Tướng Eyal Zamir, Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), được cho là kiến trúc sư chính trong chiến dịch của Israel nhằm vào Iran.
Khi Eyal Zamir ngồi vào bàn ăn Shabbat tại nhà mẹ ở miền trung Israel tối 27/2, không ai trong gia đình biết ông sắp ra một quyết định mang tính bước ngoặt. Shabbat là ngày nghỉ lễ hàng tuần của người Do Thái, thường dành cho gia đình và sinh hoạt tôn giáo.
Vài giờ sau, Zamir rời đi trên một chiếc xe không biển hiệu đến trung tâm chỉ huy quân sự ngầm ở Tel Aviv. Tại đây, ông yêu cầu quân đội Israel mở cuộc không kích nhằm vào Iran, trong đó có mệnh lệnh hạ sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei.
"Các anh được phép thực hiện. Hãy không kích mục tiêu được chỉ định. Các anh đang làm nên lịch sử", ông Zamir nói, theo các nguồn thạo tin.
Giới chức quân đội Israel mô tả Zamir là kiến trúc sư then chốt trong chiến dịch phối hợp của quân đội Israel và Mỹ. Ông đã cùng các đại diện Mỹ lên kế hoạch tác chiến, tham vấn lãnh đạo Israel và quan chức an ninh Arab, giám sát các đợt không kích.
Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel Eyal Zamir tại một sự kiện ở thành phố miền trung Kfar Saba tháng 11/2025. Ảnh: AFP
Zamir sinh năm 1966 tại Eilat, thành phố cực nam Israel. Sau khi tốt nghiệp trường nội trú chỉ huy quân sự ở Tel Aviv, ông gia nhập lực lượng thiết giáp Israel năm 1984, từng chỉ huy đơn vị xe tăng tác chiến tại miền nam Lebanon giai đoạn 1988-1990. Các cựu đồng nghiệp cho biết những năm tháng tác chiến ở Lebanon giúp ông hiểu rõ hơn về góc nhìn của một người lính tại chiến trường.
Zamir sau đó lãnh đạo một đơn vị phụ trách học thuyết và huấn luyện quân sự, tham gia định hình tư duy chiến lược của Israel, rồi lần lượt chỉ huy Lữ đoàn Thiết giáp số 7 và Sư đoàn Thiết giáp số 36. Ông từng theo học một năm tại học viện quân sự Ecole Militaire ở Pháp.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu chọn Zamir làm thư ký quân sự năm 2012-2015. Trong vai trò tư lệnh Bộ Chỉ huy miền Nam giai đoạn 2015-2018, Zamir chịu trách nhiệm đối phó các cuộc biểu tình kéo dài của người Palestine tại Gaza.
Tháng 11/2018, Thủ tướng Netanyahu bổ nhiệm Zamir làm phó tham mưu trưởng IDF. Năm 2021, Zamir rời quân đội và sang Mỹ làm nghiên cứu viên tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông. Zamir từng cảnh báo Israel chưa sẵn sàng đối phó một cuộc chiến khốc liệt, kéo dài và trên nhiều mặt trận, do thiếu hụt lượng binh sĩ cần thiết.
Năm 2023, Zamir về nước, làm tổng giám đốc Bộ Quốc phòng Israel. Thủ tướng Netanyahu bổ nhiệm Zamir làm Tổng tham mưu trưởng IDF hồi tháng 3/2025. Động thái được coi là nỗ lực của chính phủ Israel nhằm xây dựng lại niềm tin của công chúng với quân đội sau cuộc tấn công của Hamas vào miền nam nước này ngày 7/10/2023, sự kiện được coi là thất bại tình báo tồi tệ nhất trong lịch sử đất nước.
Trong bài phát biểu đầu tiên sau nhậm chức, Zamir cho rằng 2025 "sẽ tiếp tục là một năm chiến sự", dù Israel khi đó đã đạt được các thỏa thuận ngừng bắn trong hai mặt trận là Gaza và Lebanon. Ông nhấn mạnh Israel cần hướng tới tự chủ về an ninh và quốc phòng.
