Ukraine sẽ được Pháp chuyển giao bom dẫn đường HAMMER, có thể tấn công mục tiêu ở khoảng cách xa ngay cả khi được thả từ độ cao thấp.
Bộ trưởng Quốc phòng Pháp Sebastien Lecornu tuần trước thông báo nước này sẽ chuyển giao cho Ukraine 50 quả bom tăng tầm HAMMER mỗi tháng từ nay đến cuối năm 2024. Ông cũng cho biết mẫu bom này, vốn được thiết kế để trang bị cho chiến đấu cơ Mirage và Rafale, đã được chỉnh sửa để có thể gắn trên máy bay do Liên Xô sản xuất trong biên chế không quân Ukraine, song không tiết lộ dòng cụ thể.
"Loại bom này sẽ giúp quân đội Ukraine tập kích mục tiêu nằm sâu sau phòng tuyến Nga", ông Lecornu nhấn mạnh.
Chiến đấu cơ Rafael mang theo bom HAMMER. Ảnh: BQP Pháp
HAMMER là bom tăng tầm do tập đoàn quốc phòng Safar của Pháp phát triển từ những năm 1990, được đưa vào biên chế quân đội nước này từ năm 2007. Về mặt kỹ thuật, nó là loại bom thông thường được hoán cải thành bom thông minh bằng việc gắn thêm kit chuyển đổi, tương tự dòng JDAM do Mỹ sản xuất.
Bản tiêu chuẩn gồm một quả bom 250 kg với hệ thống dẫn đường gắn ở phần mũi và bộ kit tăng tầm (REK) ở phần đuôi.
HAMMER còn có các phiên bản sử dụng bom 100 kg, 500 kg và 1000 kg. Kit chuyển đổi của nó cũng có thể được dùng với bom xuyên phá boong-ke BLU-109/B nặng 900 kg của Mỹ.
Bom sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính hỗ trợ bởi định vị vệ tinh GPS, giúp nó có thể tấn công chính xác mục tiêu cố định đã được cung cấp tọa độ cụ thể. Một số biến thể được trang bị hệ thống dẫn đường ở pha cuối, như đầu dò laser bán chủ động hoặc cảm biến ảnh hồng ngoại, giúp nó có thể tập kích cả mục tiêu di động và tăng độ chính xác của đòn đánh.
Safar cũng cung cấp các tùy chọn dẫn đường khác để bom HAMMER có thể hoạt động ở môi trường không có định vị vệ tinh GPS, nhằm đối phó biện pháp tác chiến điện tử, gây nhiễu của Nga.
Điểm khác biệt của bom HAMMER so với dòng JDAM là nó được trang bị thêm động cơ rocket sử dụng nhiên liệu rắn, lý do khiến nó còn được gọi là tên lửa. Bom HAMMER và JDAM-ER, phiên bản được trang bị kit tăng tầm của JDAM, đều có tầm bay tối đa khoảng 70 km khi được thả ở độ cao lớn, song mẫu bom của Pháp có thể bay xa hơn khi thả ở độ cao thấp nhờ có động cơ rocket, điều mà dòng JDAM không có.
Động cơ rocket và hệ thống dẫn đường cũng giúp bom HAMMER có thể bay theo quỹ đạo thẳng hoặc hướng lên trên, thay vì chỉ hướng xuống như bom JDAM. Điều này giúp nó có thể bay qua địa hình đồi núi, cũng như phóng từ khu vực có nhiều vật cản, dễ ẩn nấp.
Bom HAMMER. Ảnh: Wikimedia
Nếu được Pháp chuyển loại bom HAMMER có khối lượng lớn hơn bản tiêu chuẩn, Ukraine có thể sử dụng chúng để tập kích nhiều mục tiêu hơn so với bom JDAM-ER khối lượng 250 kg hiện nay. Phiên bản HAMMER cấu tạo từ bom xuyên phá boong-ke BLU-109/B sẽ giúp lực lượng Ukraine phá hủy các mục tiêu kiên cố như cầu hay hầm ngầm.
Hiện chưa rõ bom HAMMER sẽ được Ukraine trang bị cho máy bay nào, song nhiều khả năng sẽ là tiêm kích Su-27 và MiG-29, hai mẫu chiến đấu cơ đã được không quân Ukraine hoán cải trước đó để sử dụng được bom JDAM-ER, vốn có kích thước và khối lượng tương tự HAMMER. Một ứng viên khác để gắn bom HAMMER là cường kích Su-24, hiện đã được chỉnh sửa để có thể khai hỏa tên lửa hành trình Storm Shadow/EG SCALPS.
"Bom HAMMER sẽ mang tới cho không quân Ukraine năng lực tấn công chính xác lực lượng Nga, bao gồm cả những mục tiêu ở xa tiền tuyến. Tầm bay xa của nó giúp phi công có thể tung đòn đánh ở ngoài tầm hoạt động của hệ thống phòng không đối phương, giảm nguy cơ bị bắn hạ", chuyên gia quân sự Joseph Trevithick nhận định.
Phi cơ quân sự Myanmar lao khỏi đường băng khi hạ cánh xuống sân bay Lengpui, miền đông Ấn Độ để đón binh sĩ của Naypyidaw về nước.
Tai nạn xảy ra vào khoảng 10h30 (12h giờ Hà Nội) ngày 23/1, khi phi cơ Shaanxi Y-8 của quân đội Myanmar đang hạ cánh xuống sân bay Lengpui, bang Mizoram. Hình ảnh trên truyền hình địa phương cho thấy phi cơ nằm giữa các bụi cây, phần thân bị cong, nứt vỡ.
Hiện trường phi cơ Myanmar lao khỏi đường băng ở Ấn Độ. Video: ANI
Quan chức Cơ quan Sân bay Ấn Độ (AAI) tại Lengpui nói chiếc Y-8 đến Mizoram để đón 92 binh sĩ Myanmar. Đây là nhóm cuối cùng trong số 276 binh sĩ Myanmar phải chạy sang Ấn Độ tuần trước, do bị các nhóm phiến quân bất ngờ tấn công. 184 binh sĩ Myanmar đã về nước hôm 22/1.
Chính quyền quân sự Myanmar cho biết tai nạn xảy ra do "động cơ máy bay bất ngờ trục trặc" trong lúc hạ cánh. 8 thành viên tổ bay bị thương và đang được điều trị.
Phi cơ quân sự Myanmar nằm giữa các bụi cây sau khi lao khỏi đường băng ở sân bay Lengpui, bang Mizoram, Ấn Độ. Ảnh: ANI
Vùng biên giới của Myanmar là nơi trú ngụ của hơn chục nhóm phiến quân, trong đó một số nhóm đã đối đầu với quân đội suốt nhiều thập kỷ để giành quyền tự chủ và kiểm soát nguồn tài nguyên thiên nhiên.
Các cuộc giao tranh làm rung chuyển khu vực biên giới Myanmar - Ấn Độ từ tháng 11, khi nhóm Quân đội Arakan (AA) tấn công lực lượng an ninh, vi phạm lệnh ngừng bắn với chính quyền quân sự Myanmar được duy trì từ năm 2021. AA hồi đầu tháng tuyên bố đã kiểm soát Paletwa, thị trấn lớn ở bang Chin, và 6 căn cứ của quân đội Myanmar dọc biên giới với Mizoram.
Bộ trưởng Nội vụ Ấn Độ Amit Shah ngày 21/1 đã thăm vùng đông bắc nước này tuyên bố chính phủ sẽ xây hàng rào dọc theo biên giới dài 1.600 km với Myanmar. Ấn Độ cũng cân nhắc dừng cho phép người dân giữa hai nước tự do đi lại giữa hai bên.
Vị trí bang Mizoram của Ấn Độ và bang Chin của Myanmar. Đồ họa: Foreign Policy
Giới chức Mexico cho biết phát hiện vũ khí quân dụng của Mỹ bị tuồn qua biên giới và rơi vào tay của các băng đảng ma túy.
"Bộ Quốc phòng Mexico đã cảnh báo phía Mỹ về việc vũ khí dành riêng cho quân đội nước này bị chuyển lậu vào Mexico", Ngoại trưởng Alicia Barcena nói trong họp báo ngày 22/1. "Cần khẩn cấp mở cuộc điều tra về vấn đề này".
Bà Barcena không nêu thêm chi tiết về vũ khí quân dụng Mỹ bị tuồn vào Mexico, song cho biết buôn lậu vũ khí xuyên biên giới là một trong những vấn đề quan chức hai nước thảo luận tại Washington trong chuyến thăm ngày 19/1.
Quân đội Mexico tháng 6/2023 thông báo thu được 221 súng máy tự động, 6 súng phóng lựu và hàng chục súng chống tăng từ các băng đảng ma túy từ cuối năm 2018. Trong số này có 5 súng chống tăng của băng Jalisco Thế hệ mới, 4 súng chống tăng thu từ băng Sinaloa và ba khẩu từ các băng đảng khác.
Các loại súng bị an ninh Mexico tịch thu chuẩn bị được tiêu hủy tại trụ sở Quân khu Morelos II ở Tijuana tháng 3/2018. Ảnh: AFP
Các băng đảng ma túy Mexico nhiều lần khoe vũ khí quân dụng Mỹ trên mạng xã hội. Những loại vũ khí này đặt ra thách thức đặc biệt cho quân đội, cảnh sát và Vệ binh Quốc gia Mexico, vốn phải đối mặt với các băng đảng ma túy sử dụng thiết giáp tự chế và máy bay không người lái (UAV) thả bom.
Theo giới chức Mexico, hơn nửa triệu đơn vị vũ khí bị tuồn từ Mỹ vào nước này mỗi năm. Mexico từ lâu đổ lỗi luật quản lý súng đạn lỏng lẻo của Mỹ giúp các băng đảng ma túy sở hữu vũ khí. Chính phủ Mexico đệ hai đơn kiện lên tòa án Mỹ nhằm vào ngành công nghiệp quốc phòng nước này.
Ken Salazar, đại sứ Mỹ tại Mexico, ngày 22/1 khẳng định giảm lượng vũ khí bị chuyển qua biên giới là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Joe Biden. "Chúng tôi biết 70% vũ khí gây ra bạo lực tại Mexico đến từ Mỹ", ông Salazar nói.
Mexico kiểm soát chặt chẽ buôn bán vũ khí, song bạo lực ma túy liên quan tới súng đạn vẫn thường xuyên xảy ra. Kể từ khi Mexico triển khai quân đội để chống ma túy năm 2006, nước này xảy ra hơn 42.000 vụ giết người, phần lớn do các băng đảng thực hiện.
Cuộc chạm trán căng thẳng với chiến hạm Mỹ gần Cuba năm 1962 khiến hạm trưởng tàu ngầm Liên Xô tin rằng chiến tranh đã bùng nổ và ra lệnh phóng ngư lôi hạt nhân trả đũa.
Trong cuộc họp báo thường niên tại Moskva ngày 18/1, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov khẳng định Tổng thống Vladimir Putin chưa bao giờ nói ra những lời đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân, trái ngược với Mỹ và châu Âu. Phát biểu được đưa ra khi ông được hỏi liệu tình hình thế giới hiện nay có căng thẳng như khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962 hay không.
