Giải pháp hai nhà nước cho xung đột Gaza

Một số lãnh đạo thế giới đang thúc đẩy mô hình hai nhà nước, trong đó Israel và Palestine cùng tồn tại hòa bình, như giải pháp cho xung đột ở Gaza.

Josep Borrell, quan chức phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), hôm 20/11 cho rằng "biện pháp đảm bảo tốt nhất cho an ninh của Israel là thành lập nhà nước Palestine". Theo ông, Israel không nên chiếm đóng Dải Gaza sau khi xung đột hiện tại kết thúc và quyền kiểm soát vùng đất này nên được bàn giao cho Chính quyền Palestine.

Tổng thống Joe Biden trong bài phát biểu tại Nhà Trắng ngày 25/10 cũng đề cập tới ý tưởng xây dựng một nhà nước Palestine tồn tại bên cạnh Israel. "Khi cuộc khủng hoảng này kết thúc, cần có tầm nhìn về những gì tiếp theo. Và theo quan điểm của chúng tôi, đó phải là giải pháp hai nhà nước", ông nói.

Thủ tướng Anh Rishi Sunak đã thảo luận về giải pháp hai nhà nước trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu gần đây. Hội đồng châu Âu tháng trước tái khẳng định cam kết đối với "nền hòa bình lâu dài và bền vững" dựa trên giải pháp hai nhà nước.

Giáo hoàng Francis trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Italy cho rằng áp dụng mô hình hai nhà nước là "giải pháp khôn ngoan" để giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay.

Cựu ngoại trưởng Israel Shimon Peres ký hiệp định Oslo về quyền tự trị của người Palestine tại Nhà Trắng ngày 13/9/1993. Ảnh: AFP

Giải pháp hai nhà nước là ý tưởng thiết lập hai nhà nước có lãnh thổ tách biệt, trong đó một cho người Israel và một cho người Palestine. Khái niệm này xuất hiện trước khi nhà nước Israel thành lập năm 1948, thời điểm kết thúc quyền ủy trị của người Anh đối với Palestine. Tuy nhiên, bạo lực và chiến tranh bùng phát trong những thập kỷ sau đó đã cản trở nỗ lực này.

Trong hiệp định Oslo do Mỹ làm trung gian đàm phán ký kết năm 1993, Israel chấp nhận Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) là đại diện của người Palestine, trong khi PLO công nhận quyền tồn tại hòa bình của Israel. Hai bên nhất trí rằng Chính quyền Palestine sẽ chịu trách nhiệm quản lý Bờ Tây và Dải Gaza, mang hy vọng về lộ trình hiện thực hóa mô hình hai nhà nước.

Tuy nhiên, năm 2000, tổng thống Mỹ Bill Clinton không thể đạt thỏa thuận với thủ tướng Israel Ehud Barak và lãnh đạo Palestine Yasser Arafat tại Trại David ở Mỹ về việc thực thi hiệp định Oslo. Phong trào nổi dậy (intifada) của người Palestine chống lại sự chiếm đóng của Israel cũng khiến tiến trình hòa bình khu vực đình trệ trong nhiều năm.

"Không có thêm bước tiến nào kể từ đó và tình hình chỉ ngày một xấu đi", Gilbert Achcar, giáo sư nghiên cứu về phát triển và quan hệ quốc tế tại Đại học SOAS ở London, Anh, nói.

Ý tưởng thiết lập nhà nước Palestine bao gồm Dải Gaza và phần lớn Bờ Tây với một số khu vực lãnh thổ được hoán đổi để bù đắp cho các khu định cư của người Israel ở Bờ Tây.

Hầu hết người ủng hộ giải pháp hai nhà nước cho rằng Israel nên đưa biên giới của họ về vị trí trước cuộc chiến 6 ngày năm 1967, theo Hội đồng Quan hệ Quốc tế ở Mỹ. Sau cuộc chiến đó, Israel đã đưa quân kiểm soát Đông Jerusalem và toàn bộ Dải Gaza.

Trải qua những biến động của lịch sử, người Palestine và Israel hiện sống trong biên giới của vùng lãnh thổ có thể trở thành nhà nước tương lai. Nhiều gia đình Palestine đang tìm cách trở lại những khu vực lãnh thổ bị mất trong cuộc chiến tranh năm 1948, hay còn gọi là thảm họa Nakba, khi lực lượng Israel trục xuất hàng trăm nghìn người Palestine khỏi nơi sinh sống của họ.

Jerusalem là một trở ngại lớn khác. Người Palestine xem Đông Jerusalem, nơi Israel đã sáp nhập, như thủ đô tương lai của nhà nước Palestine. Tình hình trở nên phức tạp hơn khi tổng thống Mỹ Donald Trump năm 2017 công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel.