Ba tháng sau khi Zamir nhậm chức, Israel phát động chiến dịch Sư tử Trỗi dậy nhắm vào các cơ sở trong chương trình hạt nhân của Iran, châm ngòi cho cuộc xung đột kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025. Trong thời gian đó, Iran đáp trả bằng các loạt tên lửa đạn đạo nhắm vào lãnh thổ Israel.
Cuộc xung đột này được xem là bước ngoặt đối với tướng Zamir, khi Israel lần đầu tiên bước vào một cuộc chiến trực diện với Iran, thay vì chỉ đối đầu với các lực lượng ủy nhiệm của Tehran trong khu vực.
Các quan chức Israel cho biết tướng Zamir từ lâu đã tập trung vào mối đe dọa từ Iran và các lực lượng ủy nhiệm của nước này ở Lebanon, Gaza và Yemen, cũng như cách Israel, Mỹ và các nước Arab có thể phối hợp để ngăn chặn họ.
"Ông ấy coi Iran là đầu rắn", chuẩn tướng Guy Hazut, từng là cấp dưới của ông Zamir, nói. "Chiến lược cốt lõi là nếu làm suy yếu Iran, các lực lượng ủy nhiệm của nước này xung quanh Israel cũng sẽ mất chỗ dựa".
Trong nghiên cứu dài 77 trang cho Viện Washington về Chính sách Cận Đông, ông Zamir kêu gọi triển khai một chiến dịch tập trung nhằm vào lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đồng thời xây dựng một liên minh phòng thủ giữa các quốc gia trong khu vực để đối phó Iran.
"Điều quan trọng là phải hành động một cách chiến lược cùng các đối tác, cần tạo ra yếu tố bất ngờ và sự bất định, qua đó gây tâm lý lo ngại cho cả Iran lẫn các lực lượng ủy nhiệm của nước này", ông Zamir viết.
Tổng tham mưu trưởng IDF hồi tháng 1 đã tới Washington gặp tướng Dan Caine, chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, chuẩn bị cho chiến dịch Sư tử Gầm mà Israel phát động hôm 28/2. Phía Mỹ gọi chiến dịch này là Cơn thịnh nộ Kinh hoàng.
Theo hai quan chức Israel, ông Zamir cũng trao đổi về tình báo và kế hoạch tác chiến với đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) phụ trách khu vực Trung Đông của quân đội Mỹ.
Hai chỉ huy có mối quan hệ làm việc khá chặt chẽ. Tướng Zamir từng mời đô đốc Cooper dự bữa tối Shabbat tại Israel, các quan chức cho biết thêm.
Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel Eyal Zamir (trái), Thủ tướng Benjamin Netanyahu (giữa) và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz tại cuộc gặp ở Tel Aviv tháng 6/2025. Ảnh: Times of Israel
Robert Satloff, giám đốc điều hành Viện Washington về Chính sách Cận Đông những năm 2020, cho biết Zamir là người thẳng thắn và luôn trình bày quan điểm đúng như những gì bản thân nhìn nhận.
Khi ông Netanyahu đưa ra kế hoạch tấn công Gaza City hồi tháng 8/2024 với mục tiêu đánh bại Hamas, Zamir đã phản đối, bày tỏ lo ngại về sự an toàn của các con tin Israel cũng như tình trạng kiệt sức của binh sĩ. Ông nhiều lần kêu gọi quân đội phải tuyển thêm người Do Thái chính thống vào lực lượng, trong bối cảnh chính phủ vẫn trì hoãn việc thông qua luật liên quan đến vấn đề này.
"Ông ấy không phải kiểu người chỉ biết gật đầu", ông Moshe Tur-Paz, nghị sĩ trung dung, thành viên Ủy ban Đối ngoại và Quốc phòng của quốc hội Israel, nhận xét. "Đối với Zamir, tính chuyên nghiệp quan trọng hơn sự trung thành về mặt chính trị".
Như Tâm (Theo AFP, Reuters, Al Jazeera)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét