Một vụ cháy xảy ra trên tàu sân bay Ford đang hoạt động trên Biển Đỏ để hỗ trợ chiến dịch không kích Iran, khiến hai thủy thủ phải điều trị y tế.
"Hỏa hoạn bùng phát từ khu vực giặt là chính trên tàu sân bay USS Gerald R. Ford vào ngày 12/3. Sự cố không liên quan đến hoạt động chiến đấu và đám cháy đã được khống chế", Bộ tư lệnh Hạm đội 5, cơ quan phụ trách hoạt động tại Trung Đông của hải quân Mỹ, hôm nay thông báo, song chưa công bố nguyên nhân sự cố.
Vụ cháy không làm ảnh hưởng đến hệ thống động cơ và chiến hạm Ford vẫn hoạt động bình thường. Hai thủy thủ được điều trị y tế vì vết thương không nguy hiểm tới tính mạng và đang trong tình trạng ổn định, theo Bộ tư lệnh Hạm đội 5.
Nhóm tác chiến tàu sân bay Ford đang hoạt động tại Biển Đỏ, hỗ trợ chiến dịch không kích Cơn thịnh nộ Kinh hoàng của Mỹ nhằm vào Iran.
Tàu sân bay USS Gerald R. Ford đi qua eo biển Gibraltar tháng 10/2025. Ảnh: US Navy
USS Gerald R. Ford là chiến hạm đắt nhất trong lịch sử hải quân Mỹ với mức giá bàn giao gần 13 tỷ USD. Tuy nhiên, chiến hạm từng gặp nhiều vấn đề trong quá trình chế tạo, dẫn đến tình trạng chậm tiến độ và đội giá, cũng như trải qua nhiều trục trặc khi triển khai làm nhiệm vụ.
Truyền thông Mỹ tháng trước đưa tin hệ thống nhà vệ sinh trên tàu Ford thường xuyên bị tắc do lỗi thiết kế và phải làm nhiệm vụ dài ngày trên biển. Tình trạng này xảy ra thường xuyên đến mức một số trang tin mô tả đó là "khủng hoảng nhà vệ sinh" trên tàu.
Một quan chức hải quân Mỹ xác nhận rằng hệ thống thoát nước thải trên tàu, vốn sử dụng công nghệ hút chân không để chuyển chất thải từ khoảng 650 nhà vệ sinh đến nơi xử lý, đã gặp trục trặc trong quá trình tàu Ford triển khai tác chiến, khiến kỹ thuật viên phải sửa chữa hàng ngày.
Trong báo cáo công bố năm 2020, Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cho biết đường ống thoát nước thải trên USS Gerald R. Ford được thiết kế quá hẹp, không đáp ứng được nhu cầu xả nước của hơn 4.000 thành viên thủy thủ đoàn. Để thông tắc nhà vệ sinh, hải quân Mỹ phải sử dụng hóa chất đặc biệt và tốn khoảng 400.000 USD mỗi lần dùng.
Quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump ước tính Mỹ tiêu tốn ít nhất 11,3 tỷ USD trong 6 ngày xung đột với Iran.
Reuters ngày 11/3 dẫn nguồn thạo tin cho biết các quan chức trong chính quyền Tổng thống Donald Trump hôm 10/3 họp kín với các thượng nghị sĩ và liên tục được yêu cầu cung cấp thêm thông tin về cuộc xung đột đang diễn ra ở Iran.
Nhóm quan chức ước tính 6 ngày đầu cuộc chiến với Iran, bắt đầu từ hôm 28/2, đã tiêu tốn ít nhất 11,3 tỷ USD. Con số này vẫn chưa bao gồm nhiều chi phí liên quan đến việc chuẩn bị cho các cuộc tấn công.
Tên lửa Tomahawk được phóng từ tàu USS Thomas Hudner tại một địa điểm không được tiết lộ hôm 1/3. Ảnh: AFP
Một số trợ lý quốc hội cho biết họ dự đoán Nhà Trắng sẽ sớm đệ trình yêu cầu lên quốc hội để xin thêm kinh phí cho cuộc chiến. Một số quan chức cho rằng yêu cầu này có thể lên tới 50 tỷ USD.
Chính quyền Trump tới này vẫn chưa đưa ra đánh giá công khai về chi phí của cuộc xung đột ở Iran hay ý định rõ ràng về thời gian dự kiến kéo dài cuộc chiến. Ông Trump hôm 11/3 nói Mỹ "đã thắng" cuộc chiến, nhưng sẽ tiếp tục tham gia để "hoàn thành nhiệm vụ".
Trước đó, các quan chức quốc phòng Mỹ cũng thông báo với quốc hội rằng số đạn dược trị giá khoảng 5,6 tỷ USD đã được sử dụng chỉ trong hai ngày đầu tiên của cuộc giao tranh ở Trung Đông.
Trung Đông chìm trong chiến sự kể từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích Iran ngày 28/2. Iran sau đó trả đũa bằng cách phóng tên lửa, UAV vào Israel cùng các căn cứ Mỹ tại những nước Arab trong khu vực. Giao tranh đã khiến khoảng 2.000 người thiệt mạng, chủ yếu là tại Iran, và ảnh hưởng nhiều quốc gia khu vực.
Ông Trump tiếp tục phát tín hiệu về khả năng sớm kết thúc chiến dịch nhằm vào Iran, tuyên bố Mỹ đã gây nhiều thiệt hại cho đối phương hơn dự kiến.
"Chỉ còn vài thứ lặt vặt. Bất kỳ khi nào tôi muốn kết thúc, nó sẽ kết thúc", Tổng thống Donald Trump tuyên bố trong cuộc phỏng vấn với Axios hôm nay, nhấn mạnh "hầu như không còn gì để nhắm mục tiêu" ở Iran.
Lãnh đạo Mỹ đã nhiều lần đưa ra những thông điệp trái chiều về thời hạn và mục tiêu của chiến dịch nhằm vào Iran, nhưng gần đây tập trung đề cập tới khả năng sớm kết thúc xung đột. "Cuộc chiến đang diễn ra rất tốt. Chúng ta đang đi trước kế hoạch rất nhiều. Chúng ta đã gây ra nhiều thiệt hại hơn những gì dự định làm trong 6 tuần", ông nói.
Ông thêm rằng các hành động đáp trả của Iran không chỉ nhắm vào Israel và Mỹ, mà còn lan rộng tới các nước Vùng Vịnh, nhưng nhấn mạnh Tehran đang "phải trả giá cho những gì họ đã gây ra".
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại sự kiện ở Doral, bang Florida ngày 9/3. Ảnh: AP
Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cùng ngày cho biết nhiệm vụ của họ lúc này là "loại bỏ khả năng của Iran nhằm phô trương sức mạnh và gây cản trở vận tải hàng hải" tại Eo biển Hormuz.
"Lực lượng Mỹ tiếp tục giáng những đòn tấn công hủy diệt vào Iran. Sức mạnh chiến đấu của Mỹ đang tăng lên, trong khi sức mạnh Iran đang suy giảm", ông Cooper nói.
Tổng thống Trump đang đối mặt với tỷ lệ ủng hộ trong nước thấp và lo ngại về tình trạng gián đoạn kinh tế toàn cầu do chiến dịch tấn công Iran. Có những đồn đoán rằng ông có thể tìm cách kết thúc chiến dịch nhanh chóng để bảo vệ nền tảng ủng hộ của đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz tuyên bố chiến dịch nhằm vào Iran sẽ tiếp tục "mà không có giới hạn thời gian" và kéo dài cho đến khi Tel Aviv đạt được mọi mục tiêu.
Ali Fadavi, cố vấn của tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), hôm nay phát biểu trên truyền hình nhà nước rằng Mỹ và Israel nên cân nhắc khả năng sẽ bị cuốn vào cuộc chiến tiêu hao lâu dài. "Nó sẽ phá hủy toàn bộ nền kinh tế Mỹ và thế giới, đồng thời khiến tất cả năng lực quân sự của họ bị xói mòn đến mức hủy diệt", ông nói.
Bất chấp các tuyên bố của Mỹ và Israel, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn tiến hành những đợt tập kích hàng ngày nhằm vào hàng loạt quốc gia Trung Đông, cũng như phong tỏa Eo biển Hormuz và khiến giá năng lượng trên thế giới tăng vọt.
Đòn trả đũa của Iran còn phá hủy hoặc làm hư hại hàng loạt khí tài của Mỹ và đồng minh, trong đó có những "radar mắt thần" trị giá hàng trăm triệu đến hơn một tỷ USD.
