Phát ngôn viên Điện Kremlin nói mâu thuẫn giữa Ukraine và Ba Lan sẽ tiếp tục gia tăng, sau khi hai nước này triệu đại sứ của đối phương.
"Bản thân Ba Lan có nhiều yêu sách với Ukraine, một loạt sự kiện trong quá khứ cũng để lại ảnh hưởng sâu sắc trong quan hệ song phương hiện nay. Hai bên tồn tại rất nhiều bất hòa, điều đó sẽ ngày một gia tăng", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết hôm 2/8.
Ông Peskov thêm rằng nông dân Ba Lan không thích nguồn ngũ cốc từ Ukraine và người dân Ba Lan cũng không muốn chi ngân sách quốc gia cho người tị nạn Ukraine, những người không có ý định về nước và đang đòi thêm quyền lợi.
Theo phát ngôn viên Điện Kremlin, Nga đang theo dõi rất sát sao những diễn biến trong quan hệ Ukraine - Ba Lan, vì đây đều là hai quốc gia không thân thiện với Moskva.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tại Moskva hồi tháng 12/2022. Ảnh: Reuters
Mâu thuẫn gần đây nhất giữa Kiev và Warsaw nảy sinh sau khi cố vấn chính sách đối ngoại chính phủ Ba Lan Marcin Przydacz ám chỉ Ukraine vô ơn khi nói rằng nước này "nên bắt đầu thể hiện cảm kích với sự hỗ trợ từ Ba Lan".
Giới chức Ukraine gọi đây là tuyên bố "sai sự thật và không thể chấp nhận", đồng thời triệu Đại sứ Ba Lan tại Kiev Bartosz Cichocki để phản đối. Ba Lan cùng ngày cũng triệu Đại sứ Ukraine tại Warsaw Vasyl Zvarych và cảnh báo nước láng giềng đã phạm sai lầm nghiêm trọng.
"Xét về chính trị quốc tế, khi Ukraine đang nhận sự ủng hộ to lớn từ Ba Lan trong cuộc xung đột, những sai lầm như vậy đáng lẽ không nên xảy ra. Chúng tôi sẽ luôn bảo vệ danh dự, an ninh của Ba Lan và không đặt lợi ích của quốc gia nào trên lợi ích của Ba Lan", Thủ tướng Mateusz Morawiecki viết trên Twitter.
Sau khi chiến sự Nga - Ukraine bùng phát cuối tháng 2/2022, Ba Lan là một trong những nước ủng hộ mạnh mẽ Ukraine và áp đặt nhiều lệnh trừng phạt nhằm vào Nga. Warsaw cũng thuyết phục các đồng minh cung cấp vũ khí hạng nặng cho Kiev.
Tuy nhiên, quan hệ hai nước láng giềng gần đây mâu thuẫn khi Ba Lan dẫn dắt 4 nước châu Âu khác là Bulgaria, Hungary, Slovakia và Romania cấm ngũ cốc giá rẻ nhập khẩu từ Ukraine để bảo vệ nguồn ngũ cốc nội địa.
Xung đột triền miên, chia rẽ về vấn đề kinh tế, an ninh hay sắc tộc được coi là những nguyên nhân thúc đẩy cuộc đảo chính quân sự ở Niger.
Sau khi bất ngờ tiến hành cuộc đảo chính ở Niger hôm 26/7, tướng Abdourahamane Tiani, chỉ huy đội cận vệ đã lật đổ Tổng thống Mohamed Bazoum, tuyên bố họ phải hành động để tránh "sự sụp đổ dần dần và không thể tránh khỏi" của đất nước.
Phe của tướng Tiani cho rằng ông Bazoum, người lên nắm quyền từ năm 2021, đã không thể làm gì để ngăn chặn tình trạng bất ổn gia tăng cũng như nền kinh tế trì trệ, chìm đắm trong nghèo đói của Niger.
Lực lượng an ninh Niger chuẩn bị giải tán người biểu tình ở bên ngoài đại sứ quán Pháp tại Niamey ngày 30/7. Ảnh: Reuters
Olayinka Ajala, nhà khoa học chính trị chuyên về châu Phi tại Đại học Leeds Beckett ở Anh, cũng cho rằng tình trạng bất ổn về an ninh và đình trệ về kinh tế đã góp phần dẫn tới cuộc đảo chính.
