báo quân đội Anh, cho hay.

Ingram nhận định Mỹ sẽ phải đối mặt với "trận chiến đẫm máu" nếu muốn tiếp cận và kiểm soát hoàn toàn hòn đảo. Ông cho rằng Washington cần chuẩn bị cho khả năng hứng chịu thiệt hại lớn trong trận chiến, trong đó số người thiệt mạng hoặc bị thương có thể chiếm tới 10-20% lực lượng đổ bộ.

Vị trí đảo Kharg. Đồ họa: CNBC

Ngay cả khi đánh bại được lực lượng phòng thủ và chiếm hòn đảo, việc duy trì lực lượng bám trụ tại đây cũng là thách thức lớn, do đảo Kharg nằm trọn trong tầm bắn của tên lửa và UAV Iran. Binh sĩ tại đây cần được tiếp tế thường xuyên và các phương tiện làm nhiệm vụ này sẽ bị nhắm mục tiêu liên tục.

Theo Matthew Savill, giám đốc về khoa học quân sự tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng Hoàng gia Anh (RUSI), Iran biết rõ "mọi thứ ở đâu" trên đảo Kharg, trong khi lực lượng Mỹ lại không có sẵn vị trí phòng thủ mà phải tìm cách ứng biến, vừa đào công sự vừa đề phòng khả năng bị đối phương tập kích.

"Bất kỳ ai có mặt ở hòn đảo đều sẽ trở thành thỏi nam châm tự nhiên hút đủ loại hỏa lực của Iran", ông cảnh báo.

Chiến sự giữa Israel - Mỹ với Iran đã bước sang tuần thứ tư mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, với hơn 2.000 người thiệt mạng cùng hàng loạt cơ sở hạ tầng năng lượng bị tàn phá, gây đảo lộn hoạt động cung ứng dầu khí toàn cầu. Tổng thống Trump cũng tuyên bố sẽ không sớm kết thúc chiến dịch, dù khẳng định đã đạt mọi mục tiêu đề ra ở Iran.

Phạm Giang (Theo Reuters, Telegraph, Axios)

Adblock test (Why?)

Iran đe dọa 'xóa sổ hạ tầng năng lượng' ở Trung Đông

Tehran cảnh báo sẽ phá hủy hạ tầng năng lượng ở các quốc gia Trung Đông sau khi Tổng thống Mỹ dọa tấn công các nhà máy điện Iran.

"Ngay khi các nhà máy điện Iran bị tấn công, toàn bộ hạ tầng trọng yếu cùng cơ sở năng lượng ở Trung Đông sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp và bị xóa sổ hoàn toàn. Giá dầu sẽ ở mức cao trong thời gian dài", Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cho biết hôm nay.

Hãng thông tấn Iran Mehr News cùng ngày công bố đồ họa một số nhà máy điện và lọc nước biển tại Vùng Vịnh, song một số vị trí không đúng với thực địa.

"Toàn bộ khu vực sẽ chìm vào bóng tối nếu xảy ra một cuộc tấn công, dù là nhỏ nhất, nhằm vào lưới điện Iran. 70-80% nhà máy điện lớn đều nằm dọc theo bờ biển vịnh Ba Tư, tất cả đều nằm trong tầm tập kích của chúng tôi", Mehr News nêu.

Danh sách các nhà máy điện và lọc nước biển tại Trung Đông. Đồ họa: Mehr News

Phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran cùng ngày đưa ra cảnh báo tương tự. "Nếu đối phương tiếp tục tấn công hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của Iran, toàn bộ nhà máy năng lượng, công nghệ thông tin và lọc nước biển của Mỹ và các quốc gia khu vực sẽ bị tập kích", người này cho hay.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng khẳng định sẽ "đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz tới khi nào xây dựng lại những cơ sở đã bị phá hủy" nếu Mỹ tấn công các nhà máy điện.

Loạt phát biểu được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Donald Trump ra tối hậu thư, cảnh báo rằng Mỹ sẽ tấn công và xóa sổ các nhà máy điện của Iran, bắt đầu từ nhà máy lớn nhất, nếu Tehran không mở cửa eo biển Hormuz và ngừng đe dọa tàu thuyền đi qua đây trong vòng 48 giờ.