Biên giới Israel, Gaza, Bờ Tây theo thỏa thuận đình chiến năm 1949. Đồ họa: BBC

Tổng thống Chính quyền Palestine Mahmoud Abbas, quản lý những khu vực do người Palestine kiểm soát ở Bờ Tây, cáo buộc Israel "phá hoại" giải pháp hai nhà nước.

"Bất cứ ai nghĩ rằng hòa bình có thể có ở Trung Đông trong khi người Palestine không được hưởng quyền lợi đầy đủ và hợp pháp là ảo tưởng", ông Abbas nói tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hồi tháng 9, trước khi xung đột ở Dải Gaza bùng phát.

Thủ tướng Netanyahu trong chiến dịch bầu cử năm 2015 nói rằng sẽ không có nhà nước Palestine độc lập khi ông còn tại vị. Kể từ đó, ông theo đuổi ý tưởng này.

"Tôi chắc chắn sẵn sàng cho họ tất cả quyền lực mà họ cần để tự trị, nhưng không thể có quyền lực để đe dọa chúng tôi", ông Netanyahu nói đầu năm nay.

Năm 2017, Hamas, nhóm vũ trang kiểm soát Dải Gaza từ năm 2007, cho biết đã chuẩn bị để chấp nhận một nhà nước Palestine theo biên giới năm 1967. Tuy nhiên, lãnh đạo nhóm lúc đó Khaled Meshaal nói Hamas sẽ không công nhận nhà nước Israel.

Biên giới Israel, Gaza, Bờ Tây sau cuộc chiến tranh năm 1967. Đồ họa: BBC

Trước cuộc xung đột hiện tại, việc xây dựng các khu định cư của Israel ở Bờ Tây là một trong những trở ngại lớn nhất đối với hòa bình của người dân Palestine.

Giáo sư Achcar nói hiệp định Oslo không có điều khoản nào để ngăn người Israel xây dựng các khu định cư trên vùng đất được cho là của người Palestine. "Để người Palestine chấp nhận những giải pháp như hai nhà nước, người Israel cần phải rút toàn bộ các khu định cư như vậy", ông nói.

Yossi Mekelberg, phó giáo sư tại Viện Chatham ở Anh, lưu ý việc Israel rút 8.000 người định cư ở Dải Gaza năm 2005 đã gây chia rẽ và tranh cãi rất lớn trong xã hội nước này.

Mark LeVine, giáo sư sử học kiêm chủ tịch chương trình nghiên cứu Trung Đông tại Đại học California ở Mỹ, nói rằng giải pháp hai nhà nước giống như "chia tài sản sau một cuộc ly hôn", nhưng mọi chuyện không đơn giản như vậy.

Tình hình sẽ giống như "ly hôn thời đại dịch, khi bạn chia tay nhưng phải sống trong cùng một căn nhà", Levine nói.

Binh sĩ Israel tuần tra gần biên giới với Dải Gaza hôm 24/10. Ảnh: AFP

Giáo sư này đã hình dung về một mô hình hai quốc gia "cùng tồn tại song song" nhưng không có sự phân định rạch ròi về biên giới lãnh thổ và chủ quyền. "Israel có thể vẫn là nhà nước Do Thái, Palestine là nhà nước Palestine, song người Do Thái và Palestine có thể sống ở bất kỳ đâu", ông nói.

Một số học giả Israel, Palestine và các nước khác ủng hộ ý tưởng về một liên minh như giải pháp thay thế hai nhà nước. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia khác không xem đây là giải pháp khả thi.

Mekelberg cho rằng khái niệm "hai nhà nước" có thể khả thi nhưng "sẽ rất khác so với giải pháp của năm 1993", vì giới lãnh đạo hai bên "đều không còn tin vào khả năng hòa bình" cho cuộc xung đột.

Thanh Tâm (Theo Washington Post)

Adblock test (Why?)

Qatar công bố thời điểm Hamas thả con tin

Qatar thông báo lệnh ngừng bắn Israel - Hamas sẽ bắt đầu lúc 7h ngày 24/11 và những con tin đầu tiên sẽ được thả lúc 16h cùng ngày.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed Al-Ansari nói trong cuộc họp báo ở thủ đô Doha hôm nay rằng các bên đã thống nhất danh sách thường dân được thả khỏi Gaza.