Niger là một trong những quốc gia nghèo nhất ở vùng Sahel của châu Phi, khu vực giữa sa mạc Sahara ở phía bắc và thảo nguyên nhiệt đới ở phía nam, nhưng lại rất giàu tài nguyên khoáng sản, đặc biệt là dầu mỏ và uranium.
Từ năm 2015, các nhóm Hồi giáo cực đoan từ nước láng giềng Mali bắt đầu mở động địa bàn hoạt động sang Niger, biến quốc gia này thành một điểm nóng của chủ nghĩa cực đoan, khi chính phủ Niger hầu như không có biện pháp hiệu quả để đối phó.
Chính phủ Niger đã nhận nhiều hỗ trợ từ lực lượng nước ngoài, đặc biệt từ Pháp và Mỹ, nhưng không ngăn chặn được các cuộc nổi dậy. Có một số nhóm phiến quân hoạt động mạnh ở Niger gồm al-Qaeda, Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng và Boko Haram.
Các nhóm phiến quân này kiểm soát nhiều khu vực rộng lớn, thường xuyên đụng độ với quân đội chính phủ, gây ra nhiều vụ tấn công đã khiến hàng nghìn binh sĩ và dân thường thiệt mạng trong thập kỷ qua.
Tướng Tiani sinh ra tại vùng Filingue, tây nam Niger, nơi đã chứng kiến những cuộc giao tranh đẫm máu suốt gần 8 năm qua giữa quân đội chính phủ với lực lượng nổi dậy có liên kết với al-Qaeda và IS, cũng như các tay súng cực đoan từ nước láng giềng Nigeria. Đây có thể là một trong những lý do thổi bùng nỗi bức xúc của ông này với cách chính quyền Tổng thống Bazoum đối phó với các nhóm nổi dậy.
Hàng trăm thanh niên ở thủ đô Niamey hôm 26/7 đã tụ tập ăn mừng khi quân đội đảo chính, đồng thời hô vang "Wagner". Điều này cho thấy một số người ở Niger tin rằng quân đội với sự hỗ trợ của lực lượng quân sự tư nhân Wagner sẽ làm tốt hơn chính phủ trong các chiến dịch chống quân nổi dậy, theo Ajala.
Ngoài về vấn an ninh và kinh tế, chuyên gia này cho rằng còn ba yếu tố khác thúc đẩy quân đội Niger tiến hành đảo chính.
Đầu tiên, cuộc tranh luận về sắc tộc và tính hợp pháp của Tổng thống Bazoum là vấn đề xuyên suốt cuộc bầu cử vừa qua. Ông Bazoum là người thuộc cộng đồng thiểu số Arab ở Niger và luôn được cho là có nguồn gốc ngoại quốc.
Điều này không được giới quân sự chấp nhận, khi họ chủ yếu thuộc các nhóm dân tộc chiếm đa số ở Niger, dù ông Bazoum nhận được khoảng 56% phiếu bầu và thuộc cùng đảng với cựu tổng thống Mahamadou Issoufou. Giới quan sát cho biết những quyết định bổ nhiệm trong quân đội cũng được đưa ra dựa trên yếu tố sắc tộc.
Khi ông Bazoum được bầu làm tổng thống năm 2021, các binh sĩ từ một căn cứ quân sự gần thủ đô Niamey đã tìm cách chiếm dinh tổng thống chỉ 48 giờ trước khi ông tuyên thệ nhậm chức. Đơn vị cận vệ của tướng Tiani khi đó đã đập tan kế hoạch này.
Yếu tố tiếp theo gây rạn nứt ở Niger là sự hiện diện của lực lượng quân sự nước ngoài tại Niger, theo Ajala. Quân đội Niger không chấp nhận điều này vì cho rằng lực lượng nước ngoài xuất hiện nhiều sẽ làm suy yếu vai trò của họ.
Niger là một đồng minh quan trọng của phương Tây trong cuộc chiến chống lại các nhóm nổi dậy trong khu vực. Những khoản đầu tư lớn của Pháp trong lĩnh vực khai thác mỏ của Niger cũng làm dấy lên những lo ngại.