Đây là lần đầu tiên Tổng thống Trump ra tối hậu thư đe dọa nhắm vào hạ tầng điện của Iran. Trước đó, ông tuyên bố các cuộc không kích của Mỹ chỉ nhắm vào cơ sở tên lửa, hạt nhân cùng mục tiêu quân sự và hệ thống chỉ huy, lãnh đạo Iran.

Theo Bộ Năng lượng Iran, nước này hiện vận hành khoảng 200 nhà máy điện quy mô lớn, trong đó nhà máy điện Shohadaye Pakdasht ở khu vực Pakdasht, ngoại ô thủ đô Tehran là cơ sở lớn nhất với công suất hơn 2.800 MW.

Khói bốc lên sau vụ tập kích nhằm vào nhà máy lọc dầu Bapco ở Bahrain ngày 9/3. Ảnh: Reuters

Các nhà máy khử muối cung cấp nước uống cho hàng triệu người ở Trung Đông. Khu vực này có khoảng 5.000 nhà máy khử muối, chiếm hơn 40% năng lực lọc nước biển của thế giới. Iran hồi đầu tháng sử dụng máy bay không người lái tấn công một nhà máy khử muối chuyên lọc nước biển thành nước ngọt ở Bahrain.

Sau khi Mỹ - Israel phát động cuộc tấn công vào Iran ngày 28/2, Tehran đã gần như đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả, buộc các quốc gia phụ thuộc vào tuyến vận tải này gấp rút tìm tuyến thay thế và sử dụng nguồn dự trữ. Gián đoạn nguồn cung từ vùng Vịnh khiến giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt, dẫn đến nguy cơ lạm phát trên diện rộng nếu chiến sự kéo dài.

Mỹ gần đây tăng cường lực lượng, khí tài và kêu gọi đồng minh hỗ trợ để mở lại eo biển Hormuz, trong khi Iran đã "đặc cách" cho tàu thuyền một số nước đi qua, nhưng đe dọa sẽ tấn công toàn bộ tàu của Mỹ, Israel hoặc đồng minh di chuyển ở khu vực.

Nguyễn Tiến (Theo Mehr News, Nournews, CNN, AFP)

Adblock test (Why?)

Iran phóng tên lửa vào thị trấn 'có cơ sở hạt nhân' của Israel

Iran phóng tên lửa đánh trúng thị trấn Dimona của Israel, nơi được cho là có cơ sở hạt nhân, nhằm đáp trả vụ Tel Aviv tấn công khu phức hợp Natanz.

Quân đội Israel ngày 21/3 cho biết tên lửa của Iran đánh trúng một tòa nhà ở thị trấn Dimona, khiến 33 người bị thương, trong đó có bé trai 10 tuổi trong tình trạng nghiêm trọng do mảnh đạn găm vào người.

Nhân viên y tế Karmel Cohen, người đến hiện trường cứu chữa các nạn nhân, cho hay quả tên lửa gây ra cảnh tượng tan hoang và hỗn loạn tại Dimona.

Hình ảnh do truyền thông Israel chia sẻ cho thấy một vật thể lao xuống từ bầu trời đêm với tốc độ cao. Một tên lửa phòng không được phóng lên từ mặt đất, nhưng không chặn được mục tiêu. Tên lửa Iran lao xuống thị trấn, tạo ra quả cầu lửa lớn.

Khoảnh khắc tên lửa lao xuống thị trấn Dimona, Israel tối 21/3. Video: BRICS News

Quân đội Israel cho biết "đã thực hiện các nỗ lực đánh chặn" sau khi phát hiện tên lửa, nhưng có vẻ như tên lửa phòng không của họ đã trượt mục tiêu. Trước đó, phòng không Israel cũng bắn trượt khi tìm cách chặn tên lửa Iran lao xuống thị trấn Arad.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu mô tả vụ tấn công vào Dimona và thị trấn Arad, nơi 75 người bị thương, là "một buổi tối rất khó khăn", đồng thời tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công Iran.

Đài truyền hình nhà nước Iran cho biết cuộc tấn công vào Dimona là phản ứng đáp trả của nước này vào cuộc tập kích trước đó vào cơ sở hạt nhân Natanz của Iran.

Tổ chức năng lượng nguyên tử của Iran trước đó cáo buộc Mỹ và Israel tấn công khu phức hợp làm giàu uranium Natanz, nhưng lưu ý "không ghi nhận hiện tượng rò rỉ vật liệu phóng xạ".