"Lệnh ngừng bắn sẽ bắt đầu lúc 7h ngày 24/11 (12h giờ Hà Nội) và những con tin dân sự đầu tiên sẽ được bàn giao vào khoảng 16h cùng ngày", Al-Ansari nói, thêm rằng 13 người sẽ được thả trong ngày đầu tiên. "Mỗi ngày sẽ có một số thường dân được thả như thỏa thuận, tổng cộng là 50 người trong 4 ngày".

Theo Al-Ansari, đây sẽ là lệnh ngừng bắn toàn diện ở cả miền bắc và miền nam Dải Gaza. Qatar bày tỏ hy vọng người Palestine sẽ được thả khỏi nhà tù của Israel theo điều khoản của thỏa thuận.

Cánh vũ trang của Hamas sau đó xác nhận thông tin này. Trong bài đăng trên Telegram, nhóm cho biết lệnh ngừng bắn sẽ diễn ra trong 4 ngày và Hamas sẽ dừng toàn bộ hành động thù địch.

"200 xe chở hàng viện trợ, 4 xe tải chở nhiên liệu sẽ vào Dải Gaza mỗi ngày", thông báo của Hamas cho hay.

Người thân, bạn bè mang theo ảnh của Alon Ohel, người bị Hamas bắt làm con tin, trong cuộc biểu tình ở Tel Aviv, Israel ngày 22/11. Ảnh: AFP

Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nước này đã nhận được danh sách sơ bộ về các con tin sẽ được thả khỏi Gaza. "Cơ quan hữu quan đang kiểm tra chi tiết danh sách và liên lạc với gia đình họ", Văn phòng Thủ tướng cho hay.

Israel cho biết lệnh ngừng bắn có thể kéo dài hơn nếu Hamas thả thêm ít nhất 10 con tin mỗi ngày. Qatar hy vọng sẽ đàm phán được một thỏa thuận tiếp theo để thêm con tin được thả khỏi Gaza trước ngày cuối cùng của lệnh ngừng bắn.

Israel và Hamas hôm 22/11 thông báo đạt thỏa thuận ngừng bắn để cho phép ít nhất 50 con tin và 150 tù nhân Palestine được trả tự do. Thỏa thuận do Qatar, Ai Cập và Mỹ làm trung gian có thể được gia hạn và mở rộng. Nó cũng nhằm cung cấp viện trợ cho hơn 2 triệu cư dân của Gaza.

Xung đột hai bên nổ ra hôm 7/10, khi Hamas bất ngờ tấn công lãnh thổ Israel, khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng và 240 dân thường bị bắt làm con tin. Israel đáp trả bằng các cuộc không kích và tấn công trên bộ vào Dải Gaza. Cơ quan y tế ở Dải Gaza cho biết xung đột khiến hơn 14.500 người thiệt mạng, trong đó có hàng nghìn trẻ nhỏ.

Huyền Lê (Theo AFP, Reuters)

Adblock test (Why?)

'Tên lửa xuyên cửa sổ' Nga tập kích lính Ukraine

[unable to retrieve full-text content]

Nhóm lính Ukraine để lộ vị trí khi tập trung trong ngôi nhà ở Kherson và bị trực thăng Nga tập kích bằng tên lửa LMUR có khả năng "bắn xuyên cửa sổ".

Mối đe dọa của phiến quân Houthi với tàu hàng Israel

Lực lượng Houthi án ngữ lối ra vào Biển Đỏ, có thể dễ dàng bắt tàu hàng Israel mà Tel Aviv và đồng minh gần như không có cách ngăn chặn hiệu quả.

Các tay súng Houthi ở Yemen ngày 19/11 dùng trực thăng đổ bộ lên tàu hàng Galaxy Leader đang di chuyển trên Biển Đỏ. Nhóm này sau đó khống chế thủy thủ đoàn, yêu cầu họ chuyển hướng tàu về cảng ở Yemen. Houthi trước đó tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào "tất cả tàu thuộc sở hữu hoặc làm ăn với Israel".

Giới chuyên gia nhận định sự việc có khả năng gây leo thang nghiêm trọng trong cuộc xung đột Israel - Hamas, bởi Houthi là một phần trong "trục kháng chiến" do Iran dẫn dắt chống lại Tel Aviv. Trục này gồm các nhóm vũ trang tại Lebanon, Syria, Iraq và Dải Gaza, với mục tiêu chính là chống lại ảnh hưởng của Israel và phương Tây ở khu vực Trung Đông.

Trực thăng chở các thành viên Houthi đổ bộ lên tàu Galaxy Leader ngày 19/11. Video: Reuters, Houthi

Người phát ngôn Houthi Yahya Sare'e xác nhận tàu Galaxy Leader bị bắt vì "thuộc sở hữu của Israel". Tel Aviv phủ nhận bất kỳ mối liên hệ nào với con tàu, dù thông tin về quyền sở hữu trong cơ sở dữ liệu vận tải công khai cho thấy nó thuộc về một trong những người đàn ông giàu nhất Israel.

Sự cố này cho thấy mối đe dọa thường trực của Houthi, nhóm phiến quân đang kiểm soát miền tây Yemen, trong đó có khu vực giáp Biển Đỏ, với các tàu hàng di chuyển qua đây, trong bối cảnh chiến sự Israel - Hamas tăng nhiệt. Trong trường hợp xấu nhất, đây có thể là động thái đầu tiên đẩy Mỹ và Israel vào một cuộc đối đầu trực tiếp với Iran, quốc gia đang hậu thuẫn Houthi.

Hầu hết các khu vực của Biển Đỏ đều có chiều rộng trên 200 km, nhưng cửa ngõ phía nam, eo biển Bab al-Mandeb, là một nút cổ chai rộng chưa đầy 20 km, từ đảo Mayyun của Yemen tới bờ biển Djibouti và Eritrea. Hàng năm có hơn 17.000 tàu hàng đi qua eo biển này, tương đương gần 50 chiếc một ngày.

Lực lượng Houthi đang án ngữ eo biển này và có thể triển khai tàu nhỏ, trực thăng đổ bộ lên bất cứ tàu hàng nào đi qua mà họ cho là có liên quan tới Israel.

Rất nhiều tàu có đặc điểm tương tự Galaxy Leader, treo cờ Bahamas, được điều hành bởi một công ty Nhật Bản, có thuyền trưởng người Bulgaria và thủy thủ đoàn đến từ ít nhất 5 quốc gia khác, không ai trong số họ là người Israel, nhưng chủ sở hữu có liên quan tới Israel.

Xuồng cao tốc của Houthi áp giải tàu Galaxy Leader về cảng Yemen hôm 19/11. Ảnh: Reuters

Trong gần 1.500 tàu đi qua eo biển Bab al-Mandeb mỗi tháng, nhiều tàu có thể liên quan đến Israel theo cách như vậy, khiến nguy cơ chúng bị Houthi bắt ngày càng tăng lên.

Nhưng hoạt động vận tải qua Biển Đỏ vẫn phải tiếp tục. Điều này đặt ra thách thức không nhỏ cho Israel và Mỹ, đồng minh thân cận nhất của họ, trong nỗ lực bảo vệ tàu hàng trước mối đe dọa thường trực từ nhóm phiến quân ở Yemen.

Theo giới quan sát, Mỹ và Israel có thể dựa vào ba phương án để ngăn chặn các vụ bắt tàu do Houthi tiến hành: Điều chiến hạm hộ tống tàu hàng, tìm cách phá hủy hoặc hạn chế đáng kể khả năng tấn công của Houthi trên biển hoặc thuyết phục họ từ bỏ các cuộc tấn công.

Đối với lựa chọn đầu tiên, câu hỏi đặt ra là ai có thể thực hiện những cuộc tuần tra liên tục bằng tàu chiến trên Biển Đỏ để bảo vệ những tàu hàng di chuyển qua đây.

Arab Saudi và Ai Cập, những quốc gia giáp Biển Đỏ, đều có lực lượng hải quân hùng mạnh. Nhưng Arab Saudi gần đây ký thỏa thuận đình chiến với Houthi ở Yemen và nhiều khả năng sẽ không muốn can thiệp. Ai Cập đang cố giữ thái độ trung lập trong xung đột Israel - Hamas và cũng không muốn bị kéo vào căng thẳng với Houthi.

Israel đang phải căng mình đối phó với mối đe dọa từ nhiều hướng, nên không thể dành thêm nguồn lực cho nhiệm vụ này. Lực lượng duy nhất còn lại có khả năng đối phó với mối đe dọa Houthi sẽ là hải quân Mỹ.

Kể từ hôm 7/10, khi Hamas đột kích vào lãnh thổ Israel, Mỹ đã triển khai nhiều khí tài tới Trung Đông, tập trung xung quanh hai nhóm tác chiến tàu sân bay. Nhóm USS Gerald Ford (CSG 12) đang hiện diện ở Địa Trung Hải, còn nhóm tàu sân bay USS Dwight Eisenhower (CSG 2) đang hoạt động ở Vịnh Oman.

Mỗi nhóm tàu sân bay này đều có một tàu tuần dương mang tên lửa dẫn đường, hai hoặc ba tàu khu trục và một đội tàu phụ trợ như tàu chở dầu, tàu tiếp liệu và tàu sửa chữa di động.