Các cuộc tấn công liên tiếp cũng gây áp lực lớn lên lưới phòng không của Mỹ và đồng minh ở Trung Đông. Giới quan sát nhận định những tổ hợp Patriot ở đây đang đứng trước nguy cơ cạn tên lửa đánh chặn, trong khi khả năng bổ sung kho dự trữ còn hạn chế.
IRGC hôm 11/3 thông báo tiến hành đợt tập kích thứ 37 trong khuôn khổ chiến dịch Lời hứa Đích thực 4 để trả đũa Mỹ và Israel, khẳng định đây là cuộc tấn công có quy mô dữ dội nhất kể từ khi chiến sự bùng nổ.
Việc Iran bầu ông Mojtaba Khamenei, người có quan điểm cứng rắn, làm Lãnh tụ Tối cao phát đi thông điệp đối đầu không khoan nhượng với Mỹ và Israel.
Sau nhiều ngày hứng chịu các đợt tập kích dữ dội từ Mỹ và Israel, bộ máy lãnh đạo Iran bị tổn thất nặng nề nhưng vẫn trụ vững, thách thức mục tiêu lật đổ chế độ của đối phương.
Hội đồng Chuyên gia gồm 88 giáo sĩ cuối tuần qua đã lựa chọn Mojtaba Khamenei, người con trai 56 tuổi của cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, làm lãnh đạo mới của Iran.
Đây là bước ngoặt mang tính lịch sử trên chính trường Iran, bởi đây là lần đầu tiên chuyển giao quyền lực diễn ra theo kiểu "cha truyền con nối" tại quốc gia Hồi giáo này kể từ sau cuộc cách mạng năm 1979. Mehdi Rahmati, nhà phân tích tại Tehran, cho rằng đây là "lựa chọn tất yếu" của Iran giữa thời khắc khủng hoảng, giúp hệ thống chính trị nước này dễ chấp nhận sự chuyển giao quyền lực mà không cảm thấy trật tự hiện tại bị xáo trộn.
"Mojtaba là lựa chọn sáng suốt nhất lúc này vì ông rất am hiểu cách vận hành và phối hợp các cơ quan an ninh, quân sự", Rahmati nói. "Trên thực tế, ông đã phụ trách nhiều công việc như vậy từ trước".
Cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei (trái) và tân Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei. Ảnh: AFP
Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố ông Mojtaba Khamenei là lựa chọn "không thể chấp nhận được", trong khi quân đội Israel tuyên bố sẽ hạ sát bất cứ ai được bầu vào vị trí Lãnh tụ Tối cao Iran. Bất chấp những lời đe dọa đó, ông Mojtaba vẫn trở thành tân Lãnh tụ Tối cao, kế nhiệm cha mình.
Giới chuyên gia nhận xét việc lựa chọn ông Mojtaba vào vị trí quyền lực nhất là cách giới giáo sĩ Iran phát đi thông điệp về sự kế thừa liên tục từ đất nước đang bị tàn phá bởi chiến tranh, cũng như lời thách thức công khai đối với Mỹ và Israel.
Trước khi trở thành tân Lãnh tụ Tối cao, Mojtaba Khamenei là cái tên tương đối xa lạ đối với cả người dân Iran lẫn thế giới. Tuy nhiên, ông là giáo sĩ cứng rắn, có tầm ảnh hưởng lớn ở hậu trường khi làm việc trong văn phòng của cha mình. Ông cũng có mối quan hệ chặt chẽ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), lực lượng đầy quyền lực và là trụ cột của giới giáo sĩ.
Được thành lập để bảo vệ Cộng hòa Hồi giáo sau cuộc cách mạng năm 1979, IRGC không chỉ trở thành lực lượng quân sự mạnh nhất của Iran mà còn nắm giữ ảnh hưởng chính trị và kinh tế đáng kể. Đòn tập kích của Mỹ và Israel ngày 28/2 đã khiến phần lớn chỉ huy cấp cao của IRGC thiệt mạng, nhưng lực lượng này vẫn có khả năng phóng tên lửa, UAV đáp trả vào hàng loạt mục tiêu ở Trung Đông.
Thực tế đó càng làm tăng ảnh hưởng và quyền lực của IRGC ở Iran và lực lượng này chắc chắn sẽ ủng hộ người có quan điểm bảo thủ cứng rắn vào vị trí Lãnh tụ Tối cao, Abdolrasool Divsallar, chuyên gia về Iran tại Đại học Công giáo Milan, nhận định.
Ở trong nước, vị thế vững chắc của tân Lãnh tụ Tối cao trong phe cứng rắn giúp ông có thể tìm kiếm sự đồng thuận theo cách mà các ứng viên yếu hơn không thể làm được, theo Hassan Ahmadian, nhà phân tích chính trị tại Đại học Tehran.
"Ông ấy có thể làm việc với mọi người và mọi phe phái trong chính trường Iran, dựa trên những ưu tiên mà ông ấy thấy cần thiết cho Iran vào thời điểm này", Ahmadian nói.
Một số người Iran hy vọng rằng ông Mojtaba sẽ lãnh đạo đất nước như Thái tử Mohammed bin Salman ở Arab Saudi, nhà cai trị quyết đoán nhưng tăng cường quyền tự do xã hội và phục hồi nền kinh tế.
Farhad, một giám đốc logistics ở Tehran, cho biết nhiều người Iran như ông kỳ vọng dưới sự lãnh đạo của tân Lãnh tụ Tối cao, Iran sẽ đảm bảo được an ninh chặt chẽ, cải thiện quan hệ đối ngoại, đồng thời nới lỏng dần các hạn chế xã hội.
Trên khắp đất nước, nhiều người ủng hộ chính phủ đã xuất hiện trên sóng truyền hình và tập trung trên đường phố để bày tỏ lòng trung thành với lãnh đạo mới.
Ông Mojtaba chưa xuất hiện công khai và chưa có bài phát biểu nào trước toàn dân kể từ khi được bầu làm Lãnh tụ Tối cao, nhưng các quan chức Iran gần đây liên tục đưa ra những thông điệp ngày càng cứng rắn với Mỹ và Israel.
"Cục diện và tương lai của khu vực hiện nằm trong tay các lực lượng vũ trang của chúng tôi, Mỹ không phải bên chấm dứt cuộc chiến này. Quyết định thuộc về chúng tôi", IRGC ngày 10/3 ra tuyên bố, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng chiến sự "sẽ sớm chấm dứt".
Ali Vaez, chuyên gia phân tích cấp cao về Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), cho hay ông Mojtaba đã mất cả cha mẹ, vợ và con gái trong các cuộc không kích của Mỹ-Israel. Điều đó có nghĩa là Iran hiện "tập trung quyền lực vào tay một người đàn ông đang bị thiêu đốt trong nỗi giận dữ đối với Israel và Mỹ", theo Vaez.
Đây là lý do một số chuyên gia lo ngại rằng tân Lãnh tụ Tối cao Iran có thể hướng tới những bước đi quyết liệt hơn, cứng rắn hơn với Mỹ và Israel, thậm chí tìm cách hiện thực hóa tham vọng chế tạo bom hạt nhân, điều mà cha ông luôn công khai bác bỏ.
"Một cuộc chiến nhằm ngăn Iran sở hữu bom hạt nhân có thể chính là động lực đẩy Tehran vượt qua 'lằn ranh đỏ' để đạt được nó", Danny Citrinowicz, nhà phân tích tại tổ chức nghiên cứu Hội đồng Đại Tây Dương và là cựu lãnh đạo nhánh Iran của tình báo quân đội Israel, cảnh báo.
Sau khi thông báo ông Mojtaba đắc cử, giới chức Iran dường như cũng ra tín hiệu rằng họ đang chuẩn bị cho cuộc chiến dài hơi với Mỹ và Israel. Ngoại trưởng Abbas Araghchi ngày 9/3 cảnh báo về các cuộc tấn công tiếp theo vào cơ sở hạ tầng năng lượng và địa điểm hạt nhân của đất nước.
"Chúng tôi biết Mỹ đang âm mưu nhắm vào các cơ sở dầu mỏ và hạt nhân của chúng tôi. Và chúng tôi cũng có rất nhiều điều bất ngờ đang chờ đợi", ông nói.
Một gia đình Iran cầm ảnh chân dung ông Mojtaba tại quảng trường Enghelab ở Tehran ngày 9/3. Ảnh: AP
Nhà phân tích Citrinowicz cho biết sự trỗi dậy của ông Mojatab là kết quả có thể dự đoán trước mà Mỹ và Israel lẽ ra nên tránh.
Chiến lược chiến tranh chung của Mỹ - Israel dựa trên giả định rằng bằng cách hạ sát cùng lúc ban lãnh đạo chính trị và quân sự của Iran, chế độ ở nước này sẽ sụp đổ hoặc ít nhất là đầu hàng, theo giới quan sát.
Nhưng bộ máy nhà nước của Iran được xây dựng để tồn tại trong trường hợp xảy ra biến cố với các lãnh đạo. Và họ sẽ nhanh chóng bổ nhiệm một người mới để tiếp tục dẫn dắt đất nước, thậm chí có thể theo cách cứng rắn hơn.
"Đây là ví dụ cho việc Mỹ và Israel đã không thực sự suy nghĩ sâu sắc về cách cuộc chiến này có thể đi theo chiều hướng nào. Bây giờ, ông ấy sẽ cố gắng hết sức để củng cố vị thế của Iran. Điều đó có nghĩa mọi thứ có lẽ tốt hơn nếu để ông Ali Khamenei tiếp tục tại vị", Citrinowicz nói.
Lầu Năm Góc cho biết máy bay ném bom Mỹ đã sử dụng bom xuyên phá để tấn công các bệ phóng tên lửa được chôn dưới lòng đất ở Iran.
"Các máy bay ném bom của Bộ Tư lệnh Chiến lược gần đây đã thả hàng chục quả bom xuyên phá dẫn đường bằng GPS nặng 2000 pound (hơn 900 kg) xuống các bệ phóng tên lửa được chôn sâu dưới lòng đất dọc theo sườn phía nam. Chúng tôi cũng tấn công một số nhà máy sản xuất máy bay không người lái tự sát nhằm làm suy yếu năng lực tự chủ của họ", tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, nói trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc hôm nay.
Trong cuộc họp báo, cả tướng Caine và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đều nhắc lại rằng việc phá hủy năng lực phóng và sản xuất tên lửa của Iran là ưu tiên hàng đầu của quân đội Mỹ. Tướng Caine nhấn mạnh Mỹ đang nhắm mục tiêu vào cơ sở công nghiệp quân sự của Iran, bao gồm cả các cơ sở ngầm.
Dù ông nói Mỹ đang đạt được tiến bộ trong việc làm suy giảm năng lực tên lửa của Iran, vẫn chưa rõ Lầu Năm Góc sẽ làm gì với các cơ sở hạt nhân ngầm của Iran, đặc biệt là những địa điểm bị nghi ngờ chứa uranium được làm giàu cao.
CNN đánh giá việc phá hủy kho dự trữ uranium được làm giàu cao của Iran không thể chỉ thực hiện bằng sức mạnh không quân. Chính quyền Trump đã thảo luận về khả năng sử dụng lực lượng mặt đất để thu giữ vật liệu này từ các địa điểm lưu trữ ngầm. Nhiều quan chức đương nhiệm và cựu quan chức nói rằng nhiệm vụ như vậy sẽ phải cần đến lực lượng mặt đất quy mô lớn.
Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, tại cuộc họp báo. Ảnh: CNN
Tướng Caine cũng nhấn mạnh Mỹ đang tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu rải thủy lôi của Iran và Lầu Năm Góc sẽ xem xét loạt phương án nếu được giao nhiệm vụ hộ tống tàu bè qua Eo biển Hormuz.
Theo ông, Iran đang chiến đấu, nhưng không mạnh hơn so với những gì Washington đã đánh giá. Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào hơn 5.000 mục tiêu trong 10 ngày đầu tiên của chiến dịch ở Iran, trong đó có hơn 50 tàu hải quân.
Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth cho biết 10/3 sẽ là ngày diễn ra những cuộc không kích dữ dội nhất vào lãnh thổ Iran. Ông nhấn mạnh Mỹ sẽ "không nương tay" cho đến khi "kẻ thù bị đánh bại hoàn toàn và dứt điểm".