Năm 2019, Mỹ mở căn cứ máy bay không người lái ở Niger bất chấp phản đối từ dư luận nước này. "Căn cứ máy bay không người lái có thể khiến Niger trở thành mục tiêu của những kẻ khủng bố và làm gia tăng bất ổn", chuyên gia Ajala cho hay.
Năm 2022, Pháp và các đồng minh châu Âu rút quân khỏi Mali, nước láng giềng của Niger. Tổng thống Bazoum khi đó đã nhanh chóng mời họ triển khai quân đến Niger để tăng cường an ninh. Giới lãnh đạo quân sự Niger và một số người có ảnh hưởng trong nước đã lên án nỗ lực gia tăng hiện diện quân sự nước ngoài ở quốc gia châu Phi này.
"Yếu tố cuối cùng thúc đẩy đảo chính ở Niger là các tổ chức khu vực như ECOWAS và Liên minh châu Phi (AU) đã không thể hiện lập trường cứng rắn với những cuộc đảo chính đã diễn ra liên tục trong khu vực. Điều đó thúc đẩy quân đội Niger hành động", Ajala cho biết.
Trong bốn năm qua, vùng Sahel đã ghi nhận 7 cuộc đảo chính, trong đó ba cuộc thành công, giúp quân đội lên nắm quyền ở Guinea, Burkina Faso và Mali. Các lãnh đạo ECOWAS và AU đã đe dọa trừng phạt ba quốc gia này, nhưng sau đó hầu như không làm gì thêm để ngăn chặn các cuộc đảo chính khác xảy ra trong khu vực.
Trong một hội nghị bàn tròn do Viện Chatham House tại London tổ chức về tác động của can thiệp quân sự ở Tây Phi, một lãnh đạo ECOWAS cho biết họ vẫn duy trì kênh liên lạc với ba chính quyền quân sự như "phép lịch sự".
"Tuy nhiên, điều này tạo ra ấn tượng rằng ECOWAS không tạo ra sức răn đe đủ mạnh với bất cứ lực lượng quân sự nào đang nhăm nhe chiếm quyền lãnh đạo đất nước", ông Ajala nói.
Đây cũng là lý do Mali và Burkina Faso đã nhanh chóng tuyên bố rằng họ sẵn sàng tuyên chiến nếu ECOWAS can thiệp quân sự vào Niger. Bất cứ cuộc xung đột quy mô lớn nào nổ ra cũng có thể đẩy vùng Sahel vào lửa chiến tranh tàn phá vùng đất vốn đã nghèo đói này.
Vị trí Niger và vùng Sahel. Đồ họa: AFP
Cuộc đảo chính của quân đội Niger đã hứng làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế, trong đó có Mỹ, AU và ECOWAS.
"Lãnh đạo ECOWAS sẽ không chấp nhận bất kỳ hành động nào cản trở hoạt động của chính quyền hợp pháp ở Niger hoặc bất kỳ nước nào ở Tây Phi", Bola Tinubu, Tổng thống Nigeria và chủ tịch ECOWAS, tuyên bố. "Chúng tôi sẽ làm mọi thứ trong khả năng của mình để đảm bảo nền dân chủ được nuôi dưỡng và phát triển tốt trong khu vực của chúng tôi".
Ông Tinubu cũng đã cử Tổng thống Cộng hòa Benin Patrice Talon tới thủ đô Niger để đàm phán giải quyết tình hình. Tuy nhiên, quân đội Niger đến nay chưa có bất cứ dấu hiệu nào cho thấy họ sẽ nhượng bộ và trao lại quyền lực cho ông Bazoum.
Ông Trump bị cáo buộc cấu kết để lừa gạt nước Mỹ, cản trở công lý và quyền công dân trong vụ bạo loạn Đồi Capitol, với mức án có thể lên đến hàng chục năm tù.
Một đại bồi thẩm đoàn liên bang ở Washington ngày 1/8 công bố cáo trạng dài 45 trang, truy tố cựu tổng thống Mỹ Donald Trump vì âm mưu lật ngược kết quả bầu cử năm 2020, dẫn đến cuộc bạo loạn quốc hội Mỹ.