Hai nhóm tàu sân bay đều có nhiệm vụ được xác định rõ ràng. USS Gerald Ford giám sát khu vực rộng lớn gồm Israel, Lebanon, Syria và Iraq, đồng thời ngăn chặn mọi mối đe dọa có thể làm gia tăng xung đột. USS Dwight Eisenhower theo dõi tình hình Iran và sẵn sàng hành động nếu xung đột Israel - Hamas lan rộng ở Trung Đông.

Ngoài hai nhóm tàu sân bay, hải quân Mỹ còn có những chiến hạm riêng theo dõi các vụ phóng tên lửa của Houthi. Hôm 19/10, tàu USS Carney đã bắn hạ một số tên lửa và máy bay không người lái (UAV) do Houthi phóng nhắm vào Israel.

Do tất cả khí tài chiến lược này đều được giao nhiệm vụ cụ thể, các lựa chọn của Mỹ nhằm ngăn Houthi bắt tàu trên Biển Đỏ rõ ràng bị hạn chế. Những chiến hạm có thể được huy động để hộ tống tàu hàng là các con tàu đang tập trung xung quanh tàu đổ bộ tấn công USS Bataan, hiện ở ngay phía nam kênh đào Suez. Tuy nhiên, việc điều chúng tới phía nam Biển Đỏ sẽ làm suy yếu khả năng đáp trả của Mỹ trước bất kỳ diễn biến leo thang nào xung quanh Gaza.

Vị trí Biển Đỏ và Eo Bab al-Mandab. Đồ họa: AFP

Điều này đưa đến lựa chọn thứ hai. Washington có thể yêu cầu Tel Aviv dùng tên lửa tầm xa tập kích các cảng của Houthi nhằm xóa sổ năng lực tác chiến bằng đường biển của họ. Khi không còn xuồng và trực thăng để hoạt động, Houthi sẽ khó triển khai các chiến dịch bắt tàu trên Biển Đỏ, theo bình luận viên Zoran Kusovac của Al Jazeera.

Nhưng phương án này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, bởi cuộc tấn công trực tiếp của Israel vào phiến quân Houthi có thể kích động "trục kháng chiến" có hành động quyết liệt hơn nhắm vào Tel Aviv.

Thông qua các nhóm dân quân trong khu vực, đặc biệt là nhóm Hezbollah ở Lebanon, Iran có thể tăng cường các cuộc tập kích nhắm vào Israel, mở ra nhiều mặt trận mới với nước này. Các nhóm thân Iran ở Iraq và Syria cũng sẽ gia tăng cường độ tấn công căn cứ có lính Mỹ trong khu vực.

Kịch bản đó nguy hiểm hơn việc vài tàu hàng bị bắt trên Biển Đỏ rất nhiều, Kusovac nhận định. Mặt khác, Israel chưa sẵn sàng mở một mặt trận mới trong bối cảnh phải dồn sức đối phó với Hamas ở Dải Gaza.

Với lựa chọn cuối cùng, Iran dường như là chìa khóa. Nếu bắt tàu Galaxy Leader là hành động độc lập của Houthi, không phải do Tehran đứng sau, Mỹ hoàn toàn có thể tiến hành nỗ lực ngoại giao thầm lặng để thúc đẩy Iran kiềm chế Houthi, tránh để xảy ra những vụ bắt tàu mới.

Đây có thể biện pháp thực tế nhất, nhưng chỉ có thể thành hiện thực khi tất cả các bên liên quan thực sự kiềm chế, theo Kusovac.

"Nguy cơ đang rất lớn", ông nói. "Một vụ bắt tàu nữa có thể tạo ra hiệu ứng quả cộng hưởng, khiến những nước khác bị kéo vào cuộc xung đột vốn đã rất khốc liệt và đẩy nó đến điểm không thể quay đầu".

Vũ Hoàng (Thao Al Jazeera)

Adblock test (Why?)

Mỹ không kích dân quân thân Iran tại Iraq

Cường kích Mỹ tấn công dân quân thân Iran tại Iraq, sau khi lực lượng này phóng tên lửa đạn đạo vào căn cứ nơi lính Mỹ đồn trú.

"Dân quân được Iran hậu thuẫn đêm qua dùng tên lửa đạn đạo tầm ngắn tấn công lực lượng Mỹ và liên quân tại căn cứ không quân Al-Asad, làm 8 người bị thương và gây ra một số thiệt hại nhỏ về hạ tầng", phát ngôn viên Lầu Năm Góc Patrick Ryder ngày 21/11 thông báo.