"Như Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố, chúng ta đang đè bẹp kẻ thù bằng màn thể hiện áp đảo về kỹ năng kỹ thuật và sức mạnh quân sự. Nhưng chúng tôi tiến hành việc đó theo thời điểm và lựa chọn của mình", ông Hegseth cho hay.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nhấn mạnh ông Trump sẽ quyết định khi nào cuộc chiến kết thúc. "Tổng thống là người được bầu chọn thay mặt cho người dân Mỹ. Vì vậy, tôi không có quyền đưa ra dự đoán. Tổng thống sẽ tiếp tục thông báo việc đó", ông nói.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth nói trong cuộc họp báo ngày 10/3 tại Lầu Năm Góc. Ảnh: CNN
Trong cuộc họp báo, ông Hegseth cho rằng giới lãnh đạo Iran đang "tuyệt vọng và hoảng loạn". Ông cũng nhấn mạnh Nga không nên tham gia vào xung đột ở Iran, sau khi truyền thông Mỹ trước đó dẫn nguồn tin nói rằng Moskva đang cung cấp thông tin tình báo cho Tehran về vị trí và hoạt động di chuyển của lính Mỹ.
Đề cập tân Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho rằng lãnh đạo này nên "lắng nghe lời khuyên" của Tổng thống Trump và "không theo đuổi chương trình vũ khí hạt nhân". Khi được hỏi về tin đồn ông Mojtaba Khamenei có thể đã bị thương trong các cuộc tấn công vào Iran, Hegseth cho biết ông không thể bình luận.
Các cuộc giao tranh đã khiến hơn 1.700 người thiệt mạng trên khắp Trung Đông, trong đó Iran ghi nhận hơn 1.200 người chết. Tổng thống Trump cho biết xung đột ở Iran sẽ sớm kết thúc, song Tehran tuyên bố quyền định đoạt cuộc chiến thuộc về họ.
Iran có thể tận dụng địa hình Eo biển Hormuz để bố trí hỏa lực, đặt ra mối đe dọa với những tàu chiến Mỹ làm nhiệm vụ hộ tống.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 6/3 bày tỏ "hoan nghênh mạnh mẽ" với ý tưởng Mỹ triển khai lực lượng hộ tống tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz. "Chúng tôi đang chờ xem họ sẽ hiện diện ra sao tại khu vực", phát ngôn viên IRGC Ali Mohammad Naini cho hay.
Phát biểu được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo hải quân Mỹ sẽ bắt đầu hộ tống tàu dầu qua eo biển Hormuz "càng sớm càng tốt nếu cần". Ông cũng cho biết đã lệnh cho Tập đoàn Tài chính Phát triển Mỹ (DFC) cung cấp bảo hiểm rủi ro, bảo lãnh an ninh tài chính cho tất cả hoạt động thương mại hàng hải và hãng vận tải biển đi qua Vịnh Ba Tư.
Khói bốc lên từ tàu dầu VYOM sau vụ tập kích ngày 1/3. Video: X/AlJiarida
Giới chuyên gia nhận định IRGC đã hứng chịu nhiều tổn thất kể từ khi xung đột bùng phát, nhưng vẫn duy trì được năng lực tập kích và đóng cửa Eo biển Hormuz, trong khi Mỹ hiện không có đủ nguồn lực tại khu vực để triển khai chiến dịch hộ tống quy mô lớn như ông Trump mong muốn.
"Kế hoạch đòi hỏi chiến hạm Mỹ đi qua Eo biển Hormuz và phải chuyển hướng khỏi nhiệm vụ khác. Điều này đặt chúng vào vùng nguy hiểm, với nhiều mối đe dọa từ Iran như tên lửa hành trình và đạn đạo, máy bay không người lái (UAV), xuồng không người lái tự sát và thủy lôi", Joseph Trevithick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, cảnh báo.
Trevithick nhận định hải quân Mỹ "không hứng thú" với hoạt động hộ tống dù chúng mang lại lợi ích. Nhiệm vụ này tiêu tốn nhiều nguồn lực và tiềm ẩn rủi ro, khiến chiến hạm không thể thực hiện hoạt động khác, đồng thời việc tập hợp các đoàn vận tải biển được hộ tống rất tốn thời gian.
Địa hình hẹp của Eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư cũng tạo ra nhiều thách thức cho hoạt động hộ tống, hạn chế đáng kể không gian để tàu chiến Mỹ triển khai và cơ động. Khoảng cách ngắn từ lãnh thổ Iran tới các tuyến hàng hải cũng làm giảm thời gian phản ứng của chiến hạm hộ tống trước đòn tập kích bất ngờ.