4 cáo buộc được đưa ra trong cáo trạng đều là những tội danh nghiêm trọng, có thể khiến ông Trump phải ngồi tù trong thời gian dài nếu bị tuyên có tội.
Cựu tổng thống Mỹ Donald Trump tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, Florida, hồi tháng 11 năm ngoái. Ảnh: AP
Cấu kết để lừa dối chính phủ Mỹ
Trong luật tố tụng hình sự Mỹ, "cấu kết" được định nghĩa là kế hoạch đã được bàn bạc giữa hai người trở lên nhằm vi phạm luật pháp liên bang. Nghi phạm không nhất thiết phải hoàn thành hành vi mới cấu thành tội "cấu kết" và người tham gia vào bất kỳ giai đoạn nào của kế hoạch đều có thể chịu trách nhiệm hình sự.
Trong trường hợp của ông Trump, các công tố viên cáo buộc ông âm mưu cấu kết với 6 người khác để "lật ngược kết quả hợp pháp của cuộc bầu cử tổng thống năm 2020".
6 người này không bị nêu tên, cũng chưa bị buộc tội, nhưng 5 trong số họ có mô tả trùng khớp với nhóm luật sư riêng của ông Trump gồm Rudolph Giuliani, John Eastman, Sidney Powell và Kenneth Cheseboro, cùng quan chức Bộ Tư pháp Jeffrey Clark. Người thứ 6 được mô tả là một cố vấn chính trị.
Cáo trạng cho biết cựu tổng thống Trump đã tìm nhiều cách để thay đổi kết quả bầu cử, như gây áp lực lên quan chức ở một số bang chiến trường để họ công nhận ông là người chiến thắng. Ông cũng bị cho là đã tổ chức các nhóm "đại cử tri giả", những người chứng nhận sai sự thật rằng ông đã thắng ở 7 bang.
Ông Trump còn bị tố đã gây sức ép để Bộ Tư pháp Mỹ xác nhận những tuyên bố sai sự thật về gian lận bầu cử, cũng như gây áp lực buộc phó tổng thống Mike Pence lúc bấy giờ thay đổi kết quả bầu cử và lợi dụng cuộc bạo loạn Đồi Capitol ngày 6/1/2021 để cố gắng ngăn các nghị sĩ xác nhận chiến thắng cho Tổng thống Joe Biden.
Các công tố viên sẽ phải chứng minh ông Trump đã thực hiện hành vi gian dối để phá hoại hoặc can thiệp vào công việc của chính phủ liên bang. Bản cáo trạng cho rằng cựu tổng thống biết những tuyên bố gian lận của mình là sai khi ông đã được các nhân viên chiến dịch, quan chức Nhà Trắng và đại diện chính quyền bang thông báo rằng không có bằng chứng xác thực cho chúng.
Ông cũng bị buộc tội nói dối quan chức phụ trách bầu cử bang Georgia về hành động "can thiệp phiếu bầu", dù đã được Bộ Tư pháp thông báo điều đó chưa từng xảy ra.
Cấu kết và cản trở quy trình nhà nước
Với hai cáo buộc cấu kết và có hành động cản trở này, ông Trump bị buộc tội tìm cách ngăn quốc hội xác nhận chiến thắng cho Tổng thống Biden vào ngày 6/1/2021.
Tội danh cản trở quy trình nhà nước cũng đã được áp dụng với hầu hết những kẻ bạo loạn xông vào tòa nhà quốc hội Mỹ hôm 6/1/2021. Tòa Phúc thẩm Mỹ khu vực Washington đã chia rẽ về cách xác định tội danh này, nhưng đa số các thẩm phán tham gia quá trình xét xử đều đồng ý rằng ít nhất một số hành vi bạo loạn tại tòa nhà quốc hội bị coi là cản trở quy trình nhà nước.
Các công tố viên cáo buộc ông Trump phạm tội cản trở quy trình nhà nước bởi ông đã có hành vi tham gia tạo ra các chứng nhận kết quả bầu cử giả ở một số bang chiến trường và tìm cách để quốc hội chấp nhận chúng, cũng như gây áp lực buộc Bộ Tư pháp gửi thư tuyên bố sai sự thật rằng cuộc bỏ phiếu ở Georgia cùng một số bang khác "có vấn đề".