Ông Ryder cho biết ngay sau vụ tập kích, một cường kích AC-130 của Mỹ đã tiến hành "tấn công tự vệ" nhằm vào phương tiện và nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn. "Đòn đáp trả này khiến một số tay súng đối phương thiệt mạng", phát ngôn viên Lầu Năm Góc nói.

Đây là lần đầu tiên Mỹ tuyên bố tấn công dân quân thân Iran tại Iraq. Trước đó, Mỹ ba lần không kích vị trí của lực lượng dân quân thân Iran ở Syria nhằm đáp trả các vụ tập kích nhằm vào binh sĩ nước này trong khu vực.

Cường kích AC-130J hạ cánh xuống đảo Shemya, bang Alaska, Mỹ ngày 29/8. Ảnh: US Army

Số vụ tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ tại Trung Đông gia tăng sau khi Hamas mở chiến dịch đột kích lãnh thổ Israel ngày 7/10. Quân đội Israel sau đó không kích Dải Gaza và mở chiến dịch trên bộ nhằm vào khu vực để đáp trả.

Phó phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sabrina Singh cho biết lực lượng Mỹ "bị tấn công khoảng 66 lần tính từ ngày 17/10", trong đó 32 vụ ở Iraq và 34 vụ ở Syria.

Các vụ tấn công khiến 62 nhân sự của quân đội Mỹ bị thương, chưa bao gồm 8 người bị thương trong vụ tấn công gần nhất mà ông Ryder đề cập ngày 22/11.

Theo bà Singh, các thành viên nhóm dân quân thân Iran tại Iraq bị nhắm mục tiêu do "cường kích AC-130 có thể xác định điểm phóng tên lửa đạn đạo tầm ngắn", sau đó theo dõi xe chở những người này. Đây là lần đầu tiên dân quân thân Iran dùng tên lửa đạn đạo tập kích lực lượng Mỹ kể từ ngày 17/10.

Mỹ triển khai khoảng 2.500 binh sĩ tại Iraq và 900 lính ở Syria, nằm trong liên minh quốc tế chống phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Sau khi IS bị tiêu diệt, liên minh này cho biết vai trò của họ tại Iraq là cố vấn và hỗ trợ các đối tác địa phương.

Nguyễn Tiến (Theo AFP)

Adblock test (Why?)

Chính sách trị quốc ông Trump nhắm tới cho nhiệm kỳ hai

Áp nhiều thuế nhập khẩu, trục xuất người nhập cư và rút Mỹ khỏi các cuộc xung đột có thể là chính sách của ông Trump nếu đắc cử năm 2024.

Cựu tổng thống Donald Trump, ứng viên hàng đầu của đảng Cộng hòa, đang giữ lợi thế trong kịch bản tái đấu với Tổng thống Joe Biden trong cuộc bầu cử năm 2024. Đây được coi là động lực để ông Trump vạch ra những chính sách nhiều tham vọng cho nhiệm kỳ tiếp theo của mình nếu ông thắng cử.

Trong các cuộc vận động, ông Trump không ngần ngại chia sẻ về các mục tiêu của mình nếu tái đắc cử, đồng thời tăng cường tham vấn với các cựu quan chức từng làm việc trong chính quyền của ông và gặp các chuyên gia từ những trung tâm nghiên cứu cánh hữu về chính sách điều hành đất nước tương lai.

Những người ủng hộ Trump nói rằng ông đang tìm cách khôi phục lại nước Mỹ trở lại vị thế trước cuộc bầu cử năm 2020, đồng thời giải quyết những công việc còn dang dở trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Cựu tổng thống Donald Trump tại sự kiện vận động ở Hialeah, bang Florida ngày 8/11. Ảnh: Reuters

Ý tưởng mà Trump đề cập thường xuyên nhất gần đây là "thanh lọc" bộ máy chính quyền vốn bị ông gọi là "nhà nước ngầm". Cựu tổng thống nhiều lần nói rằng ông là nạn nhân của cuộc "đàn áp chính trị", sau khi đối mặt với loạt vụ truy tố cấp bang và liên bang trong năm nay.

Giới quan sát cho rằng nếu tái đắc cử, một trong những việc đầu tiên ông Trump sẽ làm là bổ nhiệm những người trung thành vào các vị trí hàng đầu trong chính phủ như Bộ Tư pháp, FBI, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC).

"Tôi nghĩ cần phải có một cuộc thanh lọc ở những nơi thích hợp, sau khi xem xét ai đã làm sai điều gì và khắc phục thế nào. Quá trình này có thể xảy ra với quy mô lớn ở một số cơ quan chính phủ", Kash Patel, cựu quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ dưới thời Trump và hiện là nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Đổi mới nước Mỹ ở Washington, tổ chức tư vấn thân Trump, nói.

