Cuộc cạnh tranh định hình luật chơi mới ở Hormuz

Iran và Oman theo đuổi cách tiếp cận khác nhau trong quản lý Hormuz, khiến hoạt động tàu thuyền qua eo biển huyết mạch trở nên rối ren.

"Bất kỳ tàu nào đi qua eo biển Hormuz mà không có sự cho phép của chúng tôi, hoặc đi ngoài tuyến đã được chỉ định, sẽ phải chịu mọi hậu quả", Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 25/6 phát cảnh báo, nhắc đến tuyến hàng hải chiến lược nằm giữa nước này và Oman.

Cảnh báo xuất hiện trong bối cảnh Hormuz đang trở thành trở ngại lớn với bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran đạt được hồi giữa tháng 6 để chấm dứt xung đột. Văn kiện nêu rằng Iran cam kết tạo điều kiện để các tàu thương mại đi lại an toàn và miễn phí qua tuyến vịnh Ba Tư - biển Oman trong vòng 60 ngày. Iran sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia ven vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý eo biển, trên cơ sở luật pháp quốc tế và quyền chủ quyền của các quốc gia ven bờ.

Tuy nhiên, văn bản không xác định rõ thế nào là "nỗ lực bảo đảm" hay cách phân chia các tuyến hàng hải qua Hormuz. Chính khoảng trống diễn giải này đang mở ra một cuộc cạnh tranh mới, khi Iran và Oman có quan điểm khác nhau về cách thức quản lý eo biển.

Tàu hàng neo ngoài khơi thành phố Bandar Abbas, Iran ngày 11/6. Ảnh: AP

Hormuz là eo biển hình chữ V ngược nằm giữa Iran và Oman. Eo biển dài 161 km, điểm hẹp nhất 33 km, luồng hàng hải theo mỗi hướng chỉ rộng khoảng 3 km. Trước xung đột, tuyến đường là nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí của thế giới.

Các nước vùng Vịnh, bao gồm cả đồng minh của Mỹ, phụ thuộc đáng kể vào lộ trình này để xuất khẩu dầu. Do đó, với Iran, Hormuz còn là một công cụ chiến lược, gắn trực tiếp với an ninh quốc gia mà Tehran không được phép để mất, dù trên bàn đàm phán hay trong xung đột.

"Họ cần có đòn bẩy này, trong cả kịch bản tốt nhất lẫn xấu nhất", Ali Vaez, chuyên gia phân tích cấp cao về Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nói.

Theo ông Vaez, giới chức Iran tin rằng quyền kiểm soát Hormuz là công cụ hiệu quả nhất để buộc Mỹ đưa ra các nhượng bộ về trừng phạt và chương trình hạt nhân trong tiến trình đàm phán. Hormuz càng quan trọng hơn nữa đối với Iran trong kịch bản xấu nhất là chính quyền Tổng thống Donald Trump chỉ câu giờ, chờ qua bầu cử giữa kỳ rồi nối lại chiến sự.

"Kiểm soát eo biển Hormuz là chuyện sống còn, là đòn bẩy chủ lực của họ. Chẳng có lý do gì để họ chấp nhận để đòn bẩy đó bị suy yếu trước khi đạt được thỏa thuận cuối cùng", ông Vaez tiếp tục.

Do đó, Iran tham gia thỏa thuận ngừng bắn không đồng nghĩa với việc từ bỏ quyền định hình cơ chế quản lý eo biển. Giới chức Iran nhiều lần nhấn mạnh rằng mọi cơ chế tương lai phải đặt Tehran vào vị trí trung tâm điều phối hoạt động hàng hải.

Một số trang tin vận tải biển trước đó cho biết Iran từng giới thiệu cơ chế thu phí, trong đó tàu thuyền được hướng dẫn đi theo một hành lang hàng hải gần bờ biển Iran và được IRGC đảm bảo an toàn khi di chuyển.

Khác với Iran, Oman là thành viên Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, nên cần hành động tuân thủ theo văn kiện này. Oman còn là đồng minh của Mỹ và Tổng thống Trump đã dọa "thổi bay" Muscat nếu họ hợp tác với Tehran kiểm soát eo biển.

UNCLOS quy định tàu thuyền được phép quá cảnh liên tục và không bị cản trở qua các eo biển quốc tế. Các quốc gia ven biển có quyền ban hành quy định liên quan đến an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường hoặc phân luồng giao thông. Công ước cho phép quốc gia ven biển thu phí với những dịch vụ cung cấp cho hoạt động hàng hải, nhưng không được yêu cầu tàu thuyền phải xin phép hoặc trả phí mới được đi qua.

Do đó, Oman muốn xây dựng một cơ chế quản lý mà các quốc gia ven eo biển Hormuz có thể nhận được nguồn thu từ các khoản đóng góp tự nguyện hoặc thanh toán cho những dịch vụ hàng hải cụ thể.

Oman cùng Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) ngày 23/6 đã phối hợp mở luồng di chuyển qua lãnh hải nước này để đưa các tàu hàng cùng thủy thủ mắc kẹt ở vịnh Ba Tư rời đi. Tuyến hàng hải thay thế này đã trực tiếp làm suy yếu quyền kiểm soát Hormuz của Iran, khiến Tehran lập tức phản đối.

Iran tuyên bố hành lang duy nhất mà tàu thuyền được phép sử dụng là tuyến đường chạy dọc theo bờ biển của nước này và mọi hoạt động di chuyển qua Hormuz phải do hải quân IRGC điều phối. Những lộ trình khác là "không thể chấp nhận và hết sức nguy hiểm".

Trước những rủi ro tiềm ẩn, IMO ngày 25/6 đã dừng điều phối tàu hàng qua hàng lang phía nam. Cùng ngày, tàu hàng Ever Lovely, treo cờ Singapore, đã bị tấn công khi đang di chuyển dọc theo bờ biển Oman. Sự việc châm ngòi cho loạt cuộc tập kích ăn miếng trả miếng giữa Mỹ và Iran cuối tuần trước.

"Tehran muốn các phương tiện đi theo hải trình của Iran để họ dễ kiểm soát hơn", Matthew Wright, nhà phân tích tại công ty dữ liệu hàng hải Kpler, nói với ABC.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 28/6 tái khẳng định quan điểm này khi phát biểu tại Iraq.

"Trách nhiệm quản lý Hormuz thuộc về Iran, không có bất kỳ quốc gia nào khác tham gia. Điều đó đã được quy định rất rõ trong bản ghi nhớ. Mọi sự can thiệp hay hành động đơn phương nào cũng sẽ chỉ khiến tình hình thêm căng thẳng và làm chậm quá trình mở cửa trở lại eo biển", ông Araghchi tuyên bố.

Các hải trình đi qua eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian

Dù tồn tại khác biệt, các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman vẫn được duy trì, phản ánh nhu cầu chung trong việc tránh tái diễn khủng hoảng tại tuyến huyết mạch dầu khí toàn cầu.

Iran và Oman ngày 29/6 đã có cuộc họp đầu tiên bàn về cơ chế quản lý Hormuz, với đại diện từ phía Tehran là Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi. Quan chức Iran cho biết hai bên đã "đạt hiểu biết chung" và Oman "cho rằng cần thu phí đối với các dịch vụ được cung cấp".

Ông Gharibabadi cho biết hai bên đã thành lập các ủy ban kỹ thuật, dự kiến bắt đầu thảo luận chuyên sâu trong 7-8 ngày tới.

Trong khi đó, Muscat tái khẳng định phản đối áp dụng phí quá cảnh đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz, song để ngỏ khả năng thảo luận về các khoản phí liên quan đến dịch vụ hàng hải.

"Việc thu phí đối với các dịch vụ được cung cấp là hợp pháp, và chúng tôi đang thảo luận với Iran về vấn đề này", Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi nói.

Như Tâm (Theo Guardian, Middle East Online, ABC)

Adblock test (Why?)

Hy vọng tìm thấy người sống sót sau động đất Venezuela dần tắt

Lực lượng cứu nạn vẫn nỗ lực tìm kiếm đống đổ nát sau động đất kép ở Venezuela, nhưng hy vọng phát hiện thêm người sống sót đang nhạt dần.

Các đội cứu hộ cứu nạn Ecuador và Mỹ rạng sáng nay đình chỉ tìm kiếm người sống sót tại thị trấn Macuto thuộc bang La Guaira, khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất trong trận động đất kép ở Venezuela. Hoạt động kết thúc sau hơn 40 giờ làm việc, khi họ không còn phát hiện bất kỳ tín hiệu nào từ người mẹ cùng 3 con bị mắc kẹt dưới đống đổ nát của tòa nhà 9 tầng.

"Thời gian đã trôi qua quá lâu, những gì chúng tôi có thể tìm thấy lúc này có lẽ chỉ là các thi thể. Đáng tiếc tình hình không diễn biến theo hướng tích cực", thiếu tá Jorge Montanero, trưởng đội cứu hộ EQ11 của Ecuador, cho biết.

Những tòa nhà đổ sập ở Caraballeda, bang La Guaira, Venezuela trong ảnh chụp ngày 29/6. Ảnh: AP

Montanero nói khi đứng giữa những khối bê tông và gạch đá, sau khi lực lượng cứu nạn cắt xuyên qua 4 tấm bê tông để tiếp cận vị trí 4 nạn nhân mắc kẹt.

Theo ước tính của NASA, khoảng 59.000 công trình đã bị phá hủy hoặc hư hại bởi trận động đất kép với cường độ lần lượt 7,2 và 7,5 độ xảy ra hôm 24/6. Mức độ tàn phá trên diện rộng có thể quan sát được từ không gian.

Theo lời kể của người sống sót và cư dân tại nhiều khu vực, các đội cứu hộ chuyên nghiệp không thể tiếp cận tất cả tòa nhà đổ sập. Nhiều thân nhân và hàng xóm đã tự đào bới, dọn dẹp đống đổ nát để tìm người sống hoặc đưa thi thể ra ngoài.

Cư dân nằm nghỉ giữa đống đổ nát trong lúc tìm kiếm người thân dưới tòa nhà bị sập ở bang La Guaira hôm 29/6. Ảnh: AP

Chính phủ Venezuela cho biết ít nhất 1.750 người đã thiệt mạng và hàng nghìn người bị thương do động đất. Khoảng 16.000 người cũng mất nơi ở.

"Chắc chắn chúng ta đang đối mặt con số thương vong cao hơn những gì đã công bố. Tôi có thể đưa ra ước tính. Chúng tôi đã thống nhất với chính quyền địa phương và đang chuẩn bị khoảng 10.000 túi đựng thi thể", ông Gianluca Rampolla, điều phối viên thường trú của Liên Hợp Quốc tại Venezuela, phát biểu hôm 29/6.

Huyền Lê (Theo Reuters)

Adblock test (Why?)

Ông Trump: Mỹ và Iran sẽ gặp nhau ở Qatar trong ngày 30/6

Tổng thống Trump cho hay Iran đã đề xuất tổ chức cuộc gặp với Mỹ, nhưng Tehran phủ nhận thông tin.

"Iran đã yêu cầu tổ chức một cuộc gặp. Nó sẽ diễn ra tại Doha vào ngày mai", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 29/6, đề cập tới thủ đô của Qatar.

Ông sau đó xác nhận thông tin với phóng viên tại Nhà Trắng, nói rằng "cuộc gặp ở Doha có thể sẽ quan trọng hoặc không, chúng ta sẽ cùng chờ xem". Tổng thống Trump khẳng định Mỹ "đang chiến thắng về mặt quân sự" và nhắc lại điều kiện phải ngăn Iran sản xuất vũ khí hạt nhân.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt thêm rằng ông Trump đã cử con rể Jared Kushner và đặc phái viên Steve Witkoff dẫn đầu phái đoàn đàm phán.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng ngày 29/6. Ảnh: AP

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cùng ngày cho hay nước này đã cử phái đoàn kỹ thuật đến Qatar, song nhấn mạnh động thái "không liên quan" đến chuyến đi của quan chức Mỹ và không có cuộc đàm phán nào được lên kế hoạch giữa hai bên trong những ngày tới.

"Chúng tôi chưa bước vào giai đoạn đàm phán thỏa thuận cuối cùng", ông nói.

Reuters dẫn nguồn một quan chức cấp cao Iran cho biết sẽ có cuộc họp tại Doha vào ngày 30/6. Tuy nhiên, khác với các cuộc đàm phán kỹ thuật trước đây giữa Iran và Mỹ tại Thụy Sĩ, trọng tâm lần này sẽ là "quản lý eo biển Hormuz và hạ nhiệt căng thẳng".

Một quan chức am hiểu kế hoạch cho biết các phái đoàn kỹ thuật từ Mỹ và Iran dự kiến gặp riêng trung gian hòa giải của Qatar và Pakistan vào ngày 1/7.

Tổng thống Masoud Pezeshkian ký bản ghi nhớ giữa Iran và Mỹ tại Tehran tháng này. Ảnh: AP

Mỹ và Iran ngày 17/6 ký bản ghi nhớ gồm 14 điểm, kỳ vọng mở ra lộ trình chấm dứt cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng 2. Hai bên đã thống nhất dành ít nhất 60 ngày để thực hiện điều khoản bản ghi nhớ, cũng như thảo luận về chương trình hạt nhân Iran và đàm phán thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.

Tuy nhiên, tiến trình đã bị đình trệ khi các bên cáo buộc nhau vi phạm điều khoản đã thỏa thuận. Mỹ và Iran sau đó cũng tấn công ăn miếng trả miếng.

"Hiểu biết lẫn nhau là con đường hai chiều. Nếu Mỹ tuân thủ thỏa thuận, chúng tôi sẽ thực hiện các cam kết của mình", Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian viết trên mạng xã hội hôm 29/6.

Dù không nêu đích danh Tổng thống Trump, ông Pezeshkian dường như đã ngầm chỉ trích Nhà Trắng. "Trước những lời chỉ trích vô lý và mối đe dọa vô căn cứ, chúng tôi lựa chọn hành động bằng lý trí và tôn trọng phẩm giá con người. Nhưng khi phải hành động, chúng tôi sẽ bảo vệ lợi ích của mình một cách dứt khoát, không chút do dự", ông nói.

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin Tổng thống Pezeshkian cùng ngày tuyên bố 6 tỷ USD trong số 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng ở Qatar sẽ được giải phóng và hoàn trả cho Iran. Ông mô tả bản ghi nhớ với Mỹ là "chiến thắng lớn cho nhân dân Iran".

Vị trí Iran và eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 29/6 cho biết đang làm việc với Oman để hạ nhiệt căng thẳng ở khu vực và sẽ hợp tác với các đối tác để rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi phản hồi rằng hoạt động rà phá thủy lôi phải do Iran thực hiện theo bản ghi nhớ 14 điểm, cảnh báo Pháp "không nên làm phức tạp thêm tình hình".

Thanh Tâm (Theo Reuters, AFP, CNN, Al Jazeera)

Adblock test (Why?)

Tổng thống Hàn Quốc gây chú ý khi giành trả tiền cho vợ

Khoảnh khắc Tổng thống Hàn Quốc lập tức rút ví trả tiền khi vợ vừa hỏi giá tại chợ Paldalmun thu hút sự chú ý trên mạng xã hội.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Đệ nhất phu nhân Kim Hye-kyung chiều 25/6 bất ngờ đến thăm chợ Paldalmun ở thành phố Suwon, tỉnh Gyeonggi để trực tiếp lắng nghe ý kiến từ người dân và các tiểu thương, phó phát ngôn viên Nhà Xanh Ahn Gwi-ryeong cho biết.

Chuyến thăm chợ Paldalmun diễn ra bình thường, khi Tổng thống Lee và bà Kim gặp gỡ, hỏi han các chủ sạp hàng về điều kiện sống của họ. Tuy nhiên, đến ngày 28/6, kênh Ohmy TV gây chú ý khi đăng video cho thấy vợ chồng Tổng thống Hàn Quốc mua đồ ăn vặt tại chợ.

Tổng thống Lee Jae Myung nhanh chóng rút ví trả tiền ngay khi Đệ nhất phu nhân hỏi giá. Video: Ohmy TV

Bà Kim ngồi xuống trước quầy bán các mặt hàng nông sản và hỏi giá. Khi người bán hàng trả lời món đồ có giá 10.000 won, bà Kim chuẩn bị mở ví, nói rằng "Tôi thích món đó".

Ngay khoảnh khắc ấy, Tổng thống Lee ngồi bên cạnh đã lập tức rút ví ra giành trả tiền cho vợ. Bà Kim ngước lên nhìn chồng rồi mỉm cười, dường như rất hạnh phúc.

Video lập tức thu hút sự chú ý trên mạng xã hội, với nhiều bình luận bày tỏ sự thích thú và ngưỡng mộ. "Ôi trời, tôi thích cách Tổng thống nhìn vợ rồi mỉm cười sau khi trả tiền", một tài khoản bình luận.

"Thật là một người chồng tâm lý, biết quan tâm vợ", một tài khoản khác viết.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Đệ nhất phu nhân Kim Hye-kyung tại chợ Paldalmun ở thành phố Suwon ngày 25/6. Ảnh: Yonhap

Chợ Paldalmun là khu chợ truyền thống có lịch sử lâu đời gắn liền với pháo đài Hwaseong ở thành phố Suwon. Đây là nơi bày bán đa dạng các mặt hàng, từ thực phẩm, nông sản, hải sản đến nhu yếu phẩm hàng ngày.

Theo Nhà Xanh, sau khi dự một sự kiện ở Suwon, ông Lee quyết định đến thăm chợ Paldalmun mà không báo trước để đánh giá thực trạng nền kinh tế.

Tổng thống Hàn Quốc cùng Đệ nhất phu nhân đã nhận được nhiều lời chúc sức khỏe của người dân trong chuyến thăm, phó phát ngôn viên Nhà Xanh cho hay.

Như Tâm (Theo Seoul Economic Daily, Yonhap)

Adblock test (Why?)

Phía sau quy định phạt 10.000 USD mỗi ngày với chủ nhà Airbnb ở Las Vegas

MỹLouis Koorndyk đang phải chiến đấu trên hai mặt trận, một là với căn bệnh ung thư, hai là với hội đồng quận lớn và quyền lực nhất bang Nevada để được cho thuê nhà hợp pháp.

Giống như hàng nghìn chủ nhà khác tại Nevada, ông Koorndyk sống phụ thuộc vào nguồn thu nhập phụ từ việc cho thuê nhà. Là một người đã nghỉ hưu, hai căn nhà cho thuê là nguồn sống quyết định tài chính và cả sức khỏe của ông. "Tôi đang bị ung thư giai đoạn 4, và số tiền này thực sự giúp tôi chi trả chi phí điều trị", ông chia sẻ.

Tuy nhiên, các nhà lập pháp Nevada đã luôn tìm cách bảo vệ các khách sạn lớn khỏi sự cạnh tranh từ chính những người dân địa phương. Từ năm 1998, chính quyền quận Clark, nơi có thủ phủ giải trí Las Vegas, đã ban hành lệnh cấm cho thuê nhà ngắn hạn tại các vùng ngoại ô. Có tới hơn 40% cư dân quận Clark sống ở các khu vực này, nơi bao trùm phần lớn Thung lũng Las Vegas và các khu nghỉ dưỡng nổi tiếng trên Đại lộ Strip.

Vì khách du lịch đến đông, người dân phớt lờ lệnh cấm và đăng nhà lên Airbnb để cho thuê. Các nền tảng như Airbnb và Vrbo không công khai địa chỉ chính xác của nơi cho thuê và không gỡ bỏ các điểm cho thuê trong quận khỏi nền tảng của họ, khiến việc thực thi lệnh cấm trở nên khó khăn.

Louis Koorndyk (chống gậy) cùng những người thuộc Hiệp hội Cho thuê ngắn hạn vùng Greater Las Vegas trả lời phỏng vấn tại Las Vegas tháng 7/2025. Ảnh: Las Vegas Review-Journal

Năm 2021, chính quyền bang Nevada yêu cầu quận Clark cho phép người dân cho thuê nhà hợp pháp bằng cách tạo ra một khung pháp lý cụ thể.

Năm sau, quận đã công bố một lộ trình cấp phép, nhưng khung pháp lý mới này bị nhiều người dân phàn nàn rằng giống như "không cấm được thì làm khó". Nhà cho thuê không được nằm trong phạm vi 760 m tính từ khách sạn, không được có quá một nhà cho thuê trong bán kính 300 m. Giới chức có quyền kiểm tra đột xuất bất cứ lúc nào không cần báo trước.

Chủ nhà có thể phải chịu trách nhiệm hình sự vì vứt rác sai chỗ hoặc khách đỗ xe dưới lòng đường. Nếu không có giấy phép mà vẫn cho thuê, chủ nhà đối mặt hình phạt 10.000 USD mỗi ngày và có nguy cơ bị đóng băng hoặc gán nợ tài sản. Các quy định mới cũng yêu cầu nền tảng như Airbnb phải gỡ bỏ các bất động sản hoạt động không có giấy phép.

Hiện có hơn 13.000 chỗ ở cho thuê trên Airbnb tại quận Clark. Tính đến tháng 5, quận chỉ cấp 220 giấy phép hoạt động và hơn 300 giấy phép đã bị từ chối. Điều đó có nghĩa là ít nhất 12.000 bất động sản đang trong tình trạng pháp lý không rõ ràng.

Hiệp hội Cho thuê ngắn hạn vùng Greater Las Vegas, do ông Koorndyk đồng sáng lập, đã cùng Airbnb đệ đơn kiện chính quyền quận lên tòa án liên bang, cáo buộc hệ thống cấp phép nói trên vi phạm hiến pháp.

Tháng 12/2025, thẩm phán liên bang Miranda Du đã ra phán quyết đình chỉ tạm thời quy định của quận Clark, ngăn chính quyền siết chặt thêm chế tài hoặc ép Airbnb gỡ các phòng cho thuê không phép. Thẩm phán Du khẳng định người dân có quyền sở hữu tài sản và cơ quan quản lý không được phép đưa ra những rào cản mang tính đánh đố, bất khả thi. Hội đồng quận Clark sau đó đã bỏ phiếu quyết định kháng cáo.

Ông Koorndyk chỉ là một trong số rất nhiều người dân Nevada đang đấu tranh với chính quyền địa phương để được phép cho thuê nhà. Nỗ lực của bang Nevada nhằm siết chặt quản lý thị trường cho thuê ngắn hạn không chỉ giới hạn ở quận Clark. Các quan chức ở Carson City, thủ phủ bang, đã dành nhiều tháng để thiết kế quy định còn khắt khe hơn. Được phê duyệt vào tháng 5, các quy định mới yêu cầu chủ nhà phải trải qua một buổi họp lấy ý kiến công khai từ cư dân, đi kèm hàng loạt yêu cầu vận hành nghiêm ngặt khác như phải thông báo cho hàng xóm, hạn chế về số người ở.

Nhà cho thuê sẽ phải chịu thuế bất động sản 8%, thay vì mức thuế nhà ở 3%, cũng như thuế cho thuê phòng. Bên cạnh đó, chủ nhà cũng phải xin giấy phép kinh doanh và giấy phép hành chính trước khi cho thuê nhà.

Hoàng Lan (Theo Washington Post, Reuters)

Adblock test (Why?)

Iran tuyên bố sẽ 'một mình kiểm soát' Hormuz trong 30 ngày

Ngoại trưởng Araghchi tuyên bố Iran sẽ kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz trong 30 ngày tới và không cần bên nào khác tham gia.

"Eo biển Hormuz sẽ tiếp tục nằm dưới sự giám sát và quản lý hoàn toàn của Iran trong 30 ngày tới. Sau khi mọi trở ngại được dỡ bỏ, toàn bộ năng lực của tuyến hàng hải sẽ được khôi phục", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi phát biểu hôm nay khi đang thăm Iraq.

Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh trách nhiệm quản lý Hormuz thuộc về Iran và "không có quốc gia hay bên thứ ba nào can dự". Ông cảnh báo mọi hành động đơn phương đi ngược thỏa thuận hiện hành sẽ chỉ khiến tình hình thêm phức tạp và làm chậm tiến trình mở lại eo biển.

Ông Araghchi cũng kêu gọi các bên tuân thủ biên bản ghi nhớ về lộ trình hòa bình và không để thỏa thuận đi chệch hướng.

Tàu thương mại di chuyển gần eo biển Hormuz vào ngày 11/3. Ảnh: Reuters

Tuyên bố được đưa ra giữa lúc căng thẳng giữa Iran và Mỹ tiếp tục gia tăng. Tehran đã tiến hành các đòn đáp trả nhằm vào căn cứ của Washington tại Kuwait và Bahrain, sau khi Mỹ không kích các mục tiêu trên lãnh thổ Iran.

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, trước đó thông báo đã tấn công nhiều kho tên lửa, máy bay không người lái và các trận địa radar ven biển của Iran để đáp trả vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào tàu chở dầu Kiku treo cờ Panama tại eo biển Hormuz.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo sẽ triển khai các biện pháp kiểm soát giao thông qua eo biển Hormuz và xử lý cứng rắn hơn với những tàu vi phạm quy định.

Iran cũng phản đối Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) không tiến hành tham vấn trước khi công bố hành lang hàng hải mới để đi qua eo biển Hormuz, khẳng định chỉ đảm bảo an toàn cho tàu thuyền trên tuyến lưu thông dọc bờ biển Iran.

Vị trí Iran và eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian

Theo bản ghi nhớ đạt được hồi đầu tháng 6, Iran đồng ý bảo đảm tàu thương mại được đi lại an toàn và miễn phí qua eo biển Hormuz trong thời hạn 60 ngày.

Tehran và Washington những ngày qua liên tục cáo buộc đối phương vi phạm lệnh ngừng bắn. Tổng thống Donald Trump cảnh báo Iran sẽ "không còn tồn tại" nếu Mỹ nối lại chiến dịch quân sự, trong khi các chuyên gia nhận định những sự cố liên quan đến eo biển Hormuz nhiều khả năng sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới.

Thanh Danh (Theo Reuters, Al Jazeera)

Adblock test (Why?)

Iran tập kích loạt căn cứ Mỹ để trả đũa

Vệ binh Cách mạng Iran thông báo phóng tên lửa đạn đạo và UAV vào các căn cứ Mỹ tại Kuwait và Bahrain để trả đũa vụ tập kích trước đó.

"Hải quân, không quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) mở chiến dịch tấn công hiệp đồng với tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) vào lúc 2-3h (5h30-6h30 giờ Hà Nội) nhằm vào 8 cơ sở quân sự quan trọng của Mỹ tại căn cứ Ali Al-Salem ở Kuwait và trụ sở Hạm đội 5 ở Salman, Bahrain", IRGC ngày 28/6 cho biết.

IRGC tuyên bố toàn bộ mục tiêu đã bị phá hủy trong vụ tập kích nhằm đáp trả đợt tấn công trước đó của Mỹ. Theo IRGC, Mỹ đã vi phạm lòng tin và hiệp ước và nhắm vào 5 tiền đồn ven biển của Iran với lý do "hải quân IRGC xử lý tàu vi phạm".

Loạt tên lửa Iran rời bệ phóng trong ảnh công bố ngày 7/6. Ảnh: IRGC

"Theo thỏa thuận Islamabad, việc kiểm soát tuyến đường qua eo biển Hormuz thuộc về Iran. Từ giờ trở đi, chúng tôi sẽ xử lý mạnh tay hơn trước đối với các tàu vi phạm, cũng như đáp trả mạnh mẽ bất cứ hành động gây hấn của đối phương, ngay cả khi họ tấn công các mục tiêu nhỏ như đêm qua", IRGC cho biết.

IRGC cũng cảnh báo việc vi phạm lệnh ngừng bắn là "trái với điều khoản đầu tiên của thỏa thuận Islamabad", nguy cơ dẫn đến đình trệ hoàn toàn mọi cuộc đàm phán đang diễn ra.

Trước đó, Bộ Quốc phòng Kuwait thông báo lực lượng phòng không nước này đối phó với đợt tập kích bằng tên lửa và UAV, khuyến cáo người dân tuân thủ hướng dẫn an toàn do cơ quan chức năng ban hành.

Còi báo động cũng vang lên tại Bahrain, nơi đặt trụ sở Hạm đội 5 hải quân Mỹ. Bộ Nội vụ Bahrain kêu gọi người dân "giữ bình tĩnh và di chuyển tới nơi an toàn gần nhất".

Chưa rõ thiệt hại liên quan đợt tập kích của Iran.

Vị trí Iran và các quốc gia lân cận. Đồ họa: Guardian

Chiến dịch trả đũa của Iran diễn ra sau khi Mỹ tấn công "hạ tầng giám sát quân sự, hệ thống liên lạc, các trận địa phòng không, cơ sở lưu trữ UAV và năng lực rải thủy lôi của Iran". Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đây là hành động đáp trả vụ Iran tập kích tàu dầu treo cờ Panama.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin nhiều tiếng nổ vang lên ở làng Tahrui thuộc Sirik, nằm ven bờ biển gần Hormuz. Đài IRIB cho biết một số tên lửa đánh trúng một ngôi làng trên đảo Qeshm, trong eo biển Hormuz. Đây đều là những nơi có nhiều cơ sở quân sự của Iran, cũng như các tháp liên lạc và trung tâm giám sát.

Các vụ xung đột làm nổi bật tranh chấp đang diễn ra tại eo biển Hormuz, nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu đi qua. Iran yêu cầu tàu thuyền đi theo tuyến đường do nước này quy định, cảnh báo sẽ xử lý phương tiện không tuân thủ. Tuy nhiên, một số con tàu đi theo hướng không được Iran chấp nhận.

Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Tasnim, Reuters)

Adblock test (Why?)

Quân đội Mỹ nhận loạt F-35 không có radar

Quân đội Mỹ tiếp nhận ít nhất 6 tiêm kích tàng hình F-35 không có radar do chương trình phát triển thiết bị mới bị chậm tiến độ.

Trong cuộc điều trần trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ hồi đầu tuần, lãnh đạo Văn phòng Quản lý Chương trình F-35 (JPO) Gregory Masiello cho biết tình trạng thiếu radar AN/APG-85 khiến thủy quân lục chiến phải tiếp nhận ít nhất 6 tiêm kích F-35 mà không có thiết bị này.

Tướng Masiello không nêu rõ biến thể F-35 nào bị thiếu radar khi bàn giao cho quân đội Mỹ. Một số nguồn tin cho rằng những tiêm kích mà ông Masiello nhắc đến là mẫu F-35B có khả năng cất cánh trên đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng, chỉ biên chế cho thủy quân lục chiến Mỹ.

Tiêm kích F-35B cất cánh từ tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli trong video công bố ngày 25/6. Video: CENTCOM

Radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) AN/APG-85 là thành phần quan trọng trong gói nâng cấp lớn Block 4 của F-35, song chương trình đang chậm tiến độ và đội giá. "Lô thiết bị đầu tiên chỉ có thể được bàn giao vào năm 2028", biên tập viên Joseph Trevithick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone cho biết hôm 26/6.

Tướng Masiello tiết lộ thông tin về lô F-35 thiếu radar khi tranh luận với thượng nghị sĩ Mark Kelly về tỷ lệ sẵn sàng chiến đấu thấp của mẫu tiêm kích này trong không quân, hải quân và thủy quân lục chiến Mỹ, vốn là vấn đề gây lo ngại từ lâu.

Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cho biết tỷ lệ sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ trung bình của tất cả biến thể F-35 đã giảm từ 38% xuống 25% trong giai đoạn năm tài khóa 2020-2025. JPO không bác bỏ thông tin của GAO, song không đồng ý với phương pháp đánh giá của cơ quan này.

Mô phỏng thiết kế bên trong của F-35B. Đồ họa: Telegraph

Hồi tháng 2, báo Defense Daily của Mỹ đưa tin toàn bộ tiêm kích tàng hình F-35A được giao cho không quân kể từ tháng 6/2025 đã không kèm theo radar chính, nguyên nhân cũng xuất phát từ chậm trễ trong chương trình AN/APG-85. Tuy nhiên, không quân Mỹ sau đó phủ nhận thông tin.

Các biến thể F-35 trước đó sử dụng radar AN/APG-81 được phát triển từ những năm 1980. Thông tin chi tiết về tính năng của AN/APG-85 vẫn còn hạn chế, nhưng nó được đánh giá là vượt trội về nhiều mặt so với AN/APG-81.

"So với AN/APG-81, radar AN/APG-85 ít nhất sẽ tận dụng được những tiến bộ chung trong thập kỷ qua. Sử dụng hợp chất bán dẫn gallium nitride (GaN) mang lại khác biệt rất rõ ràng về kích thước, khối lượng và mức tiêu hao năng lượng của radar hiện đại", biên tập viên Tyler Rogoway của War Zone cho hay.

Chưa rõ quân đội Mỹ sẽ vận hành những chiếc F-35 không có radar thế nào. Khi thượng nghị sĩ Kelly bày tỏ hoài nghi về khả năng sẵn sàng chiến đấu của các phi cơ này, tướng Masiello tuyên bố những chiếc F-35 đó "hoàn toàn có khả năng thực hiện nhiệm vụ".

Tiêm kích F-35B cất cánh từ tàu đổ bộ USS Boxer ở châu Á hôm 17/6. Ảnh: USMC

Theo Rogoway, chỉ cần trong đội hình có một tiêm kích F-35 mang radar là tất cả phi cơ đều được hưởng lợi nhờ hệ thống liên kết dữ liệu, kể cả khi bản thân chúng không lắp cảm biến.

Tuy nhiên, điều này không thể thay thế cho radar chủ lực nằm ở mỗi phi cơ. Bộ phận này cũng là thành phần quan trọng trong hệ thống tác chiến điện tử của F-35, tình trạng thiếu hụt sẽ ảnh hưởng đến năng lực tự vệ và bảo vệ đồng đội.

Quân đội Mỹ từng nhiều lần tiếp nhận tiêm kích F-35 thiếu một số tính năng quan trọng. Chương trình F-35 phải trải qua nhiều đợt chỉnh sửa, khi Lầu Năm Góc duyệt chế tạo số lượng nhỏ tiêm kích trong lúc tiếp tục hoàn thiện thiết kế.

"Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết phương pháp này giúp tiết kiệm chi phí và thời gian, song quy trình vừa làm vừa sửa đã tạo ra lượng cấu hình máy bay quá lớn và gây gián đoạn nghiêm trọng về chuỗi cung ứng, thậm chí một số tiêm kích cùng lô không thể hoán đổi linh kiện cho nhau. Tác động tiêu cực của quyết định này còn ảnh hưởng cho tới nay", Rogoway nói.

Nguyễn Tiến (Theo War Zone, AFP, AP)

Adblock test (Why?)

Đòn đánh của Iran phơi bày điểm yếu căn cứ Mỹ ở Trung Đông

Những cuộc tập kích vào căn cứ Bahrain phơi bày lỗ hổng phòng thủ, thúc đẩy Mỹ cân nhắc dịch chuyển căn cứ và tái cấu trúc hiện diện quân sự trong khu vực.

Khi loạt tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran nhắm vào trung tâm đầu não điều hành các chiến dịch của hải quân Mỹ tại Trung Đông trong những đòn tập kích trả đũa từ cuối tháng 2, một số đã đánh trúng mục tiêu.

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran khi đó tuyên bố đã "giáng đòn nặng nề" vào cảng nhà của Hạm đội 5 hải quân Mỹ, cùng loạt căn cứ khác ở vùng Vịnh. Quân đội Mỹ xác nhận căn cứ mang tên Trung tâm Hỗ trợ Hoạt động Hải quân (NSA) ở Bahrain đã bị đánh trúng, nhưng không gây thương vong và hoạt động tác chiến không bị ảnh hưởng đáng kể.

Iran tập kích căn cứ hải quân Mỹ ở Bahrain hôm 28/2. Video: NBC News

NSA là căn cứ hải quân của Mỹ được xây dựng từ năm 1971 trên nền của căn cứ hải quân cũ HMS Jufair của Anh. NSA nằm dưới quyền chỉ huy của Bộ tư lệnh Hải quân Trung tâm Mỹ thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), đơn vị điều hành hoạt động quân sự của Mỹ ở Trung Đông.

Căn cứ hải quân này đã liên tục lọt tầm ngắm của Iran trong nhiều cuộc tấn công trả đũa kể từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 6. Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên của CENTCOM, cho biết Iran đã phóng hơn 8.000 tên lửa và UAV, nhưng chỉ có hai đợt tấn công gây thương vong cho lực lượng Mỹ.

"CENTCOM ưu tiên bảo vệ tính mạng con người hơn là cơ sở vật chất và chiến lược này đã phát huy hiệu quả. ", ông Hawkins nói, thêm rằng quân đội Mỹ và Israel đã giáng những đòn trả đũa gây thiệt hại lớn hơn gấp nhiều lần cho Iran khi đánh trúng hơn 13.500 mục tiêu.

Tuyên bố của CENTCOM khó có thể kiểm chứng, bởi chính phủ Mỹ hồi tháng 4 đã gây áp lực buộc các nhà cung cấp ảnh vệ tinh thương mại phải hạn chế quyền truy cập vào các bức ảnh hiển thị cảnh tàn phá tại các căn cứ của Mỹ cũng như vùng chiến sự ở Trung Đông.

Giới chức tuyên bố động thái này nhằm bảo vệ an toàn cho lực lượng Mỹ, nhưng điều đó cũng khiến việc đánh giá toàn diện thiệt hại với các căn cứ của nước này trong những đòn tập kích từ Iran trở nên khó khăn.

Báo Mỹ WSJ ngày 25/6 cho biết dựa trên phân tích ảnh vệ tinh, các hình ảnh trên mạng xã hội cũng như các cuộc phỏng vấn với quân nhân đang tại ngũ và cựu binh, cho thấy thiệt hại với căn cứ NSA mà Lầu Năm Góc chưa từng công bố.

Những khu vực bị thiệt hại ở NSA Bahrain vì đòn tập kích của Iran trong xung đột. Ảnh: Airbus

Chịu thiệt hại lớn nhất là sở chỉ huy của căn cứ và hơn 10 tòa nhà khác, cùng với hệ thống liên lạc tại NSA. Các nhà kho, bể chứa nước cũng gần như bị phá hủy trong các đòn tập kích của Iran.

Hai trạm thông tin liên lạc vệ tinh AN/GSC-52B cùng một cơ sở quản lý truyền thông đã bị phá hủy ngay trong những giờ đầu tiên Iran tung đòn trả đũa. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), mỗi trạm này trị giá khoảng 20 triệu USD.

Mackenzie Eaglen, đồng chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Tương lai Hải quân, đánh giá các tổn thất này đã "phơi bày những điểm yếu và lỗ hổng mang tính hệ thống" của NSA.

John "Fozzie" Miller, cựu chỉ huy lực lượng hải quân Mỹ tại Trung Đông, nhận định cuộc chiến với Iran đã bộc lộ những điểm yếu của NSA, căn cứ được xây dựng từ trước khi Iran sở hữu kho tên lửa và UAV chính xác như hiện nay.

"Chúng tôi đã hiện diện ở đó hơn 50 năm, và căn cứ được mở rộng dần qua từng giai đoạn. Giờ nhìn lại, có lẽ có nhiều thứ chúng tôi sẽ làm theo cách khác", Miller nói.

Là điểm đồn trú duy nhất của Mỹ tại Trung Đông cho phép thân nhân binh sĩ đi cùng, căn cứ này hoạt động không khác gì một thị trấn Mỹ thu nhỏ, có sân bóng mềm, nhà hàng, trung tâm thương mại quân đội và trường học. Thủy thủ sau nhiều tuần lênh đênh trên biển thường cập cảng Bahrain và lên căn cứ để xả hơi.

"Lần cuối tôi ở đó, họ còn đang tổ chức một bữa tiệc khiêu vũ", Mark Cancian, đại tá thủy quân lục chiến Mỹ về hưu và hiện là cố vấn cấp cao tại CSIS, người từng hai lần làm nhiệm vụ tại NSA Bahrain, kể.

Cột khói bốc lên từ căn cứ Hạm đội 5 hải quân Mỹ sau đòn tập kích ngày 28/2. Ảnh: AFP

Kevin Donegan, người từng chỉ huy lực lượng hải quân Mỹ ở Trung Đông, dự đoán Mỹ vẫn sẽ duy trì sự hiện diện tại Bahrain, quốc gia được coi là đồng minh kiên định.

"Chúng ta đặt bộ tư lệnh Hạm đội 5 ở đó. Câu hỏi đặt ra có lẽ không phải là liệu căn cứ có biến mất hay không, mà là diện mạo của nó sẽ ra sao sau khi cuộc chiến này kết thúc?", ông nói.