Trong cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba khi đó, thế giới đã đứng bên bờ vực chiến tranh hạt nhân do cuộc truy đuổi kiểu "mèo vờn chuột" giữa hải quân Mỹ và một tàu ngầm tấn công diesel - điện của Liên Xô.
Năm 1962, để đáp trả sự kiện Vịnh Con Lợn cũng như việc Mỹ đưa tên lửa đạn đạo hạt nhân tới Italy và Thổ Nhĩ Kỳ, Liên Xô bí mật tiến hành chiến dịch Anadyr, đưa một sư đoàn bộ binh cơ giới, hai sư đoàn tên lửa phòng không, 40 tiêm kích và gần 30 bệ phóng tên lửa đạn đạo mang đầu đạn hạt nhân đến Cuba bằng đường biển.
Máy bay tuần thám Mỹ bám theo tàu hàng Liên Xô trên Đại Tây Dương cuối năm 1962. Ảnh: US Navy
Trinh sát cơ U-2 Mỹ ngày 14/10/1962 phát hiện trận địa tên lửa Liên Xô ở San Cristobal, Cuba. Tổng thống Mỹ John F. Kennedy ra lệnh triển khai hàng trăm tàu chiến, trong đó có 4 tàu sân bay, cùng máy bay tuần thám để phong tỏa bờ biển Cuba.
Liên Xô phản đối động thái phong tỏa của Mỹ, đồng thời tiến hành chiến dịch Kama, triển khai 4 tàu ngầm diesel - điện Đề án 641 mang số hiệu B-4, B-36, B-59 và B-130 thuộc Lữ đoàn tàu ngầm số 69 bí mật tìm đường tiếp cận cảng Mariel của Cuba.
Mỗi tàu ngầm Liên Xô tham gia chiến dịch Kama được trang bị 21 ngư lôi thông thường và một quả T-5 mang đầu đạn hạt nhân với tầm bắn 10 km, được thiết kế để kích nổ ở độ sâu 35 m và đánh chìm các chiến hạm trong khu vực. Chưa rõ sức mạnh đầu đạn của T-5, nhưng dường như nó có thể tạo ra vụ nổ tương đương 15.000 tấn thuốc nổ TNT.
Hạm trưởng trên 4 tàu ngầm đều có quyền tung đòn tấn công hạt nhân mà không cần xin phép lãnh đạo cấp cao của Liên Xô.
Biên đội 4 tàu ngầm Đề án 641 rời bán đảo Kola ngày 1/10/1962, âm thầm vượt qua các phi đội máy bay săn ngầm Neptune và Shackleton của NATO đang quần thảo ở Bắc Đại Tây Dương khi đó.
Tàu ngầm Đề án 641 có thể đạt tầm hoạt động 20.000 km nếu di chuyển gần mặt nước và dùng ống thở, nhưng điều này khiến chúng dễ bị đối phương phát hiện hơn.
Các tàu ngầm có thể hoạt động dưới nước trong 3-5 ngày liên tục, sử dụng ắc quy điện để bảo đảm bí mật. Con số này có thể lên tới 10 ngày nếu chấp nhận đánh đổi điều kiện sinh hoạt của thủy thủ đoàn để dành năng lượng từ ắc quy cho các hoạt động cần thiết nhất của tàu. Sau thời gian này, tàu ngầm phải nổi lên để chạy máy phát diesel và sạc điện cho ắc quy.
Trong quá trình tiếp cận Cuba, hệ thống làm mát trên các tàu ngầm bị hư hỏng do chúng không được thiết kế để hoạt động ở vùng biển ấm, khiến nhiệt độ trong khoang tàu tăng lên mức 37-60°C. Lượng khí CO2 tăng lên và nước ngọt trở nên khan hiếm, tác động đến thể lực và tâm lý thủy thủ đoàn.
Ngày 23/10/1962, phát hiện dấu hiệu tàu ngầm Liên Xô đang tìm cách tiếp cận Cuba, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara cho phép tàu chiến nước này dùng bom chìm huấn luyện (PDC) để săn tìm và cảnh cáo, nhằm buộc tàu ngầm Liên Xô nổi lên.
PDC chỉ lớn bằng quả lựu đạn và mang đầu nổ rất nhỏ, thường được dùng để báo hiệu cho tàu ngầm Liên Xô rằng họ đã bị phát hiện và nên nổi lên mặt biển để nhận dạng. Washington từng báo cho Moskva về quy trình thúc đẩy tàu ngầm nổi lên, nhưng thông tin này không được chuyển tới các tàu ngầm của Lữ đoàn 69.
Tàu ngầm B-59 Liên Xô sau khi nổi lên ngày 27/10/1962. Ảnh: US Navy
Sự việc nghiêm trọng nhất xảy ra ngày 27/10/1962, khi các máy bay tuần thám Mỹ khiến tàu ngầm B-59 phải vội vã lặn xuống khi chưa kịp sạc đầy ắc quy. Tàu khu trục USS Beale sau đó liên tục thả PDC để gây sức ép, trước khi 10 khu trục hạm thuộc nhóm tác chiến tàu sân bay USS Randolph tham gia truy đuổi B-59.
"Chúng tôi lúc đó giống như ngồi trong thùng sắt và có người gõ búa liên tục ở bên ngoài. Toàn bộ thủy thủ đoàn đều bị căng thẳng", Victor Orlov, sĩ quan liên lạc trên tàu ngầm B-59, kể về cuộc truy đuổi kéo dài nhiều giờ.
Hạm trưởng Valentin Savitsky quyết không cho tàu ngầm nổi lên, dù nguồn oxy bắt đầu suy giảm và nhiệt độ trong tàu có nơi lên tới 50°C, lượng dưỡng khí giảm nhanh, khiến một số thủy thủ bắt đầu bất tỉnh.
Các quả PDC được tàu chiến Mỹ thả xuống đã làm hư hỏng ăng ten liên lạc trên tàu ngầm Liên Xô, trong khi thủy thủ đoàn không thể dễ dàng phân biệt được tiếng nổ của PDC với bom chìm thực sự.
Điều này khiến hạm trưởng Savitsky tin rằng chiến tranh giữa Liên Xô và Mỹ đã bùng nổ. Ông ra lệnh cho thủy thủ đoàn chuẩn bị ngư lôi hạt nhân để tấn công tàu sân bay USS Randolph. "Có thể chiến tranh đã nổ ra ở bên ngoài khi chúng ta đang mắc kẹt ở đây. Chúng ta sẽ tấn công quyết liệt và sẵn sàng hy sinh mạng sống, không để ô danh hải quân", sĩ quan Orlov dẫn lại lời hạm trưởng Savitsky khi đó.
Chính trị viên Ivan Maslennikov cũng đồng ý với quyết định này. Trong điều kiện thông thường, sự nhất trí của thuyền trưởng và chính trị viên, hai sĩ quan hàng đầu trên tàu, là đủ để khai hỏa ngư lôi hạt nhân. Việc kích nổ ngư lôi T-5 ngoài khơi Bắc Mỹ có thể khơi mào chuỗi phản ứng trả đũa hạt nhân, đẩy thế giới đến nguy cơ hủy diệt.
Tuy nhiên, trên tàu ngầm B-59 lúc đó lại có mặt tham mưu trưởng Lữ đoàn 69 Vasili Arkhipov, người phản đối quyết định phóng ngư lôi hạt nhân. Ý kiến của ông có trọng lượng ngang với hạm trưởng và chính trị viên, dẫn đến cuộc tranh luận gay gắt trong phòng chỉ huy.
Trong quá trình này, Arkhipov ra sức trấn an thuyền trưởng Savitsky và cuối cùng thành công trong việc thuyết phục sĩ quan này cho tàu ngầm B-59 nổi lên để chờ lệnh từ Moscow.
Vasili Arkhipov khi còn lại đại úy hải quân. Ảnh: Wikipedia
Chiến hạm và máy bay Mỹ liên tục quần thảo xung quanh tàu ngầm Liên Xô sau khi nó nổi lên. B-59 đình chỉ nhiệm vụ và quay đầu về cảng nhà. Các sự cố kỹ thuật cũng khiến tàu ngầm B-36 và B-130 phải hủy nhiệm vụ ngày 30-31/10 rồi quay về Liên Xô.
Chỉ có tàu ngầm B-4 dưới quyền hạm trưởng Rurik Ketov vượt qua được hàng rào phong tỏa của hải quân Mỹ, nhưng cũng rút lui sau đó.
Ngày 28/10/1962, Tổng thống Kennedy đạt thỏa thuận bí mật với lãnh đạo Liên Xô, đồng ý rút tên lửa khỏi Thổ Nhĩ Kỳ và cam kết không xâm lược Cuba, đổi lại Liên Xô sẽ rút vũ khí hạt nhân khỏi Cuba, chấm dứt một trong những cuộc khủng hoảng hạt nhân nghiêm trọng nhất lịch sử.
"Khi nghĩ đến khủng hoảng tên lửa Cuba, đừng tưởng tượng cảnh Kennedy xem xét các lựa chọn tấn công hạt nhân từ Nhà Trắng, mà hãy nghĩ tới những thủy thủ khốn khổ trong một chiếc hộp thép dưới lòng biển, những người đang suy nghĩ có nên ra đi trong ngọn lửa hạt nhân hay không", bình luận viên quân sự Sebastien Roblin của trang War Zone nêu quan điểm.
DeSantis phải sớm rời cuộc đua vào Nhà Trắng do để mất nhiều nhân sự quan trọng vào tay chiến dịch tranh cử của ông Trump và nhắm sai chiến lược vận động.
Ngay trước khi Thống đốc Ron DeSantis cán đích ở vị trí thứ hai trong cuộc bầu cử sơ bộ tại bang Iowa hồi tuần trước, nghị sĩ Francis Rooney, bạn cũ và đồng nghiệp của ông tại quốc hội, đã chỉ ra những vấn đề lớn mà ứng viên này gặp phải và lý do ông không thể hạ gục cựu tổng thống Donald Trump.
"Nền tảng ủng hộ của Trump có vẻ như đã mở rộng gấp đôi khi tất cả các cáo trạng với ông ấy được đưa ra", Rooney, cựu đại sứ Mỹ tại Vatican, nhận định. Ông Trump gần đây đối mặt 91 cáo buộc trong 4 vụ truy tố ở cấp bang và liên bang, liên quan đến cuộc bạo loạn Đồi Capitol và nỗ lực lật ngược kết quả bầu cử tổng thống năm 2020.
Thống đốc Florida Ron DeSantis nói chuyện với người ủng hộ tại hạt Rockingham, bang New Hampshire, ngày 17/1. Ảnh: AFP
Ngay trước cuộc bỏ phiếu kín ở Iowa, Bob Vander Plaats, nhà vận động chính trị nổi tiếng tại địa phương, cũng nêu lên hai nhiệm vụ mà Thống đốc DeSantis phải làm được để thuyết phục cử tri bỏ phiếu cho mình.
Một mặt, DeSantis phải khiến những người ủng hộ cựu đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Nikki Haley tin rằng ông chính là giải pháp. Bà Haley khi đó là một trong ba ứng viên mạnh nhất trong vòng sơ bộ của đảng Cộng hòa, cùng với ông Trump và DeSantis.
Mặt khác, Thống đốc Florida còn phải thuyết phục các cử tri ủng hộ cựu tổng thống Mỹ rằng "nếu bạn muốn mọi điều tốt đẹp từ Trump nhưng không đi kèm những yếu tố giật gân kịch tích, thì tôi chính là lựa chọn của các bạn".
Các đánh giá từ Plaats và Rooney là lời giải thích chung nhất cho câu hỏi tại sao một ứng viên triển vọng từng được mệnh danh là "Thống đốc của nước Mỹ" lại phải sớm dừng cuộc đua vào Nhà Trắng và quay sang ủng hộ Trump. Quyết định này vừa được ông công bố ngày 21/1, vài ngày sau khi có kết quả bầu sơ bộ ở Iowa.
Hơn một năm trước, sau chiến thắng vang dội giúp ông tái đắc cử vị trí Thống đốc Florida, DeSantis được coi là một ngôi sao bảo thủ đang lên với thành tích và số tiền gây quỹ khổng lồ, biến ông trở thành hy vọng đối với những người Cộng hòa mong muốn rời xa Trump.
Nhưng trên hành trình của mình, ông đã có những bước đi sai lầm, đồng thời không thể làm gì để ngăn đà trỗi dậy của cựu tổng thống.
Các nhà quan sát chính trị và những người thân cận với DeSantis đã nhìn thấy những dấu hiệu của một chiến dịch vận động tranh cử kém hiệu quả khi ông liên tục thất bại trong các cuộc thăm dò dư luận và đối mặt với hàng loạt tin tức tiêu cực.
Thống đốc Florida bị nhìn nhận là người vụng về trong ứng xử với công chúng, quản lý ngân sách tài trợ yếu kém, không biết cách vận động ủng hộ từ những nhà tài trợ lớn hay các đồng minh chính trị, cũng như không thể làm nổi bật hình ảnh bản thân khi so sánh với Trump.
Mặt khác, DeSantis, người từng nổi tiếng toàn quốc như một bức tường thành chống lại các chính sách phong tỏa thời Covid-19, cũng bị định hướng hình ảnh bởi chính chiến dịch tranh cử của cựu tổng thống Trump.
Theo giới quan sát, chiến dịch tranh cử và ủy ban hành động chính trị của Trump đã không ngừng công kích DeSantis một cách bài bản và hiệu quả, dù tốn kém, nhiều tháng trước khi Thống đốc Florida tham gia cuộc đua Nhà Trắng, vào thời điểm mà ông bị cấm phản ứng với những lời chỉ trích theo luật bầu cử liên bang.
Sau đó vào tháng 5/2023, ông chỉ tuyên bố tranh cử tổng thống bằng thông báo ngắn gọn trên mạng xã hội X, thay vì phô diễn những phẩm chất riêng có của mình trong một sự kiện trực tiếp.
DeSantis tiếp tục đánh mất sức hút trong những tháng tiếp theo. Đến tháng 7, chiến dịch tranh cử của ông phải công bố các đợt sa thải và thay đổi lãnh đạo mà họ mô tả là để "nạp lại đạn". Tháng 11, bắt đầu xuất hiện những thông tin rò rỉ về đấu đá bên trong tổ chức Never Back Down, siêu ủy ban hành động chính trị ủng hộ DeSantis tranh cử.
"Rất nhiều thông tin sai sự thật đã bị rò rỉ với những mục đích khác nhau", Scott Wagner, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành ủy ban Never Back Down, nói về chiến dịch tranh cử của DeSantis sau khi kết quả bầu cử sơ bộ ở Iowa được công bố.
Giới chuyên gia nhận định tính toán sai lầm lớn nhất của DeSantis có thể bắt nguồn từ năm 2019, khi ông sa thải cố vấn chính trị Susie Wiles, cáo buộc bà làm rò rỉ tài liệu gây quỹ, điều mà bà phủ nhận.
Trump sau đó tuyển mộ Wiles, một người dày dạn kinh nghiệm và có mối quan hệ sâu rộng ở Florida, để điều hành chiến dịch tranh cử tổng thống của mình cùng với Chris LaCivita. Họ cũng có lợi thế khi đưa vào các chuyên gia dày dạn kinh nghiệm khác mà DeSantis đã sa thải, trong đó có cựu trợ lý Justin Caporale, cựu phó chánh văn phòng James Blair hay nhà vận động chính trị Florida Brian Hughes.
Một thành viên giấu tên thuộc đảng Cộng hòa ở bang Florida, người biết về mối quan hệ giữa DeSantis và Wiles, nói rằng Thống đốc đã "sa thải những người hiểu rõ mọi thứ về ông ấy".
"Đó chính là những người đã tiến hành chiến dịch hạ bệ DeSantis", người này nói thêm.
Mặt khác, ngay cả những người ủng hộ trung thành của DeSantis cũng cho biết rào cản lớn nhất mà ông không thể vượt qua chính là cựu tổng thống Trump.
"Vấn đề chúng tôi gặp phải là cả Trump và DeSantis đều có cùng nền tảng ủng hộ, nhưng Trump chính là người đã tạo ra nền tảng đó.... Tôi không nghĩ chiến dịch của DeSantis phạm phải sai lầm nào chết người nào, vấn đề là chúng tôi đang chống lại Donald Trump. Nếu Trump không tranh cử, Ron DeSantis sẽ được đề cử", một nhân viên gây quỹ cho Thống đốc Florida nói.
Một số người cho rằng việc Thống đốc DeSantis cố lôi kéo nhóm cử tri ủng hộ cựu tổng thống Trump là sai lầm chí mạng.