Patel tuyên bố kế hoạch điều hành chính phủ này không phải hành động "báo thù", song cho rằng phải có ai đó trong các cơ quan quan trọng chịu trách nhiệm về những gì đã xảy ra.

Một vấn đề khác được Trump chú ý nhiều là chính sách thương mại của Mỹ. Khi đương nhiệm, ông đã phát động cuộc chiến thương mại với Trung Quốc và đe dọa trả đũa nhiều đối thủ thương mại, thậm chí là với những đồng minh như Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản.

Giới quan sát cho rằng ông Trump có thể làm như vậy lần nữa nếu trở lại Nhà Trắng. Hồi tháng 8, ông đề xuất tự động áp thuế với mọi loại hàng hóa nhập khẩu nhằm bảo vệ hàng nội địa.

"Phải quàng chiếc tròng vào cổ các công ty nước ngoài", ông nói với Fox Business. "Khi họ vào Mỹ và bán phá giá sản phẩm, họ phải nộp thuế. Có thể là mức 10%. Số tiền đó sẽ dùng để thanh toán các khoản nợ".

Cựu cố vấn kinh tế Nhà Trắng Stephen Moore, người gần đây xuất hiện tại dinh thự Mar-a-Lago của Trump, cho biết chính sách thương mại của ông Trump chưa được soạn thảo chi tiết, song cựu tổng thống đã nói rất nhiều về những điều đó. "Đây sẽ là vấn đề lớn", ông nói.

Một cựu quan chức dưới thời ông Trump nói rằng tăng thuế với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc là chính sách cần thiết trong nhiệm kỳ mới. Đầu năm 2020, ông Trump đạt thỏa thuận với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để giảm bớt căng thẳng thương mại song phương. Tuy nhiên, những người thân cận với Trump cho rằng Bắc Kinh đã không tôn trọng các điều khoản thỏa thuận.

Dù duy trì các khoản thuế mà Trump đã áp với Trung Quốc và tăng cường các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ nhạy cảm, Tổng thống Biden nhấn mạnh Mỹ "không tách rời" mà chỉ "giảm thiểu rủi ro" trong quan hệ kinh tế với Trung Quốc. Tại hội nghị thượng đỉnh tại California tuần trước, ông Biden và ông Tập cam kết giảm căng thẳng mối quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới.

Tuy nhiên, cựu quan chức dưới thời Trump cho rằng chính sách với Trung Quốc của ông Biden quá mềm mỏng. "Chúng ta nên tăng thuế, bởi tình hình đã trở nên tệ hơn", quan chức này nói.

Cựu tổng thống Trump cũng chỉ trích chính sách ngoại giao của ông Biden, nói rằng Hamas sẽ không bao giờ tấn công Israel và Nga sẽ không đưa quân vào Ukraine nếu ông còn nắm quyền. Ông cho rằng thế giới hiện bất ổn hơn so với khi mình còn nắm quyền.

Ông Trump tuyên bố có thể mang lại hòa bình cho Ukraine trong "24 giờ". Ông nói ông biết "tất cả những người chơi" trên thế giới, nên có thể ngăn "Thế Chiến III".

Kịch bản ông Trump tái đắc cử chắc chắn sẽ đặt ra những câu hỏi về tương lai viện trợ kinh tế và an ninh với các đồng minh và đối tác quan trọng của Mỹ, cũng như tương lai của NATO.

Sau khi Nga phát động cuộc chiến ở Ukraine, ông Biden đã nỗ lực củng cố liên minh xuyên Đại Tây Dương. Nhưng ông Trump từng đe dọa rút Mỹ khỏi NATO và nếu nắm quyền nhiệm kỳ hai, ông có thể sẽ tiếp tục tăng sức ép để các nước đồng minh trong khối phải tăng ngân sách quốc phòng.

"Chúng tôi không muốn gánh vác tất cả gánh nặng cho các nước NATO vì nó gắn liền với mở rộng liên minh và triển khai lực lượng lớn ở châu Âu. Đây là điều mà chúng tôi muốn tránh xa nhất có thể", Russell Vought, cựu giám đốc ngân sách Nhà Trắng dưới thời ông Trump và hiện là chủ tịch Trung tâm Đổi mới nước Mỹ, nói.

Người nhập cư đứng gần bức tường biên giới Mỹ - Mexico ngày 30/3. Ảnh: Reuters

Việc xây dựng một phần bức tường ở biên giới miền nam trong nhiệm kỳ của ông Trump đã không ngăn được làn sóng người nhập cư vượt biên vào Mỹ. Ông tuyên bố nếu tái đắc cử sẽ tiến hành chính sách đối phó khắc nghiệt hơn với làn sóng nhập cư này.