CSIS trong báo cáo công bố hôm 23/6 ước tính tổng chi phí mà Mỹ đã đổ vào cuộc chiến Iran là khoảng 40 tỷ USD. Con số này bao gồm thiệt hại khoảng 4-9,4 tỷ USD đối với các căn cứ của Mỹ, dựa trên các công trình mà CSIS xác định đã bị tổn hại.

Theo WSJ, dựa trên những báo cáo về chi phí xây dựng công khai của Bộ Quốc phòng Mỹ, Lầu Năm Góc có thể phải chi khoảng 400 triệu USD để xây dựng lại những tòa nhà bị hư hại tại NSA

Đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, bởi tổng chi phí còn phụ thuộc rất lớn vào những thiết bị được trang bị bên trong, đại tá về hưu Cancian cho hay.

Theo các quan chức Mỹ am hiểu vấn đề, mức độ tàn phá nghiêm trọng tại căn cứ NSA, cùng hơn 20 cơ sở khác của Mỹ ở Trung Đông, đã buộc Lầu Năm Góc phải đánh giá lại toàn bộ mạng lưới căn cứ trong khu vực.

Giới chức quân sự hiện cân nhắc cải tổ toàn diện căn cứ tại Bahrain, cắt giảm sự hiện diện của Mỹ ở Kuwait và Arab Saudi, đồng thời dịch chuyển một số căn cứ hoặc các hoạt động tại căn cứ về phía tây, ngoài tầm bắn của tên lửa và UAV từ Iran.

Các công trình bị phá hủy có thể sẽ không được xây dựng lại. Các trung tâm chỉ huy và điều khiển có khả năng được chuyển xuống lòng đất. Đồng thời, năng lực quân sự có thể được phân tán mỏng hơn trên khắp khu vực. Tuy nhiên, các nguồn tin nhấn mạnh rằng chưa có quyết định chính thức nào được thông qua.

Trung tâm Hỗ trợ Hoạt động Hải quân (NSA) ở Bahrain. Ảnh: PressTV

Trước khi xung đột bắt đầu, một số quan chức quân sự đã cảnh báo về điểm yếu của các căn cứ ở vùng Vịnh. Đề xuất dịch chuyển các cơ sở quân sự xa hơn về phía tây từng được đưa ra trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump nhưng chưa bao giờ được triển khai thực tế.

"Chúng tôi đã bảo vệ rất tốt các căn cứ, nhưng tên lửa Iran vẫn lọt qua và đánh trúng các hạ tầng thiết yếu phục vụ hoạt động tác chiến. Đó là kết quả của 10 năm Iran liên tục cải tiến công nghệ tấn công, giúp vũ khí có tầm bắn xa hơn và độ chính xác cao hơn", tiến sĩ Ravi Chaudhary, cựu trợ lý Bộ trưởng Không quân Mỹ, nói.

Những quyết định mà Mỹ đưa ra vào lúc này như tái thiết công trình nào, từ bỏ cơ sở nào hay rút lui đến đâu sẽ định hình lại toàn bộ diện mạo và vị thế của Washington tại Trung Đông trong tương lai, theo các nhà phân tích của WSJ.

Thanh Tâm (Theo WSJ, NBC News, Reuters)

Adblock test (Why?)

Máy bay cỡ nhỏ đâm vào tòa nhà cao nhất Bắc Kinh

Trung QuốcMáy bay cỡ nhỏ đâm vào tòa CITIC Tower cao 109 tầng ở thủ đô Bắc Kinh, làm vỡ các tấm kính và khiến nhiều người sơ tán.

Sự việc xảy ra khoảng 18h hôm nay (17h giờ Hà Nội), khi một máy bay hạng nhẹ được cho là mẫu Sunward SA60L Aurora đâm vào tòa nhà. Phi cơ thuộc sở hữu của một công ty hàng không dân dụng địa phương. Chưa có thông tin về thương vong trong sự việc.

Mảnh vỡ rơi xuống sau vụ máy bay đâm vào tòa CITIC Tower ở Bắc Kinh chiều tối 26/6. Video: Metro

Hình ảnh hiện trường cho thấy một số tấm kính của tòa tháp đã bị hư hại, trong khi mảnh vỡ và phần đuôi máy bay rơi xuống chân tòa nhà. Phóng viên CNN thấy nhiều người sơ tán khỏi tòa nhà và tập trung trên các con phố xung quanh. Xe cứu hỏa, xe cảnh sát và xe cứu thương cũng được triển khai đến hiện trường.

Một phụ nữ họ Lin nói với SCMP rằng cô đã được sơ tán khẩn cấp khỏi tòa nhà vào khoảng 18h. "Tôi chạy ra ngoài mà không kịp mang theo giấy tờ tùy thân hay túi xách", cô nói. Một nhân chứng làm việc gần đó đã nghe thấy tiếng động lớn vào khoảng 17h40, nhưng không trực tiếp chứng kiến vụ rơi.

Hư hại tại tòa tháp CITIC Tower ở Bắc Kinh ngày 26/6. Ảnh: AP

Theo Dimsum Daily, máy bay gặp nạn mang mã đăng ký B-12PP, do công ty hàng không Dongshi Shuangyue vận hành.

Phi công dường như cất cánh lúc 17h30. Khoảng 10 phút sau, phi cơ được cho là chuẩn bị quay trở lại hạ cánh nhưng bị chệch khỏi đường bay. Dữ liệu định vị máy bay biến mất gần đường Vành đai 5 phía đông Bắc Kinh, các nỗ lực liên lạc sau đó đều không thành công.

Giới chức Trung Quốc chưa lên tiếng về thông tin. Cảnh sát Bắc Kinh đã phong tỏa các tuyến đường xung quanh tòa nhà, giải tán đám đông và duy trì lực lượng dày đặc quanh hiện trường.

Đuôi máy bay rơi xuống chân tòa CITIC Tower ở Bắc Kinh hôm 26/6. Ảnh: Republic World

CITIC Tower có tổng cộng 109 tầng trên mặt đất và 8 tầng hầm, được hoàn thiện vào năm 2018. Với chiều cao 528 m, đây là tòa nhà cao nhất tại thủ đô Bắc Kinh.

Công trình nằm tại Khu Trung tâm Thương mại ở quận Triều Dương, nơi được coi là "trái tim" tài chính và kinh tế sầm uất nhất của thủ đô Bắc Kinh, tập trung nhiều tòa nhà chọc trời mang tính biểu tượng, các tập đoàn đa quốc gia và đại sứ quán.

Sunward SA60L Aurora là máy bay một động cơ, hai chỗ ngồi được sản xuất bởi công ty Starair của Trung Quốc. Phi cơ có thể được dùng cho hoạt động huấn luyện sơ cấp và ngắm cảnh.

Máy bay B-12PP trong ảnh chụp hồi năm 2024. Ảnh: Jet Photos

Thanh Tâm (Theo CNN, SCMP, Dimsum Daily)

Adblock test (Why?)

Lý do loạt nhà cao tầng Venezuela 'sập như bánh kếp' trong động đất

Phần lớn nhà cao tầng sụp đổ ở nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất trong động đất Venezuela đều được xây trước thập niên 1970, không đủ lượng cốt thép cần thiết để chịu lực.

Trận động đất kép xảy ra hôm 24/6 ở Venezuela đã khiến ít nhất 235 người thiệt mạng, hàng nghìn người bị thương. Mô hình dự báo của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho thấy số người chết có khả năng lên tới hàng nghìn, với xác suất rất cao vượt quá 10.000 người.

Giới chức sẽ cần nhiều ngày để đánh giá đầy đủ quy mô thiệt hại, nhưng những video đã ghi lại hình ảnh thảm họa khi cả dãy phố bị san phẳng, nhiều tòa nhà cao tầng vỡ vụn, các tầng xếp chồng lên nhau như bánh kếp.

"Qua các bức ảnh xuất hiện trên truyền thông, có vẻ phần lớn những tòa nhà bị sập đều là công trình bê tông không có khả năng biến dạng dẻo", Maria Mohammed, Chủ tịch Hiệp hội Kỹ sư Kết cấu Nam California, nhận định.