Cấu kết chống lại quyền của công dân Mỹ
Cáo buộc này nhắm vào bất kỳ nỗ lực tập thể nào nhằm "gây tổn hại, ép buộc hay đe dọa" người khác để ngăn họ thực thi các quyền theo hiến pháp hoặc luật pháp liên bang.
Điều luật này được thông qua sau Nội chiến Mỹ, khi các nhóm da trắng thượng đẳng như Ku Klux Klan khủng bố những người da màu ở miền nam để ngăn họ bỏ phiếu hay thực hiện các quyền công dân được quy định trong hiến pháp Mỹ.
Tòa án Tối cao Mỹ đã hạn chế áp dụng luật này trong nhiều thập kỷ, nhưng trong thế kỷ 20, các công tố viên đã nhiều lần truy tố tội danh này trong những vụ án liên quan đến hành vi tấn công chủng tộc nhằm vào các nhà hoạt động dân quyền hay gây sai lệch kết quả bầu cử.
Trong cáo buộc nhằm vào cựu tổng thống Trump, các công tố viên lập luận rằng ông đã cấu kết để ngăn cản "quyền được bỏ phiếu và kiểm đếm lá phiếu của công dân". Thách thức đặt ra với họ là chứng minh đây thực sự là ý định của ông.
Thẩm phán liên bang Tanya Chutkan, do cựu tổng thống Barack Obama bổ nhiệm năm 2014, nhiều khả năng sẽ là người phụ trách các phiên tòa xét xử ông Trump liên quan đến các cáo buộc trên.
Bà Chutkan từng ra phán quyết chống lại cựu tổng thống Trump trong một vụ kiện khác nhưng cũng liên quan đến bạo loạn Đồi Capitol. Tháng 11/2021, bà từ chối yêu cầu của ông về việc kích hoạt đặc quyền hành pháp để ngăn công bố tài liệu cho ủy ban điều tra vụ bạo loạn của Hạ viện Mỹ.
Thẩm phán Chutkan khi đó bác bỏ lập luận từ cựu tổng thống rằng ông có đặc quyền đối với những tài liệu trong chính quyền của mình ngay cả khi đã rời Nhà Trắng. Bà nhấn mạnh ông Trump không thể tuyên bố đặc quyền "tồn tại vĩnh viễn".
"Tổng thống không phải vua, và nguyên đơn giờ đây không phải tổng thống", bà viết trong phán quyết về vụ kiện.
Chutkan đã kết án ít nhất 38 người liên quan đến vụ bạo loạn Đồi Capitol. Tất cả họ đều phải nhận án tù, từ 10 ngày đến hơn 5 năm. Bà là một trong hơn 20 thẩm phán ở Washington đã kết án tổng cộng gần 600 bị cáo vì vai trò của họ trong vụ bạo loạn.
Các thẩm phán khác thường đưa ra bản án nhẹ hơn so với mức đề nghị của công tố viên, còn Chutkan thì ngược lại. Trong 38 bản án đã tuyên, bà đồng ý hoặc tăng nặng so với mức án đề nghị của công tố viên. Trong 4 vụ, công tố viên không đề nghị bị cáo ngồi tù, nhưng bà không đồng ý.
Chutkan nói rằng nhà tù có thể là công cụ mạnh mẽ giúp ngăn chặn nguy cơ xảy ra một vụ bạo loạn khác ở Đồi Capitol. "Cần phải làm rõ rằng việc cố gắng lật đổ chính phủ bằng vũ lực, ngăn chặn quá trình chuyển giao quyền lực một cách hòa bình và tấn công nhân viên thực thi pháp luật đều sẽ bị trừng phạt đích đáng", thẩm phán Chutkan nhấn mạnh.
Thẩm phán khu vực Washington Trevor McFadden từng nêu ý kiến trong một phiên điều trần vào năm 2021 rằng Bộ Tư pháp đã quá khắt khe với các bị can vụ bạo loạn Đồi Capitol so với những người bị bắt trong các cuộc biểu tình phân biệt chủng tộc sau vụ sát hại George Floyd năm 2020.