Vị trí thị trấn Dimona của Israel. Đồ họa: Matthewreilly

Sau cuộc tấn công vào Natanz, Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế Rafael Grossi đã kêu gọi các bên "kiềm chế những hành động quân sự để tránh mọi nguy cơ gây ra sự cố hạt nhân".

Dimona được cho là nơi cất giữ vũ khí hạt nhân duy nhất ở Trung Đông, dù Israel chưa bao giờ thừa nhận sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, cơ sở Natanz chứa các máy ly tâm ngầm để làm giàu uranium cho chương trình hạt nhân của Iran và từng bị hư hại trong cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025.

Quân đội Israel nói rằng họ "không biết về cuộc tấn công" vào Natanz.

Ba tuần oanh tạc dữ dội của Mỹ và Israel dường như không làm suy yếu khả năng trả đũa bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran trên khắp khu vực. Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất hôm 21/3 cho biết đã phải đối mặt với các cuộc không kích sau khi Iran cảnh báo Abu Dhabi không cho phép sử dụng lãnh thổ của họ để thực hiện những cuộc tấn công vào các hòn đảo gần eo biển Hormuz.

Các ngoại trưởng G7 và quan chức phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu hôm 21/3 ra tuyên bố chung kêu gọi Iran chấm dứt "ngay lập tức và vô điều kiện" các cuộc tấn công nhằm vào đồng minh của họ ở Trung Đông. Họ cũng bày tỏ "sự ủng hộ với các đối tác của chúng tôi trong khu vực trước những cuộc tấn công phi lý của Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nước này".

Chiến sự giữa Israel - Mỹ với Iran sắp bước sang tuần thứ tư nhưng chưa có dấu hiệu chấm dứt, mà càng leo thang với những đòn tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng, thậm chí là cơ sở hạt nhân, gây nhiều lo ngại về nguy cơ xảy ra cuộc khủng hoảng lớn hơn.

Huyền Lê (Theo AFP, Guardian)

Adblock test (Why?)

Thiệt hại với mạng lưới radar mắt thần của Mỹ sau 3 tuần xung đột

Ít nhất 10 radar của Mỹ và đồng minh tại Trung Đông, trong đó có những tổ hợp trị giá 500 triệu USD, đã trúng đòn trả đũa của Iran.

Kênh ABC News của Mỹ hôm 19/3 công bố phân tích ảnh vệ tinh và tư liệu thực địa, cho thấy ít nhất 10 đài radar cảnh giới tại Trung Đông đã bị máy bay không người lái (UAV) và tên lửa Iran đánh trúng kể từ khi xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2.

Trong số này có 4 radar cảnh giới AN/TPY-2, được ví như "mắt thần" của Tổ hợp phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối (THAAD), bố trí tại Jordan, Arab Saudi và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Các trận địa radar Mỹ và đồng minh bị Iran tập kích, dựa trên ảnh vệ tinh và video hiện trường. Đồ họa: ABC News

Tài liệu ngân sách của Bộ Quốc phòng Mỹ cho thấy mỗi đài AN/TPY-2 có giá xuất xưởng khoảng 485 triệu USD. Nếu tính cả cấu hình theo yêu cầu khách hàng, hỗ trợ vận hành, bảo dưỡng và nâng cấp, mỗi tổ hợp có thể đạt giá trị khoảng 1 tỷ USD.

Radar cảnh báo tên lửa đạn đạo AN/FPS-132 đặt ở Qatar, có trị giá 1,1 tỷ USD và tầm theo dõi 4.800 km, cũng bị hư hại do trúng đòn từ UAV tự sát. Radar cảnh giới Giraffe 1X, có giá khoảng 2,3 triệu USD và chuyên phát hiện UAV, cũng bị phá hủy sau cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (drone) nhằm vào đại sứ quán Mỹ ở Iraq hôm 14/3.

"Chưa thể xác định cụ thể mức độ thiệt hại, một phần do các công ty vệ tinh đã áp đặt hạn chế về tư liệu sau khi xung đột bùng phát. Planet Labs đang thực thi chính sách chỉ công bố ảnh sau 14 ngày kể từ khi chụp, trong khi Vantor không chia sẻ hình ảnh căn cứ Mỹ xung quanh Iran", ABC News cho hay.

"Chúng tôi không bình luận về đánh giá thiệt hại trong chiến đấu", một quan chức quốc phòng Mỹ cho hay khi đề cập thông tin.