"DeSantis đã cố gắng thu phục những người luôn đứng về phía Trump, về cơ bản họ giống như một giáo phái", nhà thăm dò dư luận Sarah Longwell đánh giá. "Đây là một sai lầm chiến lược. Ông ấy không thể có được những người đó".
Longwell giải thích khi làm như vậy, DeSantis đã xa lánh những cử tri mà bà cho là có xu hướng muốn xa rời Trump.
Cựu tổng thống Donald Trump tại sự kiện vận động ở Indianola, bang Iowa, ngày 14/1. Ảnh: AFP
Những người khác cho rằng DeSantis nên chỉ trích cựu tổng thống quyết liệt hơn. Trong số này có lãnh đạo phe Cộng hòa tại bang New Hampshire Jason Osborne, người cho biết ông đã có nhiều cuộc thảo luận với DeSantis, khuyến khích ông sớm công kích những hành động Trump đã làm trong thời kỳ nắm quyền ở Nhà Trắng.
"Tôi từng hy vọng về một chiến dịch thực sự nhắm tới hồ sơ của ông Trump, có rất nhiều thứ để khai thác", Osborne nói về chiến dịch tranh cử của Thống đốc DeSantis. "Nhưng mọi quyết định nhân sự đều sai. Mọi tương tác với quốc hội đều sai".
Trong các cuộc vận động tranh cử gần đây, DeSantis mới nhắm vào những thất bại của Trump trong nhiệm kỳ tổng thống, như chính sách đối phó Covid-19, nợ gia tăng, không hoàn thành bức tường biên giới phía nam và việc Trump không có khả năng xóa bỏ tình trạng quan liêu trong chính quyền.
Ông dường như nghĩ rằng con đường dẫn đến chiến thắng là đánh bại Trump ở phía cánh hữu, thể hiện qua việc ký lệnh cấm phá thai kéo dài 6 tuần ở Florida, cam kết xóa bỏ tội phạm băng đảng ma túy và thề tiêu diệt "những con virus đầu độc xã hội". Ông cũng theo đuổi lập trường "nước Mỹ trên hết", gọi xung đột Nga - Ukraine là một "tranh chấp lãnh thổ".
Các quan điểm này đã thu hút nhiều cử tri Cơ đốc giáo theo đạo Tin lành, những người có ảnh hưởng trong cuộc họp kín ở Iowa, giúp DeSantis giành được ủng hộ từ Thống đốc Iowa Kim Reynolds. Nhưng chúng lại khiến một số nhà tài trợ giàu có tránh xa ông.
Một nhà phân tích chính trị ủng hộ DeSantis và theo dõi các cuộc thăm dò về Trump cho rằng Thống đốc Florida rất khó tìm ra được một lập luận đủ mạnh để lôi kéo những người nhiệt thành ủng hộ cựu tổng thống.
"Mối liên hệ giữa họ không nằm ở các nguyên tắc hay chương trình nghị sự nước Mỹ trên hết, mà nằm ở cảm tình với Trump", người này nói. "Không logic nào có thể thuyết phục được họ".
Tổ lái chiếc Falcon 10 có thể đã tính toán sai lượng dầu cần thiết và khiến máy bay rơi tại Afghanistan, theo chuyên gia.
Hãng thông tấn TASS hôm nay dẫn lời nguồn tin giấu tên trong ngành hàng không Nga cho biết máy bay Falcon 10 đã gặp trục trặc với cả hai động cơ trước khi rơi tại Afghanistan hôm 20/1.
Andrei Patrakov, chuyên gia Nga có 20 năm kinh nghiệm trong ngành hàng không, nhận định nguyên nhân có thể do tổ lái tính toán sai lượng dầu cần thiết trước khi cất cánh, dẫn tới cạn nhiên liệu và làm động cơ ngừng vận hành trong chuyến bay.
"Kết luận được đưa ra dựa trên những thông tin sẵn có. Tính sai lượng dầu là điều có thể xảy ra, do phi công không được nghỉ ngơi đầy đủ hoặc máy bay gặp gió ngược mạnh trong hành trình. Cũng không loại trừ khả năng chất lượng bảo dưỡng kém, nhưng mọi dữ liệu đến nay đều cho thấy sự cố là lỗi của tổ lái", ông nói.
Máy bay Falcon 10 mã hiệu RA-09011 trong một chuyến bay cuối năm 2023. Ảnh: Atletik
Ủy ban Điều tra Liên bang Nga cùng ngày mở vụ án hình sự để điều tra nghi vấn thiếu trách nhiệm dẫn tới vi phạm quy tắc an toàn và vận tải hàng không gây chết người.
Đại diện cơ quan vận tải và hàng không Afghanistan nói rằng chiếc Falcon 10 ban đầu không có kế hoạch bay qua không phận nước này, thêm rằng phi cơ chệch hướng do "các vấn đề kỹ thuật xuất hiện trong chuyến bay". Người phát ngôn của chính quyền Taliban Abdul Wahid Rayan trước đó nói rằng máy bay rơi "do trục trặc động cơ".
Máy bay gặp nạn được hãng Dassault của Pháp chế tạo vào năm 1978. Phi cơ đăng ký ở Nga với mã hiệu RA-09011, từng trải qua nhiều chủ sở hữu nước ngoài trước khi được công ty tư nhân Atletik Group mua lại vào tháng 10/2023. Máy bay cất cánh từ sân bay Utapao ở Thái Lan và dừng ở Ấn Độ. Khi gặp nạn, phi cơ đang di chuyển từ Gaya, Ấn Độ đến sân bay Zhukovsky ở Moskva.
Trên máy bay có 4 thành viên tổ bay và hai hành khách, tất cả đều là người Nga. Hai hành khách là cặp vợ chồng, người vợ ốm nặng, khiến người chồng thuê chuyến bay về Moskva để điều trị. Đại sứ Nga ở Afghanistan Dmitry Zhirnov nói rằng cả 4 thành viên tổ lái đều sống sót và trong tình trạng sức khỏe tốt, hai hành khách đã thiệt mạng.
Các hàng không Nga liên tiếp ghi nhận sự cố gần đây, làm dấy lên lo ngại về an toàn và tác động từ đòn trừng phạt của phương Tây.
Cơ quan Hàng không Dân dụng Nga Rosaviatsia ngày 21/1 cho biết một máy bay Dassault Falcon 10 rơi tại vùng đồi núi đông bắc Afghanistan khi đang chở 6 người đến Moskva. Truyền thông Nga cho biết đây là chuyến bay được một cặp vợ chồng thuê để chở người vợ bị ốm đến nơi điều trị. Các thành viên tổ bay và hành khách đều là người Nga.
Đây là một trong loạt sự cố mà hàng không Nga đối mặt gần đây, khi ngành này đối mặt áp lực ngày càng tăng từ loạt lệnh trừng phạt chưa từng có của phương Tây liên quan chiến sự Ukraine.
Trong tháng 12/2023, các máy bay dân dụng Nga đã trải qua ít nhất 8 sự cố kỹ thuật nghiêm trọng, khiến phi công phải hạ cánh khẩn cấp và hành khách kinh hãi.
Ngày 8/12/2023, máy bay Boeing 737 của hãng hàng không S7 Airlines vừa cất cánh từ thành phố Novosibirsk để tới Moskva thì hành khách nghe thấy tiếng nổ lớn, cả hai động cơ của máy bay đều phụt ra lửa, buộc phi công phải hạ cánh khẩn cấp.
Khi hai động cơ ngừng hoạt động hoàn toàn, máy bay cách mặt đất khoảng 200 mét, phi công đã tận dụng sức lượn của nó để hạ cánh an toàn. Kết quả điều tra sơ bộ cho thấy một số "vụ nổ nhỏ" liên quan đến nhiên liệu đã khiến động cơ máy bay bốc cháy.
Cùng ngày, chiếc Airbus A319 của hãng Rossiya Airlines từ Mineralnye Vody tới St. Petersburg gặp sự cố mất áp suất ở cabin ngay sau khi cất cánh, khiến phi công phải hạ cánh khẩn. Video trên mạng xã hội ở Nga cho thấy hành khách trong cabin đã la hét và kêu khóc, trong khi mặt nạ dưỡng khí rơi xuống trước mặt họ.
Ngày 11/12, chuyến bay của hãng Utair cũng phải hạ cánh khẩn cấp vì sự cố ở cánh khi đang chở 104 hành khách và khoảng 19 kg chất phóng xạ, theo truyền thông Nga. Một máy bay khác của Utair đang bay từ Moskva tới Kogalym, vùng Khanty-Mansi ở Siberia đã phát tín hiệu khẩn cấp vì lỗi động cơ ngày 29/12.
Cũng trong tháng 12/2023, hãng hàng không chính của Nga Aeroflot ghi nhận hàng loạt sự cố, gồm một chiếc Airbus A321 bị hỏng động cơ bên trái, một chiếc Airbus 321 khác bị lỗi điều hòa không khí, hai chiếc Boeing 737 bị hỏng bộ phận hạ cánh, một chiếc Boeing 737 bị hỏng cánh tà và một chiếc Boeing 777 bị chập điện, khiến khói bao trùm cabin.
Các hãng hàng không khác của Nga báo cáo những sự cố như động cơ ngắt đột ngột hay lỗi hệ thống thủy lực, cánh tà, hệ thống lái, hệ thống lái tự động, bộ lọc dầu và nhiều vấn đề khác. Dù các sự cố như vậy không gây thảm họa quy mô lớn, chúng cho thấy những mối nguy hiểm đang rình rập với hàng không Nga, vốn đang chịu nhiều áp lực từ các lệnh cấm vận của phương Tây.
Máy bay Airbus A320 của hãng hàng không Ural Airlines hạ cánh khẩn cấp xuống cánh đồng gần làng Kamenka, vùng Novosibirsk, Nga hồi tháng 9/2023. Ảnh: AFP
Sau khi Nga phát động cuộc chiến ở Ukraine vào cuối tháng 2/2022, Mỹ cùng đồng minh phương Tây đã nhanh chóng áp các biện pháp trừng phạt với hàng nghìn cá nhân và công ty Nga, loại một số ngân hàng Nga khỏi hệ thống thanh toán SWIFT, đóng băng dự trữ ngoại tệ ở nước ngoài của Ngân hàng Trung ương Nga, áp trần giá dầu Nga.
Ngành hàng không Nga cũng không thoát khỏi các đòn trừng phạt. Phương Tây đã cấm chuyển giao công nghệ và phụ tùng máy bay, cũng như cung cấp dịch vụ, bảo hiểm hay cập nhật phần mềm với phi đội máy bay phương Tây mà Nga đang sử dụng.
Vào tháng 9/2022, Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế cảnh báo về nguy cơ với ngành hàng không Nga, do lo ngại về khả năng duy trì an toàn của các phi cơ. Tuy nhiên, giới chức hàng không Nga tuyên bố "mọi thứ đều ổn", nhấn mạnh các biện pháp trừng phạt không ảnh hưởng đến an toàn bay.
"Các chuỗi hậu cần vẫn đảm bảo cho các hãng hàng không nội địa, do đó họ có thể nhận đủ phụ tùng và linh kiện cần thiết cho hoạt động bình thường của máy bay", Mikhail Vasilenkovf, đại diện Cơ quan Vận tải Hàng không Nga, nói hồi tháng trước.