Bà Chutkan vài ngày sau đã chỉ trích bình luận của thẩm phán McFadden, dù không trực tiếp nêu tên đồng nghiệp.
"Đám đông đã tụ tập trên khắp đất nước vào năm ngoái để phản đối việc cảnh sát sát hại dã man một người đàn ông không vũ trang. Một số người trong đám đông biểu tình đó đã trở nên bạo lực", Chutkan cho biết vào tháng 10/2021. "Nhưng để so sánh hành động từ những người biểu tình, chủ yếu là ôn hòa, đòi quyền công dân, với hành động của một đám đông bạo lực tìm cách lật đổ chính phủ được bầu hợp pháp là một việc làm sai lầm và bỏ qua mối nguy hiểm rất thực tế mà cuộc bạo loạn ngày 6/1 gây ra với nền dân chủ".
Nếu bồi thẩm đoàn tuyên bố ông Trump có tội trong các tội danh bị truy tố, thẩm phán Chutkan có thể tuyên mức án tới 35 năm tù với cựu tổng thống.
Thủ tướng Canada Justin Trudeau và vợ Sophie ký thỏa thuận ly thân sau 18 năm chung sống.
"Thủ tướng và phu nhân đảm bảo rằng họ đã thực hiện các bước pháp lý và đúng chuẩn mực đạo đức để ly thân. Họ vẫn là một gia đình, Thủ tướng cùng bà Sophie đang tập trung nuôi dạy con cái trong môi trường an toàn, đầy tình thương. Họ sẽ đi nghỉ cùng nhau vào tuần tới", văn phòng Thủ tướng Canada Justin Trudeau ra tuyên bố ngày 2/8.
Thủ tướng Trudeau cũng đăng trên Instagram cho biết sau nhiều cuộc nói chuyện "khó khăn nhưng đầy ý nghĩa", ông và bà Sophie đã quyết định ly thân, thêm rằng cả hai vẫn dành sự tôn trọng cho đối phương. Bà Sophie chia sẻ lại bài đăng này.
Thủ tướng Canada Justin Trudeau và phu nhân Sophie dự lễ đăng quang Vua Charles III tại London, Anh, hôm 6/5. Ảnh: Reuters
Ông Trudeau, 51 tuổi, và bà Sophie, 48 tuổi, quen biết nhau từ thời niên thiếu vì bà Sophie là bạn học của em trai ông Trudeau. Khi trưởng thành, hai người gặp lại nhau trong một sự kiện từ thiện vào tháng 6/2003 và bắt đầu hẹn hò vài tháng sau đó. Hai người kết hôn vào cuối tháng 5/2005. Họ có ba người con là Xavier, 15 tuổi, Ella-Grace, 14 tuổi, và Hadrien, 9 tuổi.
Trong bài đăng kỷ niệm ngày cưới năm ngoái, bà Sophie cho biết đã cùng chồng đi qua cả "những ngày nắng và ngày mưa". Bà cũng thừa nhận rằng những mối quan hệ lâu năm có thể gặp rất nhiều thử thách.
Thủ tướng Trudeau và bà Sophie hồi tháng 5 cùng nhau tới London, Anh, dự lễ đăng quang của Vua Charles III. Hai người hồi tháng 3 cũng cùng nhau đón tiếp vợ chồng Tổng thống Mỹ Joe Biden thăm chính thức Ottawa.
Ông Trudeau là thủ tướng Canada thứ hai ly thân khi đang tại chức. Cha của ông, Pierre Trudeau, ly thân với vợ Margaret vào năm 1979 và hai người ly dị vào năm 1984.
Bà Sophie thông thạo tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha. Bà từng làm phát thanh viên, người dẫn chương trình. Bà tham gia nhiều hoạt động từ thiện và công tác xã hội, tập trung vào các vấn đề về môi trường, phụ nữ và trẻ em.
Kiev cáo buộc Moskva phá hủy gần 40.000 tấn ngũ cốc trong đòn tập kích nhằm vào cảng miền nam Ukraine gần sông Danube.
Bộ trưởng Cơ sở hạ tầng Ukraine Oleksandr Kubrakov ngày 2/8 cáo buộc Nga sử dụng máy bay không người lái (UAV) của Iran tấn công vào các kho ngũ cốc Ukraine ở Izmail, tỉnh Odessa. Ông nói rằng gần 40.000 tấn ngũ cốc, vốn để chuyển đến một số quốc gia châu Phi, Trung Quốc và Israel, đã bị phá hủy.
"Cảng này vốn là nền tảng an ninh lương thực hiện nay", Bộ trưởng Ukraine nói. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cáo buộc Nga "tấn công an ninh lương thực toàn cầu".
Thống đốc Odessa Oleh Kiper cho biết không ghi nhận thương vong trong đòn tập kích.
Cảng Izmail nằm bên sông Danube là nơi ngũ cốc Ukraine được chuyển bằng sà lan tới cảng Constanta của Romania trước khi lên đường tới nơi khác. Các cảng ven sông Danube trở thành tuyến vận tải ngũ cốc quan trọng của Ukraine sau khi Nga rút khỏi Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen hồi tháng 7 với lý do các điều khoản liên quan đến họ không được thực hiện. Thỏa thuận này được ký tháng 7/2022 với 4 bên tham gia là Nga, Ukraine, Liên Hợp Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ.
Kho ngũ cốc ở Odessa hồi tháng 8/2022. Ảnh: Reuters
Pháp cáo buộc Nga "cố tình gây nguy hiểm cho an ninh lương thực toàn cầu" khi tấn công vào cảng Ukraine, nhằm "phá hủy cơ sở hạ tầng xuất khẩu ngũ cốc thiết yếu".
Bộ Ngoại giao Pháp chỉ trích Nga "chỉ theo đuổi lợi ích của mình", từ đó khiến những người dân dễ bị tổn thương phải trả giá và đẩy giá nông sản lên cao.
Trong khi đó, hãng thông tấn Nga RIA cho biết cảng và cơ sở hạ tầng ngũ cốc Ukraine bị tấn công là nơi trú ngụ của lính đánh thuê nước ngoài cũng như chứa các khí tài quân sự. Quân đội Nga cũng nhắm mục tiêu vào xưởng sửa chữa tàu hải quân của Ukraine.
Ukraine tháng trước cáo buộc đòn tập kích của Nga vào thành phố cảng chiến lược Odessa đã phá hủy 60.000 tấn ngũ cốc, song Moskva nói chỉ nhắm mục tiêu vào cơ sở quân sự.
Nga hôm 17/7 dừng gia hạn Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen vì cho rằng những điều khoản liên quan tới quyền lợi nước này không được thực hiện. Moskva cho biết thêm vẫn có thể xem xét quay lại thỏa thuận nếu thấy kết quả cụ thể, thay vì những lời hứa hẹn.
Sáng kiến ngũ cốc được Liên Hợp Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian đàm phán vào tháng 7/2022, cho phép Ukraine tiếp tục xuất khẩu ngô, lúa mì và các loại nông sản bằng đường biển. Đổi lại, phương Tây loại bỏ rào cản đối với xuất khẩu thực phẩm và phân bón của Nga.
Tổng thống Putin ngày 2/8 đề nghị người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan giúp Nga xuất khẩu ngũ cốc sang các nước châu Phi đang thiếu lương thực, sau khi tuyên bố tặng 20-50 nghìn tấn ngũ cốc cho khu vực này.
Các lãnh đạo khối Tây Phi cho biết can thiệp quân sự là "kịch bản cực chẳng đã" để khôi phục chính quyền dân sự bị lật đổ ở Niger.
"Giải pháp quân sự là lựa chọn cuối cùng, nhưng chúng tôi vẫn chuẩn bị cho kịch bản đó. Cần phải chứng minh rằng chúng tôi không phải là những con hổ giấy", quan chức Abdel-Fatau Musah của Cộng đồng Kinh tế các Quốc gia Tây Phi (ECOWAS) ra tuyên bố ngày 2/8.