Eo biển Hormuz. Đồ họa: AP
Iran có thể phóng tên lửa và UAV từ bệ mặt đất, nhiều phương tiện trong đó được ngụy trang thành xe tải dân sự, khiến lực lượng bảo vệ tàu hàng khó phát hiện để ngăn chặn từ xa.
"Hiện diện ở Eo biển Hormuz sẽ đặt tàu chiến Mỹ vào khu vực có nguy cơ cao nhất và tăng thêm cơ hội tập kích cho Iran. Đây là lý do tàu hải quân Mỹ đến nay vẫn chỉ hoạt động ở phía đông Địa Trung Hải và những vùng biển rộng, cách xa vịnh Ba Tư", Trevithick lưu ý.
Thách thức về tác chiến còn rõ rệt hơn khi lực lượng tàu mặt nước Mỹ tại Trung Đông đang phải đảm nhận nhiệm vụ tối quan trọng, đó là bảo vệ tàu sân bay khỏi tên lửa hành trình và UAV của đối phương, cũng như thiết lập mạng lưới phòng thủ tên lửa đạn đạo nhằm hỗ trợ các lá chắn trên mặt đất.
"Nếu phải hộ tống đoàn tàu hàng chậm chạp, những chiến hạm hiện đại nhất của Mỹ sẽ không thể bảo vệ tàu sân bay hay tham gia đánh chặn tên lửa đạn đạo", biên tập viên Chris Harmer của War Zone giải thích.
Mỹ tập kích mục tiêu được cho là bệ phóng tên lửa của Iran trong video công bố ngày 3/3. Video: CENTCOM
"Phần lớn kho tên lửa tầm ngắn, UAV của Iran dường như vẫn còn nguyên vẹn và đã được phân tán, khiến nỗ lực tập kích của Mỹ - Israel trở nên khó khăn hơn", Trevithick cảnh báo.
Các chuyên gia Mỹ cũng đề cập tới chiến dịch tập kích tuyến thương mại trên Biển Đỏ do nhóm vũ trang Houthi ở Yemen tiến hành từ cuối năm 2023 đến đầu năm 2025. "Họ đã gây gián đoạn nghiêm trọng cho hoạt động hàng hải ở Biển Đỏ và khu vực xung quanh, dù chỉ sử dụng nguồn lực tương đương phần nhỏ mà Iran đang sở hữu", Trevithick nói.
Những cuộc tấn công của Houthi khiến quân đội Mỹ tiêu hao lượng lớn vũ khí đánh chặn, đồng thời khiến Washington mất một số tiêm kích Super Hornet trị giá hàng chục triệu USD do sự cố bắn nhầm đồng đội hoặc phi cơ rơi xuống biển trong lúc tàu sân bay cơ động tránh tên lửa.
Nhiều cơ sở hải quân, cũng như cảng biển dân sự bên bờ Vịnh Ba Tư, đã hứng đòn tập kích từ Iran kể từ đầu xung đột và không thể coi là khu vực an toàn với lực lượng Mỹ.
"Đòn trả đũa của Tehran đã cho thấy hạn chế của những hệ thống phòng không hiện đại nhất thế giới, nhất là khi chúng phải đối phó với lượng lớn vũ khí hoặc những đòn tấn công hiệp đồng sử dụng nhiều khí tài với đặc tính khác biệt", Trevithick thừa nhận.
Khu trục hạm USS Lassen hộ tống tàu container qua Eo biển Hormuz tháng 11/2019. Ảnh: US Navy
Bob McNally, cựu quan chức Nhà Trắng và hiện là chủ tịch công ty tư vấn Rapidan Energy Group, nhận định thông báo của Tổng thống Trump mang tính trấn an, song sẽ cần nhiều thời gian để khởi động chiến dịch hộ tống và bảo hiểm tàu hàng đi qua Eo biển Hormuz.
"Quân đội Mỹ trước tiên sẽ phải loại bỏ khả năng rải thủy lôi và tập kích tên lửa, UAV của Iran. Trong trường hợp Tehran muốn tiếp tục chiến đấu, nỗ lực khôi phục hoàn toàn lưu thông qua Eo biển Hormuz sẽ cần nhiều tuần, thay vì vài giờ hoặc vài ngày, kể cả sau khi Washington bắt đầu thực hiện kế hoạch bảo hiểm và hộ tống", ông nói.