Hàng loạt tòa nhà bị tàn phá sau động đất ở Venezuela ngày 24/6. Video: Weather Monitor

Đây là thuật ngữ chuyên ngành để chỉ những công trình thiếu lượng cốt thép cần thiết để giữ cho phần bê tông giòn trong các cột chịu lực không bị phá hủy khi xảy ra rung lắc do động đất. USGS từng nhận định công trình bê tông không có khả năng biến dạng dẻo là một trong những loại "có nguy cơ gây thương vong cao nhất trong động đất".

"Khi rung chấn mạnh xảy ra, các trụ chịu lực tại tầng dưới cùng của tòa nhà vỡ vụn, rồi lần lượt các tầng tiếp theo sụp xuống, xếp chồng lên nhau, khiến những nạn nhân mắc kẹt bên trong", Necati Catbas, giáo sư về xây dựng dân dụng tại Đại học Trung Florida, Mỹ, nói.

Giáo sư Catbas cho hay các công trình cao tầng ở Venezuela được xây dựng trước thập niên 1970 theo các tiêu chuẩn cũ thường không được bố trí đủ lượng cốt thép cần thiết, đặc biệt là thiếu các vòng cốt thép đai quấn quanh cột chịu lực.

Khi động đất mạnh xảy ra, các công trình này không thể "lắc lư", uốn cong và nứt từ từ như những tòa nhà được xây bằng bê tông biến dạng dẻo để hấp thụ năng lượng rung chấn. Khi vượt quá giới hạn chịu đựng, phần bê tông giòn ở các cột trụ sẽ vỡ vụn và nổ bung ra, lõi thép bên trong bị uốn cong hoặc gãy.

Khi đó, tòa nhà sẽ mất hoàn toàn lực đỡ và sụp đổ đè lên nhau như các lớp bánh kếp, khiến người bên trong không kịp sơ tán.

Kiểu sập này cũng gây rất nhiều khó khăn cho công tác tìm kiếm cứu nạn. Bất kỳ động thái tháo dỡ nào cũng đều có nguy cơ khiến các khối bê tông bên trên tiếp tục sập xuống, đe dọa những người mắc kẹt lẫn lực lượng cứu nạn.

"Hoạt động cứu nạn tại những công trình này đòi hỏi chuyên môn cao, bởi bạn không muốn đẩy các nhân viên cứu hộ cứu nạn vào tình thế nguy hiểm", giáo sư Catbas nói.

Điểm yếu chết người của dạng công trình này được giới chức Mỹ phát hiện sau trận động đất mạnh 6,6 độ ở Sylmar, bang California, Mỹ năm 1971. Trong số những tòa nhà bị sập khi đó có bệnh viện cựu binh tại thành phố San Fernando, đã hoạt động 46 năm, khiến 49 người thiệt mạng.

Đến trận động đất Northridge mạnh 6,7 độ năm 1994 ở California, nhiều công trình bê tông tiếp tục đổ sập, bao gồm một phần tòa nhà của tập đoàn chăm sóc sức khỏe Kaiser Permanente và trung tâm thương mại Bullock’s.

Kể từ thập niên 1970, nhiều nước, trong đó có Venezuela, đã sửa đổi tiêu chuẩn xây dựng tối thiểu nhằm cấm các công trình sử dụng bê tông không có khả năng biến dạng dẻo và yêu cầu cấu hình cốt thép có khả năng chống rung chấn tốt hơn.

Một tòa nhà bị hư hại ở La Guaira ngày 25/6. Ảnh: AP

Sẽ cần thêm thời gian để đánh giá quy chuẩn xây dựng và thực tiễn thi công tại các thành phố của Venezuela bị tàn phá trong trận động đất mới nhất. Nghiên cứu công bố năm 2020 đề cập khả năng các chuyên gia sẽ khuyến nghị gia cố công trình rủi ro cao. Một báo cáo năm 2023 cũng đề xuất đưa các tiêu chuẩn mới vào quy chuẩn động đất của Venezuela nhằm nâng cao độ an toàn công trình.

Trên thế giới, các công trình xây dựng theo tiêu chuẩn cũ vẫn tiếp tục bị sập trong các trận động đất, như tại đảo Đài Loan năm 1999, New Zealand năm 2011, Mexico năm 2017, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria năm 2023, và gần đây nhất là Philippines, nơi video ghi lại cảnh công nhân tháo chạy khỏi tòa nhà rung lắc dữ dội trước khi công trình sập hoàn toàn.

Hai trận động đất lớn tại Venezuela xảy ra liên tiếp như "đòn kép", với cường độ lần lượt 7,2 và 7,5, cách nhau chỉ 39 giây, theo USGS. Ước tính khoảng 20.000 người trải qua mức rung chấn "dữ dội", đủ mạnh để làm lệch móng công trình và gây thiệt hại nghiêm trọng.

Tâm chấn của trận lớn hơn nằm cách Caracas khoảng 160 km về phía tây, thuộc bang Yaracuy, nhưng sau đó đứt gãy lan dài về phía đông, truyền năng lượng địa chấn tới thủ đô. Theo tính toán của USGS, Caracas chịu rung chấn ở mức "trung bình", nhưng vẫn đủ gây thiệt hại nặng cho một đô thị chưa từng trải qua rung lắc mạnh trong thời hiện đại.

Đống đổ nát của những tòa nhà bị sập tại La Guaira. Ảnh: AP

"Đây là một trong những trận động đất gây thiệt hại nghiêm trọng bởi nó kết hợp giữa cường độ rất lớn và mật độ dân cư cao", nhà địa chấn học Lucy Jones thuộc Viện Công nghệ California (Caltech) nhận định.

Đây có thể là cơn địa chấn mạnh nhất Venezuela từng ghi nhận trong 125 năm qua, sau trận động đất mạnh 7,7 độ ngoài khơi nước này năm 1900 khiến 21 người thiệt mạng. Hồi năm 1967, trận động đất 6,6 độ xảy ra gần Caracas, khiến 240 người tử vong và phơi bày mức độ dễ tổn hại của thành phố.

"Nhìn chung, người dân trong khu vực này đang sống trong các công trình dễ tổn hại trước động đất", USGS cho biết.

Huyền Lê (Theo Los Angeles Times, AFP)

Adblock test (Why?)

Cuộc họp biến thành màn đấu khẩu giữa ông Trump với phe Cộng hòa

Một cuộc họp nhằm thúc đẩy dự luật mới đã chuyển hướng sang màn đối đầu căng thẳng giữa ông Trump và các thượng nghị sĩ Cộng hòa về vấn đề Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trưa 24/6 dự kiến tới tòa nhà quốc hội ở Đồi Capitol để ký thông qua dự luật The 21st Century Road to Housing (Con đường sở hữu nhà ở thế kỷ 21), vốn đã được cả Hạ viện và Thượng viện phê chuẩn trước đó. Nhưng chỉ một giờ trước lễ ký, ông Trump bất ngờ đổi ý.

"Buổi họp báo và ký dự luật về nhà ở bị hủy bỏ cho đến khi chúng ta thông qua Đạo luật Cứu nước Mỹ (SAA) vô cùng cần thiết, mà tôi coi là tình trạng khẩn cấp quốc gia", Tổng thống Trump thông báo trên mạng xã hội, khiến các nghị sĩ Cộng hòa bất ngờ.

Ông Trump sau đó tham gia cuộc ăn trưa làm việc với các thượng nghị sĩ Cộng hòa, nhằm thảo luận về SAA, dự luật do phe Cộng hòa đề xuất, yêu cầu cử tri xuất trình giấy tờ tùy thân có ảnh khi đi bỏ phiếu, cũng như chứng minh quốc tịch Mỹ khi đăng ký cử tri. Dự luật đã thất bại tại Thượng viện và bị phe Dân chủ chỉ trích là nỗ lực nhằm ngăn chặn việc bỏ phiếu tại các cộng đồng có xu hướng ủng hộ đảng này.

Nhưng chủ đề thảo luận trong cuộc họp tại bữa trưa đã nhanh chóng chuyển sang vấn đề Iran. Ông Trump giận dữ chỉ trích việc Thượng viện do phe Cộng hòa kiểm soát hôm 23/6 thông qua nghị quyết hạn chế quyền lực của Tổng thống trong cuộc chiến với Iran, yêu cầu ông Trump rút quân đội Mỹ khỏi các hoạt động chống lại Iran.