Các lãnh đạo quân sự thuộc khối ECOWAS đang họp ở thủ đô Abuja, Nigeria, sau khi Niger xảy ra đảo chính, lật đổ Tổng thống chính quyền dân sự Mohamed Bazoum. Ông Musah nói thêm một phái đoàn ECOWAS đang ở Niger để đàm phán với chính quyền quân sự.
Đại tá Amadou Abdramane, phát ngôn viên chính quyền quân sự Niger, phát biểu trên truyền hình hôm 31/7. Ảnh: AFP
ECOWAS cuối tuần trước nhất trí áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại và tài chính đối với Niger, đồng thời ra tối hậu thư cho chính quyền quân sự ở Niger một tuần để trao trả quyền lực.
Nguồn tin từ công ty điện lực Nigeria ngày 2/8 cho biết nước này đã cắt nguồn cung điện cho nước láng giềng Niger theo lệnh trừng phạt của ECOWAS kể từ hôm 1/8. 70% nguồn điện của Niger phụ thuộc vào Nigeria.
Trong khi đó, tướng Salifou Mody thuộc chính quyền quân sự Niger ngày 2/8 tới nước láng giềng Mali, quốc gia ủng hộ cuộc đảo chính. Chưa rõ nội dung cuộc gặp giữa tướng Mody và các lãnh đạo Mali.
ECOWAS gồm 15 nước châu Phi là Cape Verde, Gambia, Guinea, Guinea-Bissau, Liberia, Mali, Senegal, Sierra Leone, Benin, Burkina Faso, Ghana, Bờ biển Ngà, Niger, Nigeria và Togo. Tuy nhiên, Mali và Burkina Faso, hai nước hiện cũng do chính quyền quân sự lãnh đạo, đã bị ECOWAS đình chỉ tư cách thành viên sau các cuộc đảo chính. Hai nước tuyên bố họ sẽ tuyên chiến nếu Niger bị can thiệp quân sự.
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn họp với người đồng cấp Philippines Manalo, nhất trí phấn đấu đưa kim ngạch thương mại đạt 10 tỷ USD, từ mức gần 8 tỷ USD hiện nay.
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn và Ngoại trưởng Philippines Enrique Manalo ngày 2/8 đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ 10 Ủy ban hỗn hợp về Hợp tác Song phương Việt Nam - Philippines (UBHH-10) nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam của ông Manalo, theo thông cáo Bộ Ngoại giao.
Ngoại trưởng Manalo khẳng định Philippines luôn coi trọng củng cố, phát triển quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt với Việt Nam, đối tác chiến lược duy nhất của Philippines trong ASEAN. Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn nhấn mạnh chuyến thăm của ông Manalo có ý nghĩa quan trọng, góp phần thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược giữa hai nước.
Hai bên thống nhất nhiều biện pháp thúc đẩy hợp tác như xúc tiến xây dựng Chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác chiến lược giai đoạn 2025 - 2030, tăng cường hợp tác quốc phòng - an ninh. Hai nước phấn đấu đưa kim ngạch thương mại sớm đạt 10 tỷ USD, trong đó coi trọng thương mại gạo.
Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn (phải) và Ngoại trưởng Philippines Enrique Manalo trong cuộc gặp ngày 2/8 tại Hà Nội. Ảnh: BNG
Việt Nam - Philippines cũng nhất trí đẩy mạnh hợp tác biển và đại dương, tăng cường chia sẻ thông tin, phối hợp xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh trên biển cũng như nâng cao hiệu quả hợp tác phòng chống các hoạt động đánh bắt hải sản không hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU).
Hai Bộ trưởng nhất trí tiếp tục phối hợp, ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương, đặc biệt là tại ASEAN và Liên Hợp Quốc.
Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Philippines đạt gần 8 tỷ USD trong năm 2022, tăng gần 15% so với năm trước đó. Trong 5 tháng đầu năm nay, Việt Nam xuất khẩu ra thế giới 3,6 triệu tấn gạo, trong đó lượng gạo xuất khẩu sang Philippines đạt 1,5 triệu tấn, chiếm 42,3%. Kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam sang Philippines trong giai đoạn trên đạt 772,4 triệu USD, tăng 31,1% so với cùng kỳ năm 2022, theo Bộ Công thương.