"Những gì chúng ta đang thấy là điều chưa từng có. Đó là điều đáng buồn đối với đất nước của chúng tôi. Nó làm ô uế dòng máu của đất nước chúng ta", ông Trump nói tháng trước, đề cập đến những người di cư vào Mỹ.

Ông Trump và các trợ lý hàng đầu như Stephen Miller, người có đường lối cứng rắn về nhập cư và từng là quan chức Nhà Trắng, đã cân nhắc các đề xuất như khôi phục lệnh cấm nhập cảnh đối với công dân từ các nước Hồi giáo, truy quét người nhập cư không có giấy tờ và thiết lập các trại giam người tị nạn lớn gần biên giới phía nam. Họ cũng xem xét chấm dứt chính sách cấp quyền công dân cho người sinh ra ở Mỹ.

"Bất kỳ nhà hoạt động nào nghi ngờ quyết tâm của Tổng thống Trump đều đang phạm sai lầm. Ông Trump sẽ giải phóng kho vũ khí khổng lồ của liên bang để trấn áp làn sóng di cư", Miller nói.

Thanh Tâm (Theo FT)

Adblock test (Why?)

WHO tính sơ tán ba bệnh viện ở Gaza

WHO cân nhắc sơ tán ba bệnh viện ở Gaza, bày tỏ đáng tiếc bởi động thái đồng nghĩa lấy đi sợi dây cứu sinh của người dân khu vực.

"Chúng tôi đang cân nhắc việc ba bệnh viện ở miền bắc Gaza đề nghị được sơ tán, nhưng điều quan trọng là sơ tán đi đâu? Không có nơi nào an toàn", người phát ngôn Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Christian Lindmeier phát biểu tại Geneva, Thụy Sĩ hôm nay.

Ba bệnh viện gồm Al-Shifa, Indonesian và Al-Ahli. Theo ông Lindmeier, đề nghị sơ tán được nhân viên các bệnh viện đưa ra, do lo ngại về an toàn tại các cơ sở, đồng nghĩa tình hình thực tế ở miền bắc Gaza "rất nghiêm trọng". Trong khi đó, các bệnh viện ở miền nam Gaza đang quá tải và thiếu thốn.

"Việc sơ tán đang ở giai đoạn lên kế hoạch và chưa có thêm thông tin", ông Lindmeier nói. Nỗ lực này cần có sự phối hợp với các bên liên quan trong xung đột, nhằm đảm bảo đoàn xe sơ tán không bị tập kích như những gì đã xảy ra với Hội Chữ thập Đỏ Quốc tế và tổ chức từ thiện Bác sĩ không biên giới (MSF).

Xe cứu thương của Hội Chữ thập Đỏ Quốc tế sơ tán trẻ em khỏi bệnh viện Al-Shifa ở Gaza ngày 20/11. Ảnh: AFP

Israel cuối tháng 10 đẩy mạnh chiến dịch tấn công tại Dải Gaza để đáp trả vụ đột kích ngày 7/10 do Hamas thực hiện. Quân đội nước này đã bao vây Gaza City, đô thị lớn nhất miền bắc Gaza, điều các đơn vị tiến sâu vào thành phố. Giao tranh giữa hai bên đã khiến khoảng 14.500 người thiệt mạng, khoảng 35.600 người bị thương tính đến ngày 21/11.

Binh sĩ Israel phong tỏa bên ngoài một số bệnh viện ở khu vực, trong đó có Al-Shifa, cho rằng Hamas đặt sở chỉ huy tại những cơ sở này nhưng tổ chức kiểm soát Gaza bác bỏ. Binh sĩ Israel tiến vào Al-Shifa tuần trước và tuyên bố tìm thấy vũ khí, địa đạo của Hamas.

Trong khi đó, phát ngôn viên Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) James Elder hôm nay cảnh báo nguy cơ "bùng phát dịch bệnh hàng loạt" có thể khiến tỷ lệ trẻ em tử vong tăng tại những khu vực đông người. Số trường hợp dưới 5 tuổi bị tiêu chảy đã tăng lên gấp 10 lần so với mức trung bình tháng trước khi xung đột xảy ra.

Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cho biết người dân Gaza chỉ nhận được 1-3 lít nước mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn quốc tế trong tình trạng khẩn cấp.

Vị trí các bệnh viện ở Dải Gaza. Đồ họa: CNN

Như Tâm (Theo Reuters)

Adblock test (Why?)