Cơ quan này đã báo cáo 400 sự cố hàng không dân dụng do thiết bị trục trặc từ tháng 1-11/2023, khẳng định đây là tin tốt vì đã giảm 2% so với cùng kỳ năm 2022.
Song trong bài bình luận trên báo Kommersant hồi tháng 12 năm ngoái, Oleg Panteleyev, giám đốc tổ chức tư vấn hàng không Nga Aviaport cho biết rủi ro đã "tăng theo cấp số nhân", thêm rằng đã có sự sụt giảm trong khâu kiểm tra kỹ thuật.
Một số nhà phân tích hàng không Nga đã hỗ trợ chính phủ tìm cách giảm thiểu nguy cơ, trong khi một số khác cảnh báo về một thảm họa lớn.
"Các biện pháp trừng phạt tất nhiên ảnh hưởng tới an toàn bay. Không thể có chuyện không bị ảnh hưởng", Andrei Menshenin, nhà phân tích hàng không Nga, nói.
Ông cho biết các hãng hàng không Nga đã giảm bớt tác động bằng cách nhập khẩu phụ tùng thay thế và động cơ từ Trung Á, Thổ Nhĩ Kỳ, Singapore, Iran và nhiều nước khác. Song ông thừa nhận các biện pháp thay thế rất tốn kém.
"Tình hình an toàn bay ở Nga tốt hơn nhiều so với dự kiến và những gì được dự đoán vào đầu năm 2022", ông nói. Tuy nhiên, ông cho biết các phi công chịu áp lực rất lớn khi phải đối mặt với những quyết định sống còn vì gặp sự cố.
Một phân tích của Reuters hồi cuối tháng 12 cho biết chính phủ Nga đã trợ cấp và cho vay 12 tỷ USD để sản xuất máy bay và duy trì hoạt động của ngành hàng không kể từ khi phương Tây áp biện pháp trừng phạt vì xung đột Ukraine.
Các nguồn cung phụ tùng quan trọng và dịch vụ bảo trì bị cắt đứt, khiến ngành hàng không Nga gặp nhiều khó khăn do phụ thuộc vào máy bay được sản xuất ở nước ngoài. Airbus và Boeing đã ngừng cung cấp dịch vụ và phụ tùng thay thế từ tháng 3/2022, cũng như ngừng hỗ trợ bảo dưỡng cho máy bay của các hãng hàng không Nga.
"Máy bay do nước ngoài sản xuất chiếm phần quá nhiều trong đội bay của chúng ta", Tổng thống Nga Vladimir Putin thừa nhận hồi tháng 12/2023. "Chúng tôi có kế hoạch sản xuất hơn 1.000 máy bay cho Nga vào năm 2030. Đây là công việc rất cần thiết".
Các hãng hàng không Nga hiện vận hành 991 máy bay, trong đó 405 chiếc được sản xuất tại Nga, theo ch-aviation, nhà cung cấp thông tin hàng không của Thụy Sĩ.
Andrei Patrakov, chuyên gia về an toàn hàng không Nga kiêm người đứng đầu công ty chuyên về an toàn của máy bay và máy bay không người lái RunAvia, cho biết giới chức Nga đã cho phép các hãng hàng không sử dụng phụ tùng vượt quá tuổi thọ cho phép, dẫn tới các sự cố.
Hồi tháng 10 năm ngoái, 10 hành khách đã đòi xuống máy bay sau khi chiếc Sukhoi Superjet do Nga sản xuất bị chết máy trên đường băng. Các nhân chứng cho biết cơ trưởng nói với hành khách rằng ông đã khởi động lại động cơ và mọi thứ đều ổn.
Tháng trước đó, các phi công chuyến bay Flight 1383 của hãng Ural Airlines đang từ Sochi, miền nam Nga, tới Omsk ở Siberia đã phải chuyển hướng đến sân bay có đường băng dài hơn vì gặp sự cố với hệ thống thủy lực. Khi chiếc Airbus 320 cạn nhiên liệu, họ buộc phải hạ cánh xuống một cánh đồng.
Nhưng nỗ lực xử lý sự cố của các phi công không được ca ngợi. Họ thậm chí bị chuyên gia và đồng nghiệp chỉ trích vì gây nguy hiểm cho tính mạng hành khách khi chọn chọn quãng đường xa hơn để tới đường băng dài hơn.
Năm 2022, giới chức Nga đã cấp giấy phép cho 100 công ty, trong đó có 7 hãng hàng không, để phụ trách sửa chữa và bảo trì máy bay. Song hồi tháng 11 năm ngoái, hãng hàng không Pobeda đã bị đình chỉ giấy phép vì vi phạm nghiêm trọng trong sửa chữa ba chiếc Boeing, trong đó có thay đổi hệ thống tránh va chạm, theo tờ Izvestia.
Nhà phân tích Patrakov nói rằng nhiều máy bay Nga hiện cần được bảo trì, song "không thể thực hiện vì thiếu phụ tùng do lệnh trừng phạt".
"Nếu một linh kiện máy bay xuất hiện vấn đề, bạn sẽ có một khoảng thời gian dự trữ để thay thế nó, thường là 10 ngày. Tuy nhiên, bạn không thể kéo dài thêm 3-4 lần, bởi nó chỉ có thời gian khắc phục giới hạn. Câu hỏi đặt ra là khi nào vấn đề sẽ chạm tới giới hạn, khiến linh kiện đó bị hỏng hoàn toàn và có thể gây ra một sự cố thảm khốc", ông cảnh báo.