Các chuyên gia nhận định đòn tập kích của Iran đã cho thấy thách thức mà Mỹ đối mặt khi triển khai những thiết bị nhạy cảm như vậy ở Trung Đông. "Chúng vô cùng đắt tiền, rất mong manh và dễ bị tổn thương đến khó tin", William Alberque, cựu giám đốc Trung tâm Kiểm soát Vũ khí, Giải trừ quân bị và Không phổ biến vũ khí hạt nhân của NATO, cho biết.

Radar Giraffe-1X cháy đen sau khi đại sứ quán Mỹ ở Iraq bị tập kích ngày 14/3. Ảnh: AP

"Chúng tôi biết Iran sẽ nhắm vào mục tiêu giá trị cao của Mỹ như vậy. Vô hiệu hóa radar cảnh giới sẽ hạn chế đáng kể năng lực chiến đấu của THAAD. Tổ hợp này sẽ không biết phải bắn vào đâu nếu không thể phát hiện mục tiêu đang đến", Tom Karako, giám đốc Dự án Phòng thủ Tên lửa thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Mỹ, giải thích.

Các chuyên gia chỉ ra rằng Mỹ và đồng minh đã phát triển mạng lưới cảnh giới phức tạp, gồm nhiều radar và vệ tinh, nhằm đối phó với mối đe dọa tiềm tàng và chắc chắn đã chuẩn bị phương dự phòng khi một số hệ thống ngừng hoạt động.

Tuy nhiên, thiệt hại đối với các thành phần quan trọng như radar AN/TPY-2 và AN/FPS-132 vẫn làm suy giảm năng lực phát hiện mục tiêu và cảnh báo sớm của mạng lưới này. "Vô hiệu hóa một radar AN/TYP-2 không làm tê liệt hoàn toàn khả năng phòng thủ tên lửa tầm xa, nhưng sẽ hạn chế một phần tầm quan sát", ông Alberque nói.

Ngoài nguy cơ dễ bị tấn công và hư hại, các hệ thống radar đắt tiền như AN/TPY-2 cũng mất nhiều thời gian chế tạo và phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm rất hạn chế, khiến nỗ lực lấp khoảng trống của Mỹ và đồng minh gặp nhiều khó khăn.

Sam Lair, chuyên gia thuộc nhóm nghiên cứu thông tin tình báo nguồn mở ở Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân, nhận định tầm quan trọng và dễ tổn thương của các tổ hợp radar khiến chúng trở thành mục tiêu hàng đầu của Iran.

"Iran nhắm vào loạt radar cảnh giới ở vùng Vịnh là hợp lý. Nếu có thể làm suy yếu những hệ thống này, Iran sẽ gây nhiều khó khăn hơn cho Mỹ cùng đồng minh trong nỗ lực phát hiện và đối phó các đợt tập kích trả đũa", Sam Lair nói.

Khói bốc lên từ vị trí đặt radar AN/TPY-2 tại căn cứ Prince Sultan, Arab Saudi, ngày 1/3. Ảnh: Planet Labs

Ngoài các đài radar đắt tiền, hơn 25 địa điểm tại 7 căn cứ Mỹ ở 5 quốc gia cũng bị tập kích, trong đó có các nhà chứa máy bay, kho hậu cần và nhiên liệu.

Theo Alberque, mạng lưới phòng thủ Mỹ triển khai ở Trung Đông được thiết kế "dựa trên mô hình mối đe dọa từ thập niên 1990 và 2000", không tối ưu cho nỗ lực đánh chặn UAV tự sát giá rẻ và thường triển khai với số lượng lớn.

Báo cáo của CSIS được đài BBC phân tích và công bố ngày 21/3 cho thấy những đòn trả đũa của Iran trong hai tuần đầu tiên đã gây tổn thất khoảng 800 triệu USD cho hạ tầng quân sự Mỹ tại khu vực. Con số này cao hơn những thống kê được đưa ra trước đó, thể hiện sự leo thang chi phí đối với Mỹ nếu xung đột kéo dài.

"Thiệt hại với các căn cứ quân sự Mỹ ở Trung Đông chưa được thể hiện đầy đủ, nhưng có vẻ rất nghiêm trọng. Mức độ thực tế chỉ có thể được xác định khi có thêm dữ liệu", Mark Cancian, cố vấn cấp cao của CSIS và đồng tác giả báo cáo, cho hay.

Nguyễn Tiến (Theo ABC News, AFP, AP)

Adblock test (Why?)