Nghị quyết này không mang tính ràng buộc, không có hiệu lực pháp lý và chủ yếu mang tính biểu tượng, song phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng từ một số thành viên đảng Cộng hòa tại quốc hội về xung đột Trung Đông cũng như thỏa thuận mà ông Trump đạt được với Iran.

Tổng thống Trump chỉ trích gay gắt 4 thượng nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu thuận, gồm Lisa Murkowski, Rand Paul, Bill Cassidy và Susan Collins.

"Tôi đã dồn Iran vào thế nguy, có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Nhưng rồi Thượng viện lại quyết định tiến hành một cuộc bỏ phiếu về Đạo luật Quyền lực Chiến tranh không đúng thời điểm và vô nghĩa. Những thượng nghị sĩ này khiến công việc của Tổng thống khó khăn hơn, nhưng tôi sẽ hoàn thành nó bằng cách này hay cách khác, bởi tôi luôn làm được!", ông Trump cho hay.

Ông Trump và thượng nghị sĩ Cassidy đã lớn tiếng đấu khẩu với nhau tại cuộc họp. Theo những người tham dự sự kiện, ông Trump đã gọi Cassidy này là "kẻ thất bại", "kẻ điên rồ" và yêu cầu ông ngồi xuống. Thượng nghị sĩ Cassidy, người đã thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ hồi tháng 5 trước ứng viên được ông Trump hậu thuẫn, đáp trả rằng không ai có quyền bảo ông làm như vậy.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (giữa) cùng Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune đi tới cuộc họp với các thành viên đảng Cộng hòa ở Đồi Capitol ngày 24/6. Ảnh: AP

Trả lời phóng viên sau bữa trưa, ông Cassidy thừa nhận bản thân đã mất bình tĩnh. Ông cho biết Tổng thống Trump đã khơi lại nghị quyết về quyền lực chiến tranh Iran và hỏi tại sao lại có người bỏ phiếu thuận. Vì vậy, ông đã đứng dậy.

Ông nói với Tổng thống Trump rằng "ngài đã không nói cho người dân Mỹ biết chuyện gì đang xảy ra. Lẽ ra nó chỉ kéo dài 4 tuần, nhưng giờ đã là 4 tháng rồi".

Ông Trump đã lớn tiếng và Cassidy cho biết ông cũng đáp trả với tông giọng tương đương. Thượng nghị sĩ bang Louisiana kể có lúc ông Trump đã chế giễu việc ông bị thua trong cuộc bầu cử sơ bộ.

"Đương nhiên là tôi thất cử rồi! Phát hiện hay đấy", ông Cassidy mỉa mai. "Tôi đã nói rõ rằng mình không dễ bị bắt nạt và khẳng định chúng tôi cần câu trả lời. Mọi chuyện chỉ có vậy thôi".

Nhiều nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện muốn Nhà Trắng cung cấp thêm thông tin chi tiết về vấn đề Iran, sau khi lo ngại với những gì họ nghe được về các điều khoản có thể có trong thỏa thuận hòa bình mong manh, bao gồm việc nới lỏng các lệnh trừng phạt và giải phóng lượng tiền mặt đang bị đóng băng.

"Iran lại đang trở nên mạnh mẽ hơn so với thời điểm bắt đầu. Chúng ta chưa đạt được bất kỳ mục tiêu nào được đề ra ban đầu, vì vậy có thể nói điều đó thật thất vọng", Cassidy nói trước cuộc họp.

Thượng nghị sĩ Ted Cruz cho hay "lịch sử chứng minh rằng việc trao hàng tỷ USD cho những người muốn hại chúng ta là ý tưởng cực kỳ tồi tệ".

Từ trái qua: thượng nghị sĩ Rick Scott, Tổng thống Trump, thượng nghị sĩ John Barrasso và Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune trả lời báo giới sau cuộc họp ở Đồi Capitol hôm 24/6. Ảnh: AP

Trong cuộc họp ngày 24/6, ông Trump cũng chỉ trích thượng nghị sĩ Dave McCormick vì đã vắng mặt trong cuộc bỏ phiếu về quyền lực chiến tranh. Vào thời điểm đó, ông McCormick đang có mặt trên chuyên cơ Không lực Một để cùng Tổng thống trở về Washington sau một sự kiện ở Pennsylvania.

Khi bà Murkowski vào họp muộn, ông Trump châm biếm rằng ông vừa mới nói những điều tốt đẹp về bà. "Rất vui được gặp ngài, thưa Tổng thống", bà Murkowski đáp lại.

Phát biểu với báo giới sau cuộc họp, ông Trump gọi đây là "cuộc họp thực sự tuyệt vời" và không đề cập đến cuộc tranh luận nội bộ đảng về vấn đề Iran.

Ông cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune, người đã bị ông gây sức ép trong nhiều tháng để tìm đủ số phiếu thông qua Đạo luật Cứu nước Mỹ. Ông Trump coi đây là quân bài quan trọng để giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, nhưng dự luật đang không nhận đủ sự ủng hộ để được thông qua.

"Chúng tôi thực sự quý mến mọi người trong phòng họp. Tôi không thích một vài người, nhưng không sao cả", ông nói.

Đảng Cộng hòa đang nắm giữ thế đa số 53-47 tại Thượng viện, nhưng Đạo luật Cứu nước Mỹ sẽ cần ít nhất 60 phiếu để vượt qua quy định filibuster của cơ quan này. Filibuster là thuật ngữ để chỉ việc các nghị sĩ có quyền tranh luận không giới hạn về thời gian, đồng nghĩa có thể trì hoãn việc thông qua một dự luật vô thời hạn.

Không thượng nghị sĩ Dân chủ nào ủng hộ đề xuất trên. Ông Trump đã yêu cầu các thượng nghị sĩ Cộng hòa bãi bỏ quy định filibuster, nhưng ông Thune bác bỏ ý tưởng này.

"Tổng thống đến đó để thuyết phục về Đạo luật Cứu nước Mỹ và sẵn sàng phá bỏ quy định filibuster nếu muốn hoặc nếu cần thiết. Ông ấy rất muốn dự luật đó được thông qua", thượng nghị sĩ Roger Marshall cho hay.

Thượng nghị sĩ Bill Cassidy rời cuộc họp với ông Trump tại Đồi Capitol ngày 24/6. Ảnh: AP

Theo lời các thượng nghị sĩ tham dự, cuộc họp kéo dài hơn một giờ chủ yếu là thời gian ông Trump phát biểu. Ông Thune nhận định cuộc thảo luận không giải quyết được vấn đề gì, nhưng nó giúp "đưa một số khúc mắc ra ánh sáng để giải tỏa chúng. Và xét trên khía cạnh đó, nó đã đạt được mục tiêu".

Thượng nghị sĩ Tommy Tuberville, cựu huấn luyện viên bóng bầu dục, đã ví những lời phát biểu của ông Trump giống như huấn luyện viên trưởng bước vào phòng thay đồ ở hiệp phụ khi đội nhà đang bị dẫn trước.

"Bạn không thể để bụng chuyện đó được. Tôi nghĩ khi tất cả rời đi, chúng tôi đều hiểu lập trường của ông ấy và ông ấy muốn chúng tôi làm gì. Bây giờ hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra", Tuberville nói.

Vài giờ sau cuộc họp trưa 24/6, ông Cassidy được Phó tổng thống JD Vance và đặc phái viên Steve Witkoff mời tới Nhà Trắng để trực tiếp thông báo về tình hình chiến sự Iran. Thượng nghị sĩ này sau đó quay lại Đồi Capitol để bỏ phiếu chống lại một nghị quyết quyền hạn chiến tranh khác do phe Dân chủ đệ trình, trong nỗ lực nhằm xoa dịu ông Trump.

Nghị quyết của đảng Dân chủ không được thông qua với 50 phiếu chống, cùng một phiếu "có mặt" (không ủng hộ cũng không chống lại) của thượng nghị sĩ Rand Paul, người nhiều lần bỏ phiếu cùng phe Dân chủ nhằm ngăn chiến sự.

"Tôi muốn cảm ơn Phó tổng thống Vance và đặc phái viên Witkoff vì buổi trao đổi rất chi tiết về Iran. Tôi đánh giá cao việc nhanh chóng được mời tới Nhà Trắng để được giải đáp nhiều quan ngại của mình", ông Cassidy đăng trên X ngày 24/6.

Thanh Tâm (Theo WSJ, AFP, Reuters)

Adblock test (Why?)